शिवपुराणातील या पवित्र अध्यायात शिवलिंग पूजेचे महत्त्व, स्वरूप, आणि विविध प्रकारांची विस्तृत माहिती दिली आहे. शिवलिंगाची पूजा केल्याने, ते कोणत्याही धातूचे—सोने, चांदी, किंवा इतर पदार्थांचे, अगदी मातीचे किंवा चिकणमातीचे असो—ज्ञान आपोआप वाढते. स्वतःच्या हाताने काढलेले शिवलिंग, शुद्ध प्रणव मंत्रासह, यंत्र-लिंग म्हणून ओळखले जाते; त्याचे चित्र काढून, त्याची प्रतिष्ठा आणि आवाहन करावे. बिंदू आणि नादाने बनलेले लिंग, स्थिर असो किंवा चल, ध्यानानेच तयार होते; शिव स्वतः हे पाहतो, याबद्दल शंका नाही. जिथे शंभूवर विश्वास ठेवला जातो, तिथे तो फळ देतो; स्वतःच्या हाताने यंत्रावर काढलेले, किंवा स्थिर किंवा नैसर्गिक स्वरूपात असलेले लिंग असो. शंभूचे आवाहन करून, सोळा प्रकारच्या अर्पणांनी पूजा करावी; स्वतःच्या प्रयत्नाने, मनुष्याला प्रभुत्व मिळते, आणि साधनेने ज्ञान प्राप्त होते. आत्मज्ञानासाठी, देव आणि ऋषी, मंत्राने आणि स्वतःच्या हाताने, शुद्ध मंडलात शुद्ध लिंग निर्माण करतात. शुद्ध ध्यानाने स्थापन केलेले लिंग सर्वोच्च मानले जाते; ते पौरुष लिंग आहे, आणि त्याची प्रतिष्ठा झालेली आहे असे सांगितले जाते. त्या लिंगाची सतत पूजा केल्याने, मनुष्यांना प्रभुत्व मिळते; अगदी महान ब्राह्मण, राजा, आणि धनिक यांनाही. कारागिराने तयार केलेले आणि मंत्राने प्रतिष्ठित केलेले लिंग स्थापन आणि नैसर्गिक म्हणतात; ते नैसर्गिक विश्वातील सुख आणि शक्ती प्रदान करते. जे सामर्थ्यवान आणि टिकाऊ आहे, ते पौरुष; जे दुर्बल आणि क्षणिक आहे, ते नैसर्गिक (प्राकृत). नाभी, जिभे, नाकाच्या टोक, डोक्याच्या शिखर, आणि कंबर व इतर ठिकाणी, तीन लोकांत, हे आंतरिक, चल लिंग आहे. पर्वत पौरुष मानले जातात, तर पृथ्वी नैसर्गिक; झाडे पौरुष, तर झुडपे नैसर्गिक. षाष्ठिक (साठ प्रकारचे धान्य) नैसर्गिक आहे, शाली, गहू, आणि पौरुष प्रकार देखील; पौरुष दिव्य आहे, आठ सिद्धी—अणिमा वगैरे—प्रदान करते. नैसर्गिक लिंग, भक्तांच्या मते, उत्तम स्त्रिया, संपत्ती, आणि इतर वस्तूंना लागू आहे; चल लिंगांमध्ये प्रथम रस-लिंग वर्णन केले आहे. रस-लिंग ब्राह्मणांना सर्व इच्छित आशीर्वाद देतो; बाण-लिंग शुभ आणि मोठे प्रभुत्व देणारे, क्षत्रियांसाठी आहे. सुवर्ण लिंग वैश्यांसाठी, मोठी संपत्ती आणि प्रभुत्व देणारे; पाषाण लिंग, शुभ आणि शुद्ध करणारे, शूद्रांसाठी आहे. स्फटिक आणि बाण लिंग सर्वांना सर्व इच्छित प्राप्ती देतात; स्वतःचे लिंग नसल्यास, दुसऱ्याचे वापरून पूजा करणे वर्ज्य नाही. स्त्रियांसाठी विशेषतः पृथ्वीचे लिंग सांगितले आहे; सक्रिय विधवांसाठी स्फटिक लिंग श्रेष्ठ मानले आहे. निष्क्रिय विधवांसाठी रस-लिंग विशेष आहे; बाल्य, युवावस्था किंवा वृद्धावस्थेत, उत्तम व्रतधारी स्त्रिया. शुद्ध स्फटिक लिंग स्त्रियांना सर्व सुख देतो; सक्रिय स्त्रियांना, पिंढ्यावर पूजा केल्याने, पृथ्वीवर सर्व इच्छित लाभ मिळतात. सक्रिय व्यक्तीने पूजा सर्व भांड्यातून करावी; अभिषेक आणि अर्पण तांदळाच्या अन्नाने करावे. पूजेच्या शेवटी, लिंग भांड्यात किंवा वेगळ्या घरात ठेवावे; निष्क्रिय व्यक्तीने स्वतःचे अन्न अर्पण करावे. निष्क्रिय व्यक्तीसाठी सूक्ष्म लिंग विशेष आहे; त्याने विभूतीने पूजा करावी आणि विभूती अर्पण करावी. पूजेनंतर, ते लिंग नेहमी डोक्यावर ठेवावे; विभूती तीन प्रकारची आहे—सांसारिक, वैदिक, आणि शिवाग्नी. सांसारिक अग्नीतून मिळणारी राख पदार्थ शुद्ध करण्यासाठी वापरावी; माती, लाकूड, धातू, धान्य, आणि अशाच वस्तूंच्या शुद्धीकरणासाठी. तीळ वगैरे पदार्थ, कापड, आणि जुन्या वस्तूंसाठी, राखेने शुद्धीकरण आवश्यक आहे. कुत्रे वगैरेने अपवित्र झालेल्यांसाठी, राखेने शुद्धीकरण आवश्यक आहे; पाणी असो किंवा नसो, योग्यप्रमाणे राख लावावी. वैदिक अग्नीतून मिळणारी राख विधीच्या शेवटी घालावी; मंत्र आणि विधीने मिळालेली राख, यज्ञकुंडातून घेतलेली. ती राख परिधान केल्याने, विधी स्वतःमध्ये स्थापन होते; अघोर मंत्राने, बिल्वाच्या लाकडाचे दहन करावे. हे शिवाग्नी म्हणतात; त्यातून मिळालेली राख शिवाग्नीची आहे; प्रथम, पिवळ्या गायीचे शेण, किंवा साधे गायीचे शेण वापरावे. शमी, अश्वत्थ, पलाश, औदुंबर, वट, बिल्व आणि अशा झाडांच्या लाकडाचा शिवाच्या पवित्र अग्नीत दहन करून, शुद्धीकरणानंतर मिळालेली राख—तीच शिवाग्नीपासून उत्पन्न झालेली भस्म आहे. किंवा, दर्भ किंवा अन्य योग्य लाकूड शिवमंत्र जपताना अग्नीत दहन करून, स्वच्छ कपड्याने शुद्ध करून, ताज्या राखेला नवीन भांड्यात ठेवावे. तेजासाठी, ती राख संकलित करावी आणि पूजेसाठी योग्य मानावी; 'भस्म' या शब्दाचा अर्थ हाच आहे, कारण शिवाने पूर्वी असेच केले. जसा राजा आपल्या राज्यात उपयोगी सार घेतो, किंवा लोक धान्य जाळून त्यातील उत्तम भाग घेतात, तसा पोटातील जठराग्नि अनेक अन्न जाळून त्यातील सार शरीराला पोषक ठरवतो, तसा विश्वाचा निर्माता, शिव, सर्वोच्च भगवान, प्रकट विश्वाचा सार स्वतःच्या नियंत्रणात जाळून, तो सार घेतो. विश्व जाळून, शिवाने ती राख स्वतःवर लावली; उटण्याच्या निमित्ताने, त्याने विश्वाचा सार स्वतःमध्ये घेतला. त्याने स्वतःचे रत्न (सार) आपल्या शरीरात स्थापन केले: आपल्या केसात आकाशाचा सार, तोंडात वायूचा सार, (जगाकडे पाठ करून), हृदयात अग्नीचा सार, त्वचेत पृथ्वीचा सार, गुडग्यात पाण्याचा सार; अशा प्रकारे सर्व अंगांमध्ये. ब्रह्मा, विष्णू, आणि रुद्राचा सार त्रिपुंड आहे; त्याचप्रमाणे, महेश्वर (महादेव) आपल्या कपाळावर त्याचा चिन्ह म्हणून धारण करतो. अशा प्रकारे, शिवलिंग पूजेचे विविध स्वरूप, त्याचे प्रकार, आणि विभूतीचे महत्त्व या अध्यायात अत्यंत सुंदर आणि श्रद्धेने सांगितले आहे.