शिवाच्या कृपेसाठी, प्रत्येकाने नेहमी विधीपूर्वक शिवाची पूजा, तपश्चर्या, आणि शिवमंत्राचा जप करावा. शिवज्ञान आणि शिवध्यान यांचा अधिकाधिक अभ्यास करावा; जागृत अवस्थेपासून मृत्यूपर्यंत, आपला वेळ नेहमी शिवाच्या चिंतनात घालवावा. आता, शिवपूजेची पद्धती सर्व प्रकारे सांगितली जाते, आणि ती लिंगापासून सुरू होते. हे द्विजांनो, मी लिंगांचा मंडल योग्य रीतीने वर्णन करतो, ऐका—सर्व इच्छांची पूर्ती करणारे प्रथम लिंग म्हणजे प्रणव (ॐ) होय. सूक्ष्म रूप हे सूक्ष्म प्रणव अर्थात् अप्रकट असते; तर स्थूल लिंग हे प्रकट रूप आहे, आणि ते पंचाक्षरी मंत्राने ओळखले जाते. या दोन्हींची पूजा व तपश्चर्या थेट मुक्ती देणारी सांगितली आहे; हे पुरुष आणि प्रकृतीचे स्वरूप आहे, आणि इतरही अनेक लिंग आहेत. त्या सर्व लिंगांचे सविस्तर वर्णन फक्त शिवालाच ज्ञात आहे, इतरांना नाही; परंतु मी पृथ्वीच्या रूपांतराने ओळखल्या जाणाऱ्या लिंगांचे वर्णन करतो. स्वयंभू लिंग पहिले, बिंदुलिंग दुसरे; प्रतिष्ठित आणि चल लिंग तिसरे व चौथे, आणि गुरु-लिंग पाचवे. देवता आणि ऋषींच्या तपाने प्रसन्न होऊन, शर्व (शिव) यांनी उपस्थितीसाठी पृथ्वीमध्ये नादरूप बीज स्थापित केले. ते बीज पृथ्वी फोडून अंकुरासारखे प्रकट होते; जे स्वयंप्रकट आणि प्रकट झालेले असते, त्याला स्वयंभू लिंग म्हणतात. त्या लिंगाची पूजा केल्याने, ते सुवर्ण, रौप्य किंवा इतर कोणत्याही पदार्थाचे, किंवा अगदी मातीचे असो, ज्ञान आपोआप वाढते. स्वतःच्या हाताने काढलेले लिंग आणि शुद्ध प्रणवमंत्रासह, हे यंत्रलिंग म्हणून ओळखले जाते; ते काढल्यानंतर स्थापना आणि आवाहन करावे. बिंदू आणि नादाने बनलेले लिंग, स्थिर असो वा चल, ध्यानानेच तयार होते; हे शिवाने पाहिले आहे, यात शंका नाही. जिथे जिथे शंभूवर श्रद्धा असते, तिथे तो फळ देतो; स्वतःच्या हाताने यंत्रावर काढलेले असो, किंवा स्थिर किंवा नैसर्गिक रूपात असो. शंभूचे षोडशोपचारांनी आवाहन व पूजा करावी; स्वतःच्या प्रयत्नाने, मनुष्याला ऐश्वर्य प्राप्त होते, आणि साधनेने ज्ञान मिळते. आत्मसाक्षात्कारासाठी, देवता आणि ऋषी मंत्राने आणि स्वतःच्या हाताने, शुद्ध मंडलात शुद्ध लिंग निर्माण करतात. शुद्ध ध्यानाने स्थापित केलेले लिंग श्रेष्ठ मानले जाते; ते लिंग पौरुष लिंग म्हणून ओळखले जाते, आणि स्थापित मानले जाते. त्या लिंगाची सातत्याने पूजा केल्याने, मोठमोठ्या ब्राह्मणांना, राजांना आणि श्रीमंतांनाही ऐश्वर्य प्राप्त होते. कारागिराने बनवलेले आणि मंत्राने प्रतिष्ठित केलेले लिंग स्थावर व नैसर्गिक म्हणतात; ते भौतिक सुख आणि सामर्थ्य देते. जे सामर्थ्यवान आणि दीर्घकाळ टिकणारे आहे, ते पौरुष; जे दुर्बल आणि अल्पकाल टिकणारे आहे, ते नैसर्गिक (प्राकृत) म्हणतात. नाभी, जिभेवर, नाकाच्या टोकावर, मस्तकावर, कंबरेवर आणि त्रैलोक्यातील इतर ठिकाणी असलेले लिंग हे अंतर्गत, चल लिंग आहे. पर्वत पौरुष मानतात, तर पृथ्वी नैसर्गिक; वृक्ष वगैरे पौरुष, तर झुडपे वगैरे नैसर्गिक समजावे. षाष्ठिक (साठ प्रकारचे) नैसर्गिक समजावे, तर शाली, गहू आणि पौरुष प्रकारही आहेत; पौरुष लिंग दिव्य आहे, आणि अणिमा पासून सुरू होणाऱ्या आठ सिद्धी देणारे आहे. नैसर्गिक लिंग शुभ स्त्रिया, संपत्ती इत्यादींशी संबंधित मानले जाते; चल लिंगांमध्ये प्रथम रस-लिंगाचे वर्णन येते. रस-लिंग ब्राह्मणांना सर्व इच्छित फल देते; बाण-लिंग, मंगल आणि उत्तम, क्षत्रियांना मोठे राज्य देणारे आहे. सुवर्णलिंग वैश्यांसाठी, मोठे धन व ऐश्वर्य देणारे; पाषाणलिंग, शुभ आणि शुद्ध करणारे, शूद्रांसाठी आहे. स्फटिक आणि बाण लिंग सर्वांना सर्व इच्छित फल देतात; स्वतःचे लिंग नसेल, तर दुसऱ्याचे वापरून पूजा करावी, त्यास मनाई नाही. स्त्रियांसाठी, पृथ्वीचे लिंग विशेष सांगितले आहे; जे विधवा सक्रिय आहेत, त्यांच्यासाठी स्फटिक लिंग श्रेष्ठ आहे. जे विधवा निष्क्रिय आहेत, त्यांच्यासाठी रस-लिंग श्रेष्ठ आहे; बालपण, तारुण्य, किंवा वृद्धत्वात, जे उत्तम व्रतधारी आहेत. शुद्ध स्फटिक लिंग स्त्रियांना सर्व भोग देते; जे सक्रिय आहेत, त्यांनी पिंडीवर पूजा केल्यास पृथ्वीवर सर्व इच्छित फल मिळते. सक्रिय व्यक्तींनी पूजा पात्रात करावी; अभिषेक आणि नैवेद्य म्हणून तांदळाचा अन्नाचा नैवेद्य द्यावा. पूजेनंतर, लिंग पात्रात किंवा वेगळ्या घरात ठेवावे; निष्क्रिय असणाऱ्यांनी स्वतःचे अन्न अर्पण करावे. निष्क्रियांसाठी, सूक्ष्म लिंग विशेष मानले आहे; त्यांनी विभूतीने पूजा करावी आणि विभूती अर्पण करावी. पूजेनंतर, ते लिंग नेहमी मस्तकावर ठेवावे; विभूती तीन प्रकारची सांगितली आहे—सांसारिक, वैदिक आणि शिवाग्नीची. सांसारिक अग्नीपासून मिळणारी राख पदार्थ शुद्ध करण्यासाठी वापरतात; माती, लाकूड, धातू, धान्य, तसेच इतर गोष्टींसाठी. तीळ वगैरे पदार्थ, कापड वगैरे, तसेच जुनी पडलेली वस्तू, यांची शुद्धी राखेने करावी. कुत्रे इ. द्वारे अपवित्र झालेल्यांसाठी राखेने शुद्धी करावी; आवश्यकतेनुसार, पाण्यासह किंवा पाण्याविना राख लावावी. वैदिक अग्नीपासून मिळणारी राख कर्माच्या शेवटी अंगावर लावावी; मंत्र व विधीने तयार झालेली राख यज्ञकुंडातून घ्यावी. ती राख अंगावर लावल्याने, यज्ञ स्वतःमध्ये स्थिर होतो; अघोर मंत्राने बिल्व लाकूड जाळावे. त्याला शिवाग्नी म्हणतात; त्यातून मिळणारी राख शिवाग्नीची राख आहे; प्रथम, पिंगट गायीचे शेण किंवा फक्त गायीचे शेण वापरावे. अशा प्रकारे, या शास्त्रीय विधीने शिवपूजा, लिंगांचे प्रकार, त्यांची प्रतिष्ठा आणि विभूतीचे महत्त्व यांचे विवेचन झाले आहे. हे सर्व भक्तांनी श्रद्धेने आचरण करावे, कारण यातून शिवकृपा आणि मोक्ष प्राप्त होतो.