निसर्ग, बुद्धी, अहंकार आणि पाच सूक्ष्म तत्त्वे—हे आठ घटक आहेत, ज्यांची सुरुवात निसर्गापासून होते. या आठfold निसर्गापासून निर्माण झालेले शरीर कर्माच्या आधारे जन्म घेते; आणि हेच शरीर पुन्हा कर्मामुळे अनेकदा जन्म आणि कार्य अनुभवते. शरीर तीन प्रकारचे असते: स्थूल, सूक्ष्म आणि कारण. स्थूल शरीर हे कर्म करण्याचे साधन आहे; सूक्ष्म शरीर इंद्रियांच्या माध्यमातून आनंद मिळवते. कारण शरीर आत्म्याच्या अनुभवासाठी असते, आणि आत्म्याच्या कर्मानुसार ते सुख-दुःखाची फळे अनुभवते. त्यामुळे आत्मा पुन्हा पुन्हा कर्माच्या दोराने बांधला जातो, आणि या तीन शरीरांच्या कार्यामुळे तो चक्रासारखा फिरत राहतो. या चक्राचा अंत करायचा असेल, तर त्या चक्राच्या निर्माता शिवाची पूजा करावी. हे महान चक्र निसर्गापासून सुरू होते, आणि शिव हा निसर्गापलीकडे आहे. खरे तर, महान प्रभू, चक्राचा निर्माता, निसर्गापलीकडे आहे; जसे मूल पाणी पिते, त्याला माहिती असो किंवा नसो, तसाच शिवही आहे. शिव निसर्ग आणि इतर सर्व घटकांना वश करून सर्वावर अधिपत्य ठेवतो; त्याच्या अधिपत्याखाली सर्व काही आहे म्हणून त्याला शिव म्हणतात. शिवच खरे ज्ञानवान, सर्वज्ञ, पूर्ण आणि इच्छारहित आहे. सर्वज्ञता, संतोष, आद्य ज्ञान, शाश्वत स्वातंत्र्य, अखंड शक्ती आणि अनंत ऊर्जा—या महान प्रभूच्या मानसिक सत्ता आहेत, ज्यांना वेद मान्यता देतात. म्हणून, शिवाच्या कृपेने निसर्ग आणि इतर घटकांपासून मुक्ती मिळू शकते; शिवाची कृपा मिळवण्यासाठी फक्त शिवाची पूजा करावी. पण जो पूर्ण आणि इच्छारहित आहे, त्याची पूजा कशी करावी? शिवासाठी केलेली कर्मेच त्याच्या कृपेचे कारण बनतात. शिवाची पूजा भक्तीपूर्वक करावी—लिंग किंवा इतर स्वरूपात, शरीर, मन, वाणी आणि धनाने. या पूजेमुळे, निसर्गापलीकडे असलेला परम शिव खरेच कृपा करतो, विशेषतः भक्तावर. शिवाच्या कृपेने, कर्म आणि इतर घटक क्रमाने आपल्या नियंत्रणात येतात; जेव्हा कर्मापासून निसर्गापर्यंत सर्व नियंत्रणात येते, तेव्हा सर्व काही आपल्या इच्छेच्या अधीन होते. तेव्हा, त्या व्यक्तीला 'मुक्त' म्हणतात, तो स्वतःच्या आत्म्यात रमतो; परमेश्वराच्या कृपेने, शरीर आणि कर्म नियंत्रणात आल्यावर, तो तेजस्वी होतो. मग, शिवाच्या लोकात वास करणे 'सालोक्य' म्हणतात; शंभूच्या जवळ पोहोचणे 'सामीप्य' आहे, आणि फक्त त्याच्या अधीन राहून त्याच्या स्थितीला प्राप्त होते. शिवासोबत एकरूपता (सायुज्य) शस्त्र आणि इतर विधीने मिळते; महान कृपेने बुद्धीही नियंत्रणात येते. ही बुद्धी, जी कर्माचा कारण आहे, निसर्गाची उत्पत्ती आहे; पण महान कृपेने निसर्गही नियंत्रणात येतो. मग, शिवाची मानसिक सत्ता सहज प्राप्त होते; शिवाच्या सर्वज्ञता आणि इतर शक्ती मिळवून, आपले तेज प्रकट होते. ही सायुज्य, वेद आणि आगम भक्त सांगतात, अशी चरणानुसार मिळते; मुक्ती पूजा करण्याने मिळते, लिंगापासून सुरुवात करून. म्हणून, शिवाच्या कृपेच्या हेतूने, शिवाची पूजा विधीपूर्वक करावी; शिवाची कृत्ये, शिवाची तपस्या, आणि शिवाच्या मंत्राचा जप—सदैव करावा. शिवाचे ज्ञान आणि शिवाचे ध्यान सतत, अधिकाधिक गहनपणे करावे; जागृत अवस्थेपासून मृत्यूपर्यंत, शिवाच्या चिंतनात वेळ व्यतीत करावा. आता, शिवाची पूजा लिंगापासून सुरू करून, सर्व प्रकारे विधी सांग. मी लिंगाचा मंडल योग्यरीत्या वर्णन करीन; ऐका, द्विजजनहो, ते लिंग जे प्रथम आहे, ते प्रणव (ओंकार), सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे. सूक्ष्म स्वरूप म्हणजे सूक्ष्म प्रणव (ओंकार), जो अप्रकट आहे; स्थूल लिंग म्हणजे प्रकट स्वरूप, आणि ते पाच अक्षरी मंत्र आहे. या दोन्हींची पूजा आणि तपस्या थेट मुक्ती देणारी आहे; दोन्ही पुरुष आणि प्रकृती स्वरूपाचे आहेत, आणि आणखी अनेक लिंग आहेत. केवळ शिवच त्या लिंगांचे तपशील वर्णन करू शकतो, दुसरा कोणी नाही; पण मी पृथ्वीच्या विविध स्वरूपातील लिंग सांगतो. स्वयंभू लिंग पहिले आहे, बिंदु-लिंग दुसरे; स्थापन आणि चल हे तिसरे आणि चौथे, आणि गुरु-लिंग पाचवे आहे. देव आणि ऋषींच्या तपस्येने प्रसन्न होऊन, सर्व शिवाने उपस्थितीसाठी पृथ्वीमध्ये बीज, म्हणजे ध्वनीच्या रूपात, ठेवले. पृथ्वीपासून अंकुरासारखे फुटून, ते प्रकट होते; जे स्वयंभू आणि प्रकट झाले आहे, ते स्वयंभू लिंग म्हणतात. त्या लिंगाची पूजा केल्याने ज्ञान आपोआप वाढते, ते सोन्याचे, चांदीचे किंवा इतर पदार्थांचे, किंवा मातीचे किंवा चिकणमातीचे असो. स्वतःच्या हाताने काढलेले लिंग, शुद्ध प्रणव मंत्रासह, यंत्र-लिंग म्हणतात; ते काढून, स्थापना आणि आवाहन करावे. बिंदु आणि नादाने बनलेले लिंग, स्थिर किंवा चल, ध्यानाने निर्माण होते; हे शिवद्वारे पाहिले जाते, यात शंका नाही. जिथे शंभूवर विश्वास ठेवला जातो, तिथे तो फल देतो; स्वतःच्या हाताने यंत्रावर काढलेले, किंवा स्थिर किंवा नैसर्गिक स्वरूपात असो. शंभूचे आवाहन करून सोळा उपहारांनी पूजा करावी; स्वतःच्या प्रयत्नाने अधिपत्य मिळते, आणि साधनेने ज्ञान वाढते. स्व-प्रकाशासाठी, देव आणि ऋषी, मंत्राने आणि स्वतःच्या हाताने, शुद्ध मंडलात शुद्ध लिंग निर्माण करतात. शुद्ध ध्यानाने स्थापन केलेले लिंग सर्वोच्च मानले जाते; ते लिंग पुरुष स्वरूपाचे आहे, आणि स्थापन आहे. त्या लिंगाची सतत पूजा केल्याने मानवांचे अधिपत्य मिळते; ते ब्राह्मण, राजा किंवा धनाढ्य असो. कुतर किंवा शिल्पकाराने बनवलेले आणि मंत्राने स्थापन केलेले लिंग स्थापन आणि नैसर्गिक म्हणतात; ते नैसर्गिक जगाचे सुख आणि शक्ती देते. जे शक्तिशाली आणि टिकाऊ आहे ते पुरुष स्वरूपाचे; जे दुर्बल आणि अल्पायुषी आहे ते नैसर्गिक (प्राकृत) आहे.