शिवपुराणम्
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
सूताला संबोधित करत, ऋषी म्हणाले, “हे सूत, तू अद्भुत कथांचा भांडार आहेस, जसा समुद्र असंख्य रत्नांचा खजिना असतो. त्रिलोकातील जे काही झाले आहे, जे होणार आहे, किंवा जे अस्तित्वात आहे, त्यातील काहीही तुला अज्ञात नाही. माझ्या प्रारब्धाच्या इच्छेने, तू येथे या भेटीसाठी आला आहेस; आमच्या कल्याणासाठी काही तरी कर, कारण तुझी भेट व्यर्थ जाऊ नये. आम्ही तुझ्याकडून शुभ-अशुभ सत्य अनेकदा ऐकले आहे, पण आमची तृप्ती कधीच होत नाही—पुन्हा पुन्हा ऐकण्याची इच्छा जागृत होते. आता, हे सूत, आम्हाला एक गुप्त गोष्ट ऐकायची आहे; कृपा करून तीही सांग, आम्हांवर कृपा कर. भयंकर कलियुग येईल तेव्हा, लोक पुण्यहीन होतील, दुष्कृत्यांत रमतील, सत्य आणि धर्माकडे पाठ फिरवतील. ते इतरांची निंदा करतील, दुसऱ्याच्या धनाची इच्छा धरतील, मन दुसऱ्याच्या पत्नीशी जोडतील, आणि इतरांना हानी पोहोचवण्याचा विचार करतील. देहाला आत्मा मानून भ्रमित होतील, नास्तिक वृत्ती ठेवतील, जनावरांसारखे विचार करतील, आई-वडिलांचा द्वेष करतील, स्त्रिया आणि देवांची पूजा करतील, आणि वासनेचे गुलाम होतील. ब्राह्मण लोभ आणि भ्रमात अडकतील, वेद विकून उपजीविका करतील, धनासाठी अध्ययन करतील, मद्यपान आणि भ्रमात गुंततील. आपल्या वर्गाच्या कर्तव्यांना सोडून, बहुतेक वेळा इतरांना फसवतील, त्रिकाळsandhyा टाळतील, ब्रह्मज्ञानाचा अभाव असेल. निर्दय, स्वतःला विद्वान समजणारे, आचार आणि व्रतांकडे दुर्लक्ष करणारे, शेतीत रमणारे, क्रूर आणि अपवित्र हेतू असणारे होतील. कश्यत्रियही आपल्या कर्तव्यांना सोडतील, दुर्वृत लोकांशी संबंध ठेवतील, पापात रमतील, व्यभिचारात गुंततील. हे वीर नसतील, जंगलात रमतील, पलायनवादी असतील, लहान चोर बनतील, आणि वासनेचे गुलाम होतील. शस्त्रास्त्रांचे ज्ञान नसेल, गायी आणि ब्राह्मणांकडे पाठ फिरवतील, रक्षण व आश्रयाचा अभाव असेल, आणि ते नेहमी कामात अडकलेले हरणासारखे असतील. योग्य शासन आणि धर्माचरण नसेल, सुखात गुंतलेले, दुष्ट, लोकांचा नाश करणारे, जीवांना हिंसा करण्यात आनंदी असतील. वैश्य योग्य विधी टाळतील, आपल्या कर्तव्यांना सोडतील, चुकीच्या मार्गावर चालतील, स्वार्थी आणि फसवे व्यापारी होतील. गुरू, देव, किंवा द्विजांप्रती भक्ती नसेल, बुद्धी भ्रष्ट असेल, ब्राह्मणांना अन्न न देता, कंजूस आणि ताठर असतील. व्यभिचारात गुंतलेले, मन अपवित्र, लोभ आणि भ्रमाने गोंधळलेले, चांगले कार्य आणि दान सोडलेले असतील. शूद्र ब्राह्मणांचे आचरण अनुकरण करतील, दिसायला उज्ज्वल पण मूर्ख, आपले कर्तव्य सोडणारे असतील. ते तप करतात, पण द्विजांचा तेज कमी करतात, मुलांना अकाली मृत्यू येईल, आणि मंत्रपठणात रमतील. दगड, गावातील मूर्ती यांची पूजा करतील, अर्पणात रमतील, विचार विकृत आणि वाकडे, द्विजांची निंदा करतील. धनवान असूनही दुष्कृत्यांत गुंतलेले, विद्वान असूनही वादात रमणारे, धर्मकथा सांगणारे, पण धर्माचा नाश करणारे असतील. सामर्थ्यवान राजे दिसतील, गर्विष्ठ, उदार, मोठ्या अहंकाराने भरलेले, ब्राह्मण व इतरांची सेवा आपली श्रेष्ठता समजतील. कर्तव्यहीन, मूर्ख, मिश्र वंशाचे, क्रूर, मोठ्या गर्वात, चार वर्णांचा नाश करणारे असतील. चांगल्या कुटुंबात जन्मलेले, स्वतःला श्रेष्ठ समजणारे, चार वर्णांत गोंधळ निर्माण करणारे, जाती भ्रष्ट करणारे, मूर्ख असूनही चांगले कार्य करणारे असतील. बहुतेक स्त्रिया पतित असतील, पतीप्रती अपमान करणाऱ्या, सासराला हानी पोहोचवणाऱ्या, निर्भय आणि अपवित्र अन्न खाणाऱ्या. फसवणूक आणि खोट्या रूपात रमणाऱ्या, कपटात कुशल, वासनेने भरलेल्या, नेहमी व्यभिचारात गुंतलेल्या आणि पतीपासून दूर असतील. मुलांना आई-वडिलांप्रती भक्ती नसेल, दुष्ट हेतू असतील, ज्ञान शिकत नाहीत, शरीर नेहमी रोगांनी ग्रस्त असेल. ज्यांची बुद्धी भ्रष्ट झाली आहे आणि कर्तव्य सोडण्याची प्रवृत्ती आहे, त्यांना या लोकात किंवा परलोकात कोणता मार्ग आहे, हे सूता, कसे सांगावे? अशा विचारांनी आमचे मन नेहमी अस्वस्थ राहते; खरं तर, दुसऱ्यांना मदत करण्यापेक्षा मोठा धर्म नाही. त्यांच्या दु:खाचा भारी भार कोणत्या सोप्या उपायाने दूर करता येईल? कृपा करून, सर्व तत्त्वांचा खरा अर्थ सांग, ज्यामुळे सर्व मतांचा सार समजेल. ऋषींच्या या शुद्ध मनाच्या शब्द ऐकून, सूता, आपल्या हृदयात शंकराचा स्मरण करून, त्या ऋषींना बोलू लागला. “हे पुण्यवान ऋषी, तुम्ही सर्व लोकांच्या हितासाठी उत्तम प्रश्न विचारला आहे. गुरूचे स्मरण करून, तुमच्याप्रती प्रेमाने मी सांगतो—आदराने ऐका. हे श्रेष्ठ शैव पुराण, वेदान्ताचा सार आणि पूर्ण आहे, सर्व पापांचा नाश करणारे आणि परलोकात सर्वोच्च सत्य देणारे आहे. यात शिवाची परमोच्च महिमा सतत विस्तारते, कलियुगाची मलिनता नष्ट करते, आणि ब्राह्मणांना चार पुरुषार्थांचे फळ देते. हे द्विजश्रेष्ठ, फक्त या उत्कृष्ट शैव पुराणाचा अभ्यास केल्याने, माणूस सर्वोच्च आणि शुभ स्थिती प्राप्त करतो. ब्रह्महत्या व इतर पाप, शिवपुराण जगात सांगितले जात नाही तोपर्यंत वाढेल—अरे! कलियुगाचे मोठे संकट, शिवपुराण जगात सांगितले जात नाही तोपर्यंत निर्भयपणे भटकतील—अरे! सर्व शास्त्रे एकमेकांशी विवाद करतील, शिवपुराण जगात सांगितले जात नाही तोपर्यंत—अरे! अगदी श्रेष्ठ लोकांनाही शिवाचे खरे स्वरूप समजणे कठीण होईल, शिवपुराण जगात सांगितले जात नाही तोपर्यंत—अरे!” अशा प्रकारे सूता ऋषींना उत्तर देतो, आणि शिवपुराणाच्या महत्त्वाचा, कलियुगातील धर्माचा आणि कल्याणाचा मार्ग उलगडतो.