कृष्णा, मी तुला अत्यंत गुप्त आणि महत्त्वाचा उपदेश सांगतो—जो वेद, शास्त्र आणि वेदज्ञांनी निश्चित केलेला आहे. शिवाची भक्तीपूर्वक पूजा करावी, कारण भक्तीशिवाय कुठेही, कोणालाही फळ मिळत नाही. कृष्णा, ऐक. जरी कोणी ब्रह्महत्येचा अपराध केला असेल, मद्यपान केले असेल, चोरी केली असेल, गुरूच्या पत्नीशी संबंध ठेवला असेल, आई-वडिलांचा वध केला असेल, वीर पुरुषाचा वध केला असेल, किंवा गर्भाचा नाश केला असेल—तरीही, योग्य मंत्राने आणि भक्तीने शिवाची पूजा केल्यास, त्या व्यक्तीचे हे सर्व पाप बारा वर्षांत हळूहळू नष्ट होते. म्हणून, जरी कोणी पतित असला, तरी सर्व प्रयत्नांनी शिवाची भक्तीपूर्वक पूजा करावी. जर तो भक्त असेल, तर त्याच्यासाठी शिवाशिवाय दुसरा कोणी नाही—तो भिक्षेवर जगतो, इंद्रियांचे संयमन करतो. कोणी मोठे पाप केले असले, तरी भक्तीने आणि पंचाक्षरी मंत्राने देवतेच्या पूजेत मग्न राहिल्यास, तो त्या पापातून मुक्त होतो. काही लोक पाण्यावर, वायूवर किंवा कठोर व्रतांवर जगतात, पण केवळ व्रतांनी शिवलोकाची प्राप्ती होत नाही. पण जो भक्तीपूर्वक पंचाक्षरी मंत्राने एकदाही शिवाची पूजा करतो, तो शिवमंत्राच्या महात्म्यामुळे शिवलोकात पोहोचतो. सर्व तप, यज्ञ, आणि धनदान—हे शिवरूपाच्या पूजेच्या एका अंशाला देखील समतुल्य नाही. मुक्त असो किंवा बांधलेला असो, जो पंचाक्षरी मंत्राने पूजा करतो, तो भक्त नक्कीच मुक्त होतो—याबद्दल शंका ठेवू नकोस. राग नसलेला असो किंवा राग असलेला असो, जो शिवाची स्तोत्राने पूजा करतो, जरी एकदा पतित झाला किंवा भ्रमित झाला तरी तो व्यक्ती मुक्त होतो. शिवाची पूजा सहाक्षरी मंत्राने किंवा स्तोत्रमंत्राने केली, आणि रागावर विजय मिळवला, तर त्या भक्ताने प्राप्त केले किंवा न केले, तरी तो सिद्ध होतो. येथे प्राप्त न केलेला देखील प्राप्त झालेला मानला जातो—यात शंका नाही; ब्रह्मांश किंवा हंसासह तो मुक्त होतो. म्हणून, शिवाची पूजा नेहमी भक्तीने आणि स्तोत्रमंत्राने करावी—एकदा, दोनदा, तीनदा किंवा सतत. जो शिवाची पूजा करतो, त्यालाच स्वामी मानावे; शिवाला केवळ ज्ञानाने, आत्म्याच्या सहाय्यानेही, पूजता येत नाही. जो भ्रमित आहे आणि दुर्लभ मानव जन्म मिळवूनही शिवाची पूजा करत नाही, तो या संसारात दुःखाच्या समुद्रात दीर्घ काळ भटकतो. त्याचा जन्म निष्फळ आहे, कारण त्याला मुक्ती मिळत नाही. पण जो दुर्लभ मानव जन्म मिळवून पिनाकधारी शिवाची भक्ती करतो— त्यासाठी जन्म फळदायी आहे; ते पुरुषश्रेष्ठ आहेत, ज्यांनी भवाच्या भक्तीत मन लीन केले आहे. जे भवाचे स्मरण करण्यास उत्सुक आहेत, त्यांना दुःखाचा अनुभव होत नाही; सुखद घर, कामुक अलंकार, स्त्रिया— आणि धन, जे शेवटी असंतोषाने संपते—हे सर्व शिवपूजेच्या फळ आहेत, जे मोठ्या भोगांची आणि देवांच्या लोकात राज्याची इच्छा ठेवतात. ते नेहमी हराच्या कमलपादांची इच्छा करतात; उत्तम सौभाग्य, सौंदर्य, तेजस्वी रूप, उत्तम चारित्र्य, आणि वैराग्याने मऊ झालेले मन— शौर्य आणि कीर्ती जगात मिळते, जो शिवाची पूजा करतो; म्हणून, सर्व काही बाजूला ठेवून, मन फक्त शिवावर केंद्रित करून— जो शिवाला स्वतःसाठी इच्छितो, त्याने शिवपूजेचा विधी करावा; आयुष्य झपाट्याने संपते, तारुण्य झपाट्याने संपते— रोग झपाट्याने येतो; म्हणून, पिनाकधारी शिवाची पूजा करावी, जोपर्यंत मृत्यू आलेला नाही, जोपर्यंत वार्धक्य आलेले नाही— जोपर्यंत इंद्रिये दुर्बल झाली नाहीत, तोपर्यंत शंकराची पूजा करावी; त्रिभुवनात शिवपूजेच्या तुल्य दुसरा धर्म नाही. हे जाणून, सदा शिवाची पूजा मनापासून करावी—द्वार-विधी, पडदा, आणि गणांना अर्पण करावे. नेहमी उत्सव साजरा करावा, आणि शक्य असल्यास, कृपाकाळात, यज्ञानंतर, स्वतः किंवा सेवकाद्वारे पूजा करावी. कृपागणांना योग्य क्रमाने अर्पण द्यावे, मग वाद्यांसह बाहेर जावे आणि त्या दिशेला उभे राहावे. फुले, धूप, दीप, अन्न आणि पाणी अर्पण करावे; मग पूर्वेकडील महान वेदीवर उभे राहून अर्पण करावे. यानंतर, जे अन्न आणि इतर वस्तू पूर्वी देवतेला अर्पण केले आहे, त्या सर्व वस्तू, उरलेली असो किंवा नसोत, चंडाला अर्पण करावी. नियत पद्धतीने यज्ञ करून, उरलेली पूजा पूर्ण करावी; मग योग्य प्रकारे विधी करून, मंत्र जसा सांगितला आहे तसा पठण करावे. शिवाच्या आज्ञेप्रमाणे, रोजचा उत्सव मोठ्या, तेजस्वी पात्रात, लाल कमळांनी सजवून करावा. तेथे दिव्य पाशुपतास्त्राची प्रतिष्ठा आणि पूजा करावी; शिवपात्र सजवलेल्या ब्राह्मणावर ठेवावे. अस्त्राचा रूप त्याच्यावर ठेवून, चमकदार दंड हातात घेऊन, मंदिराच्या बाहेर शुभ ध्वनींसह उभे राहावे. नृत्य, गाणे, दीप, ध्वज आणि इतर उत्सवी वस्तूंसह, तीन वेळा वेदीची परिक्रमा करावी—ना फार वेगाने, ना फार मंदपणे. तीन वेळा वेदीची परिक्रमा करून, यजमान द्वारावर हात जोडून उभा राहतो, मग पुन्हा मंदिरात प्रवेश करतो, अस्त्र आत घेऊन, त्याची विसर्जन करतो. पूर्वी सांगितलेल्या परिक्रमा आणि विधी करून, आठ फुले घेऊन पूजा पूर्ण करावी. आता मी तुला अग्नीविधी सांगतो—तो खड्ड्यात, जमिनीवर, वेदीवर, किंवा लोखंडी अथवा नवीन शुभ मातीच्या पात्रात करता येतो. नियत पद्धतीने अग्नीची स्थापना करून, तो योग्य प्रकारे तयार करावा; तेथे महादेवाची पूजा करून यज्ञाचा विधी करावा. अग्नीखड्डा दोन हातांचा किंवा एक हाताचा, गोल किंवा चौकोनी बनवावा; वेदीवर मंडळही तयार करावा. अशा प्रकारे, कृष्णा, शिवाची भक्ती, पूजा आणि यज्ञाचे महत्त्व आणि त्याची पद्धत सांगितली आहे—यात भक्ती, मंत्र आणि विधीचे पालन केल्यानेच सर्व पापांपासून मुक्ती आणि शिवलोकाची प्राप्ती होते.