नंदी, जो अंतरगृहाचा अधिपती आहे, त्याची योग्य प्रकारे पूजा करावी. तो सर्व अलंकारांनी सुशोभित आहे आणि सुवर्ण पर्वतासारखा तेजस्वी दिसतो. नंदी अत्यंत सौम्य आहे, त्याच्या मस्तकावर अर्धचंद्र आहे, त्याला तीन डोळे आणि चार भुजा आहेत. त्याच्या हातात तेजस्वी त्रिशूल, हरण, तीक्ष्ण दंड आहेत आणि तो सर्वांचा स्वामी आहे. त्याचे मुख चंद्राच्या पूर्णकलेसारखे किंवा हरिच्या मुखासारखे आहे. प्रवेशद्वाराच्या उत्तरेकडे, त्याच्या पत्नीची पूजा करावी—ती वायुपुत्री आहे. या मातेला, सुविशाला, जो सद्गुणी, व्रतानिष्ठ आणि भगवंताच्या पायांची शोभा वाढविण्यात मग्न असते, तिची भक्तिपूर्वक पूजा करावी. त्यानंतरच परमेश्वराच्या अंतरगृहात प्रवेश करावा. लिंगाचे पूजन योग्य द्रव्यांनी केल्यावर, वापरलेली नैवेद्ये दूर करून, लिंग स्वच्छ धुवावे आणि त्याच्या शिरावर फुल ठेवून त्याचे शुद्धीकरण करावे. फुल हातात धरून, मंत्रशक्तीने मंत्राचा शुद्धीकरण करावा. मग ईशान्य दिशेला चंडाची पूजा करावी आणि वापरलेली नैवेद्ये दूर करावी. यानंतर, आसन नीट लावून, त्यावर योग्य क्रमाने आधार वगैरे मांडावे. पृथ्वीखाली शुभ, काळ्या रंगाची आधारशक्ती ध्यानात आणावी. तिच्या समोर, पांढऱ्या रंगाची, पाच फणांची, अनंत वेटोळे घातलेली, आकाश चाटणारी नागमूर्ती कल्पावी. तिच्या वर, चार पाय असलेले, लाकडी पाटासारखे शुभ आसन आहे. त्या चार पायांना धर्म, ज्ञान, वैराग्य आणि ऐश्वर्य हे आधार आहेत. हे आधार दक्षिण-पूर्व पासून अनुक्रमे पांढरे, लाल, पिवळे आणि काळे रंगाचे आहेत. अधर्म वगैरे अनुक्रमे पूर्व ते उत्तर दिशेत ठेवलेले आहेत. या आसनाचे अवयव राजमणि प्रमाणे तेजस्वी आहेत. त्यावर शुद्ध, पांढऱ्या कमळाचे आसन आहे, जे झाकणासारखे आहे. या कमळाला आठ पाकळ्या आहेत, त्या अणिमा इत्यादी आठ सिद्धी आहेत. डावीकडून सुरू होणारे केसर म्हणजे रुद्रशक्ती आणि डावी शक्ती आहेत. बीजही त्याच शक्तींचे असून, अंतर्गत उमानी पर्यंत आहेत. अंतरातील पात्र हे सर्वोच्च वैराग्य आहे, देठ हे शिवस्वरूप ज्ञान आहे. कंद, जो शिव आणि धर्माचा स्वरूप आहे, तो या पात्राच्या शेवटी तीन वर्तुळांत आहे. या तीन वर्तुळांच्या वर आत्मा वगैरे तीन तत्वांचे आसन आहे. या सर्व आसनांच्या वर, विविध वस्त्रांनी सुशोभित, दिव्य ज्ञानाने प्रकट, सुखद आसन मांडावे. मग, आवाहन, स्थापना, आवरण, संकल्प इत्यादी विधी स्वतंत्र हस्तमुद्रांनी कराव्यात. त्यानंतर, पाद्य, आचमनी, अर्घ्य, गंध, फुले, धूप, दीप, तांबूल अर्पण करावे आणि नंतर शिवाला विस्रांती द्यावी. किंवा, आसन व प्रतिमा मांडून, मूळ मंत्र व इतर ब्रह्मा मंत्रांनी पूजन पूर्ण करावे. मग, देवीसह शिवाचे आवाहन करावे—तो शिव, जो अचल, अविनाशी, शुद्ध स्फटिकासारखा तेजस्वी आहे, सर्व विश्वांचा कारणभूत आहे, सर्वांचा सार आहे. हा भगवान भक्तांना सहजपणे प्रकट होतो, पण ब्रह्मा, इंद्र, विष्णू, रुद्र यांसारख्या देवांना तो गवसत नाही. ज्ञानी लोक त्याला देवांचा सार म्हणतात, पण तो इंद्रियांच्या पलीकडे आहे. त्याला प्रारंभ, मध्य किंवा अंत नाही; तो संसारदुःखाचा नाश करणारा आहे. ही शिवतत्त्वाची जगातील स्थायी संकल्पना आहे. शिवाच्या सर्वोच्च लिंगाची पंचोपचार व भक्तिपूर्वक पूजा करावी. लिंग हे महेश्वर, शिव, सर्वोच्च आत्म्याचे रूप आहे. अभिषेकाच्या वेळी विजयध्वनीने शुभकर्म सुरू करावे. गायीच्या पंचगव्यांनी—तूप, दूध, दही, मध वगैरे, तसेच मूळ, फळांच्या सार, तीळ, मोहरी, पिठाचे पदार्थ, जौ वगैरे उत्तम धान्य, काळ्या हरभऱ्याचे चूर्ण—यांनी लिंगाचे स्नान करावे. मग सुगंधी उटणे लावून, पुन्हा कोमट पाण्याने स्नान घालावे. बिल्वपत्रांनी किंवा अशा पानांनी उटणे, गंध इत्यादींचे शेष काढावे. पुन्हा पाण्याने स्नान घालून, राजविधीनुसार पुढील कृत्ये करावीत. सुवासिक आवळा, हळद इत्यादी अर्पण करावीत. मग पाण्याने लिंग किंवा प्रतिमा शुद्ध करावी. सुगंधी पाणी, कुशा व फुलांनी युक्त पाणी, सुवर्ण व रत्नांनी युक्त मंत्रप्रभावित पाणी यांनी योग्य क्रमाने अभिषेक करावा. जर सर्व द्रव्ये उपलब्ध नसतील, तर जे मिळेल त्याने, किंवा केवळ मंत्रसंयुक्त पाण्यानेही श्रद्धेने शिवाचे स्नान करावे. मग कलश, शंख, वाढवणारे पात्र, किंवा हाताने, तसेच कुशा व फुलांनी मंत्रोच्चार करत स्नान घालावे. पवमान, रुद्र, नील, त्वरीत स्तोत्र, लिंगसूक्त, अथर्वशीर्ष, ऋग्वेद, सामवेद, शैव ब्राह्मण स्तोत्रे, शिवप्रणव—या सर्वांनी देवाधिदेवाचे अभिषेक करावे. जशी देवाची स्नानादी पूजा करावी, तशीच देवीचीही करावी; त्यात भेद नाही. प्रथम देवाचे स्नानादी कृत्य करून, मग देवीनुसार तीच कृत्ये करावीत. अर्धनारीश्वराच्या पूजेत कोणत्याही एकाचे प्राधान्य नसते; त्या वेळी लिंगावर किंवा योग्य स्थळी नैवेद्य अर्पण करावा. शुद्ध, सुगंधी द्रव्यांनी लिंगाचा अभिषेक करून, कपड्याने पुसावे, वस्त्र व यज्ञोपवीत अर्पण करावे. पाद्य, आचमनी, अर्घ्य, गंध, फुले, अलंकार, धूप, दीप, नैवेद्य, पान व मुखशुद्धी अर्पण करावी. पुन्हा आचमनी व मुखवासन अर्पण करावे. नंतर सर्व रत्नांनी सुशोभित, सुंदर व मंगलमय मुकुट अर्पण करावा. शुद्ध अलंकार, विविध हार, पंखे, चवरी, छत्र, ताडपत्राचा पंखा, आरसा—या सर्व वस्तू भक्तिपूर्वक अर्पण कराव्यात.