पंचाशीत रुद्रांच्या मार्गानुसार अक्षरांचे विभाजन केल्यावर, साधकाने पंचब्रह्मांचे विभागन अंग, मुख आणि त्यांच्या भागांनुसार करावे. हात वगैरे अंगांवर क्रमाने ही विभागने केली तरी किंवा न केली तरी, त्या पंचब्रह्मांना डोके, मुख, हृदय, गुप्तांग आणि पाय या ठिकाणी स्थापित करावे. यानंतर, वरच्या भागात, चेहऱ्यांना वर आणि पश्चिम दिशेकडे ठेवावे; ईशानाच्या पंचशक्ती पाच शुभ्र प्रदेशांमध्ये एकएक करून ठेवाव्यात. पुढे, चार चेहऱ्यांमध्ये, पूर्व दिशेपासून आरंभ करून चार पुरुषशक्ती स्थापन कराव्यात. हृदय, घसा, खांदे, नाभी, पोट, पाठ, छाती, तसेच पाय आणि हात येथे अघोराच्या आठ शक्ती ठेवाव्यात. नंतर, दोन बाजूंमध्ये वामदेवाच्या दहा शक्ती, म्हणजेच गुदद्वार, जननेंद्रिय, गुडघे, पोटरी, कंबर, कमरेचे भाग, आणि कटी, या ठिकाणी ध्यान करावे. योग्य व्यवस्था जाणणारा साधक नाक, डोके, आणि हात येथे शक्तींची स्थापना करतो; अशा प्रकारे आठतीस शक्तींची क्रमाने स्थापना पूर्ण होते. पुढे, प्रणवाच्या पद्धतीनुसार, दोन्ही हात, कोपरे आणि मनगटे येथे प्रणवाची स्थापना करावी. बाजू, पोट, मांड्या, पोटरी, आणि पायाच्या मागील भागातही प्रणवाची व्यवस्था करावी; अशा प्रकारे स्थापना करणारा साधक पुढे जातो. शिवशास्त्रानुसार, हंसबीजाची स्थापना prescribed पद्धतीने, दोन्ही डोळ्यांमध्ये आणि नाकपुड्यांमध्ये विभागून करावी; तसेच हात, डोळे, मुख, कपाळ, नाकपुड्या, कांती, खांदे, बाजू, आणि छाती येथेही हंसबीज विभागावे. कंबर, हात, आणि टाच, किंवा पंचांगपद्धतीने, हंसबीजाची स्थापना केल्यावर, पुढे पञ्चाक्षरी मंत्राची स्थापना करावी. पूर्वी सांगितलेल्या पद्धतीने, ज्याने शिवत्व प्राप्त होते, तोच शिवाची साधना किंवा पूजा करावी; जो शिव नाही, त्याने शिवाचे ध्यान किंवा पूजा करू नये, त्याला शिवप्राप्ती होत नाही. म्हणून, शैव शरीर धारण करून, बंधनग्रस्त आत्मभाव त्यागावा; 'मीच शिव आहे' अशी भावना ठेवून, शैव कृत्ये करावीत. कर्मयज्ञ, तपयज्ञ, जपयज्ञ, ध्यानयज्ञ आणि ज्ञानयज्ञ—हे पाच यज्ञ सांगितले आहेत. काही जण कर्मयज्ञात, काही तपयज्ञात, काही जपयज्ञात, आणि काही ध्यानयज्ञात तल्लीन असतात. काही ज्ञानयज्ञातही तल्लीन असतात, आणि प्रत्येक यज्ञ क्रमशः श्रेष्ठ मानला जातो. यज्ञाचा क्रम दोन प्रकारांचा असतो—इच्छेने आणि अनिच्छेने. इच्छावान व्यक्ती, इच्छांची आस्वाद घेऊन, पुन्हा त्याच इच्छांमध्ये गुंततो; पण अनिच्छावान, रुद्राच्या निवासस्थानी सुखांचा अनुभव घेऊन, त्यातून पुढे जातो. तपयज्ञात तल्लीन होणारा पुन्हा जन्म घेतो; आणि तपस्वी, तिथे सुखांचा आस्वाद घेऊन, पुढे जातो. जप आणि ध्यानयज्ञात तल्लीन झालेला मनुष्य पृथ्वीवर जन्म घेतो; आणि जप आणि ध्यानात तल्लीन असलेला मर्त्य, त्या भेदामुळे, येथे—ज्ञानप्राप्तीमुळे—लवकरच शिवसन्मिलन प्राप्त करतो. म्हणून, कर्मयज्ञही, मुक्त आणि शिवाज्ञेने केलेला असल्यास, देहधारींसाठी आहे. इच्छेपासून मुक्त होऊन केलेला कर्मयज्ञ मुक्ती देतो; इच्छेने केलेला कर्मयज्ञ केवळ बंधन देतो. म्हणून, पाच यज्ञांमध्ये ध्यान आणि ज्ञानयज्ञात तल्लीन राहावे. ध्यान आणि ज्ञान असणारा व्यक्ती संसारसागर पार करतो; हिंसा वगैरे दोषांपासून मुक्त, शुद्ध मनाने साधना करतो. यज्ञांमध्ये ध्यानयज्ञ श्रेष्ठ आहे, कारण तो मुक्तीचे फल देतो; बाह्य कर्मात तल्लीन असणाऱ्यांना केवळ मर्यादित फळ मिळते. जसे राजाच्या राजवाड्यात, तसेच येथे कर्त्यांमध्ये; ध्यान करणाऱ्यांचे स्वरूप सूक्ष्म असते, आणि त्यांचे दिव्य स्वरूप प्रत्यक्ष जाणवते. जसे येथे, कर्माचे स्थूल स्वरूप माती, लाकूड वगैरेपासून बनवलेले असते, तसे ध्यानयज्ञात तल्लीन असणारे दगड किंवा मातीच्या देवांपेक्षा श्रेष्ठ आहेत. ते अंतिम फल प्राप्त करू शकत नाहीत, कारण शिवाचा खरा स्वरूप जाणत नाहीत; आत्म्यात वास करणाऱ्या शिवाला सोडून, मनुष्य बाह्य पूजा करतो. त्याने हातातील फळ सोडून, स्वतःचा कोपर चाटू नये; ज्ञानातून ध्यान जन्मते, आणि ध्यानातून पुन्हा ज्ञान प्राप्त होते. दोन्ही मिळून मुक्ती प्राप्त होते; म्हणून, ध्यानात तल्लीन राहावे—बारा अंगुलांच्या शेवटी, डोक्यावर, कपाळावर, किंवा भुवयांमध्ये. किंवा नाकाच्या टोकावर, तोंडात, गळ्यात, हृदयात, किंवा नाभीत—या शाश्वत स्थळांमध्ये, श्रद्धेने मन एकाग्र करून साधना करावी. बाह्य अर्पणांनी देव आणि देवीची पूजा करावी; किंवा लिंगात, किंवा कृत्रिम स्वरूपात, नेहमी पूजा करावी. किंवा अग्नीत, यज्ञवेदीवर, आपल्या श्रद्धा आणि सामर्थ्यानुसार; किंवा अंतर्गत आणि बाह्य दोन्ही प्रकारे, परमेश्वराची पूजा करावी. अंतर्गत पूजा करणारा बाह्य पूजा करतो किंवा करत नाही. आता, शिवाने स्वतः देवीला सांगितलेली पूजा पद्धती मी संक्षिप्तपणे सांगतो. अंतर्गत पूजा, अग्निहोत्र पूर्ण होईपर्यंत, केली तरी किंवा न केली तरी; त्यानंतर बाह्य पूजा करावी. तेथे, मानसिकरित्या अर्पणांची कल्पना आणि शुद्धी करून, विनायक देवाचे ध्यान करावे आणि prescribed पद्धतीनुसार पूजा करावी. उजवीकडे आणि डावीकडे, नंदी आणि सुयश यांची पूजा करावी; मनात योग्यरित्या पूजा करून, बुद्धिमान साधक आसनाची व्यवस्था करतो. पूजा वगैरे कृत्यांनी युक्त, सिंहासन किंवा तत्सम आसन, किंवा शुद्ध कमळासन, तीन तत्त्वांसह करावे. त्या आसनावर, शिव आणि त्याच्या पत्नीचे ध्यान करावे; ते अत्यंत मोहक, सर्व शुभ चिन्हांनी युक्त, प्रत्येक अंगामध्ये सुंदर आहेत. सर्व गुणांनी संपन्न, सर्व अलंकारांनी सजलेले, लाल मुख, हात आणि पाय, आणि चेहरा जाई आणि चंद्रासारखा हसरा आहे. ते शुद्ध क्रिस्टलसारखे आहेत, तीन डोळे उमललेल्या कमळासारखे, चार हात, उत्तम अंग आणि सुंदर अर्धचंद्र धारण केलेले आहेत.