सभेतील सदस्य आणि विधीचे मुख्य पुरोहित, त्यांच्या क्षमतेनुसार, आदराने सेवा केली पाहिजे; कारण जो शिवाला आपल्या जीवनात आणू इच्छितो, त्याने धनाबद्दल कंजुषी करू नये. आता मी ‘साधक’ नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या विधीचे वर्णन करतो. मंत्र आणि अभिषेकाचे महत्त्व मी आधीच स्पष्ट केले आहे. सर्वप्रथम, मंडळात देवतेची पूजा करून, पूर्वीप्रमाणेच पात्रात तिची स्थापना करावी; त्यानंतर हवन अर्पण करून, शिष्याला उघड्या डोक्याने भूमीवरील मंडळात आणावे. पूर्व दिशेचा भाग पूर्वीप्रमाणेच पूर्ण करून, शंभर हवन अर्पण करावेत. उत्तम गुरुने मूळ मंत्राने विधीच्या पात्रांनी संतुष्ट करावे. पूर्वीप्रमाणेच अग्नी प्रज्वलित करून, पूर्वी सांगितलेल्या क्रमाने अभिषेक करावा आणि सर्वोच्च मंत्र द्यावा. ज्ञानाचे शिक्षण तपशीलवार आणि योग्य क्रमाने पूर्ण केल्यावर, शिवज्ञान शिष्याच्या हातात फुलांनी आणि पाण्याने अर्पण करावे. सर्वोच्च परमेश्वराच्या कृपेने, हा महान मंत्र साधकाला या जगात आणि पुढील जगात सर्व सिद्धी आणि फल प्राप्त करून देतो. असे सांगून आणि देवाची पूजा करून, गुरुने शिवाची अनुमती मिळवून, साधकाला शिवयोगाच्या साधना आणि शिस्तीचे शिक्षण द्यावे. गुरुचे आदेश ऐकून, मंत्रसाधकाने मंत्राचा विधिपूर्वक प्रयोग गुरुच्या समोर पद्धतशीरपणे करावा. मूळ मंत्रासाठी प्रारंभिक विधी ‘पुरश्चरण’ म्हणून ओळखली जाते; ती पूर्वी ‘विनियोग’ नावाने केली जाते. मोक्षाची इच्छा असलेल्या साधकाने मंत्रसाधना अती प्रमाणात करू नये; पण जरी केली, तरी ती शुभ फल देते. शुभ दिवशी, शुद्ध स्थळी, दोषरहित वेळी, दात-नख स्वच्छ करून, स्नान आणि सकाळच्या विधी पूर्ण करून, शक्य तितक्या सुगंधी लेप, हार, अलंकारांनी सजून, पगडी आणि उत्तरीय घालून, पूर्णपणे शुभ्र वस्त्रात, मंदिरात, घरात किंवा दुसऱ्या रम्य स्थळी, पूर्वी वापरलेल्या आसनावर सुखाने बसावे. शिवशास्त्रात सांगितलेल्या मार्गानुसार शरीराची रचना करून, देवांचा अधिपती नाकुलीश, सर्वोच्च भगवान शिवाची पूजा करावी. त्यांना पायस अर्पण करून, विधीप्रमाणे पूजा करावी, त्या देवाला नमस्कार करून, त्यांची अनुमती घेऊन, शिवमंत्र दहा दशलक्ष वेळा, किंवा त्याचा अर्धा, किंवा त्याचा अर्धा, किंवा दोन दशलक्ष, एक दशलक्ष, किंवा एक लाख वेळा जपावा. यानंतर, मीठ आणि क्षार मोजून पायसच खावे, नेहमी अहिंसक, संयमी, शांत, आणि आत्मनियंत्रित राहावे. पायस उपलब्ध नसल्यास, शिवाने सांगितलेल्या फळे, कंद, इतर उत्तम अन्न खावे. शिवाने सांगितलेल्या अन्नात, शिजवलेले अर्पण, चावण्याचे अन्न, धान्य, जव, भाज्या, दूध, दही, तूप, कंद, फळे किंवा पाणी खावे. मंत्राने सर्व अन्न आणि खाण्याची वस्तू अभिषिक्त करून, नेहमी मौन ठेवून खावे. व्रतधारीने मंत्र आठशे वेळा जप करून शुद्ध जलाने स्नान करावे, किंवा नदी-तळ्यातील पाण्याने, किंवा शक्य तितके शिंपडावे. दररोज शिवाच्या अग्नीमध्ये सात, पाच, तीन पदार्थांनी किंवा तूपाने हवन अर्पण करावे. अशा प्रकारे, जो शिवभक्त श्रद्धेने शिवाची पूजा करतो, त्याला या जगात किंवा पुढील जगात काहीही प्राप्त करणे कठीण राहत नाही. किंवा, एखाद्याने हरा मंत्र, मन एकाग्र करून, उपवास ठेवून, हजार वेळा जपावा, जरी मंत्राची विधी न करता. अशा साधकाला काहीच प्राप्त करणे कठीण नाही, कुठेही अपयश येत नाही; येथे ज्ञान, ऐश्वर्य, सुख मिळवून, मोक्षही प्राप्त होतो. नियमित किंवा विशेष साधनेत, स्नान करून, भस्म लावून, मंत्राच्या योग्य क्रमाने जप करावा. शुद्ध, केस बांधलेले, यज्ञोपवीत घालून, शुद्धीची अंगठी हातात, तीन रेषा आणि रुद्राक्षांनी सजून, पंचाक्षरी मंत्राचा जप करावा. यानंतर, शिष्य तयार करून, पाशुपत व्रताची स्थापना करून, त्याचा अभिषेक गुरु किंवा योग्य योगाप्रमाणे करावा. पूर्वीप्रमाणे मंडळ तयार करून, सर्वोच्च भगवानाची पूजा करावी; चार दिशांना आणि मध्यभागी पाच कलश ठेवावेत. समोर निवृत्ती, पश्चिमेकडील कलशात प्रतिष्ठा, दक्षिणेकडील कलशात विद्या, उत्तर दिशेला शांती, आणि मध्यभागी परा ठेवावी. तेथे रक्षण वगैरे करून, धैनवी मुद्रा बांधावी; कलशावर मंत्रजप करून, पूर्ण होईपर्यंत पूर्वीप्रमाणे हवन अर्पण करावे. गुरुने शिष्याला मंडळात, उघड्या डोक्याने आणून, मंत्राच्या प्रारंभिक विधी, तरपनादि, पूर्वीप्रमाणे कराव्या. नंतर, देवाधिदेवाची पूजा करून, पूर्वीप्रमाणे अनुमती घेऊन, शिष्याला अभिषेकासाठी आसनावर बसवावे. शिष्याला पाच कला रूपात पूर्ण करून, मंत्र-शरीर स्थापून, त्याला शिवाला समर्पित करावे. मग, निवृत्ती वगैरे कलश मध्यभागातून क्रमाने घेऊन, गुरुने शिवाच्या हाताने शिष्याचा अभिषेक करावा. यानंतर, शिवाचा हात शिष्याच्या डोक्यावर ठेवावा, शिवपद प्राप्त करून, त्याला शिवगुरु म्हणून शिक्षण द्यावे. देवतेला सजवून, मंडळात शिवाची पूजा करून, एकशे आठ हवन अर्पण करून, अंतिम अर्पण द्यावे. पुन्हा, देवाधिदेवाची पूजा करून, भूमीवर साष्टांग नमस्कार करून, हात डोक्यावर ठेवून, गुरुने शिवाला माहिती द्यावी— “हे प्रभो, तुझ्या कृपेने हा गुरु मी तयार केला आहे; तुझ्या कृपा मिळावी, हे देव, आणि त्याला दिव्य आज्ञा प्राप्त होवो.