शिवाच्या इच्छेने, परमशक्ती शिवतत्त्वाशी एकरूप होऊन सृष्टीच्या प्रारंभात प्रकट होऊ लागली, जसे तीळातून तेल निघते तशी. मग, त्या शक्तीचा क्रिया नावाचा गुण, सक्षम झालेल्या शक्तीमुळे, हलवला गेल्यावर, प्रथम नाद उत्पन्न झाला. त्या नादातून बिंदू निर्माण झाला; बिंदूपासून भगवान सदाशिव प्रकटले; त्यांच्यापासून महेश्वराचा जन्म झाला, आणि महेश्वरापासून शुद्ध ज्ञान प्रकट झाले. ही वाणीची शक्ती, वागीशा नावाने ओळखली जाते, ती त्रिशूलधारी शिवाची सर्वोच्च शक्ती आहे; ती मातांच्या मध्ये अक्षरांच्या रूपात विस्तारते. नंतर, अनंत संचाराने मायाने काळ, भाग्य, मर्यादा, ज्ञान निर्माण केले; आणि मर्यादेतून आसक्ती आणि व्यक्ती निर्माण झाले. मायेमधून पुन्हा अव्यक्त निर्माण झाले, जे तीन गुणांनी बनलेले होते; आणि त्या त्रिगुणात्मक अव्यक्तातून, स्पष्टपणे वेगळे झालेले तीन गुण—सत्त्व, रजस आणि तमस—प्रकट झाले. संपूर्ण विश्व या तीन गुणांनी व्यापलेले आहे; गुणांची हलचल झाल्यावर तीन रूपे—गुणांचे अधिपती—उद्भवली. त्यांच्यापासून महतपासून सुरू होणारे तत्त्व क्रमाने निर्माण झाले; त्यातून शिवाच्या आज्ञेने आणि अनंत ज्ञानाच्या अधिपत्याखाली असंख्य ब्रह्मांडांचे अंडे निर्माण झाले. शक्तीचे विभाग शरीराच्या भिन्नतेनुसार वर्णन केले गेले आहेत; हे विविध रूपांचे आहेत, स्थूल आणि सूक्ष्म असे भेद आहेत. रुद्राची तीव्र शक्ती रौद्री म्हणतात; विष्णूसाठी वैष्णवी, ब्रह्मासाठी ब्रह्माणी, आणि इंद्रासाठी ऐंद्रि असे नाव आहे. विस्ताराने सांगण्याची गरज नाही; विश्वाला व्यापणारी शक्तीच आहे, जशी आत्मा शरीराला व्यापतो. म्हणून, सर्व काही—चल आणि अचल—शक्तीपासून बनलेले आहे; सर्वोच्च शक्ती, कलानामक, हे परमात्म्याचे स्वरूप आहे. ही परमशक्ती, प्रभूच्या इच्छेने, निश्चितपणे विश्वातील स्थिर आणि चल वस्तू निर्माण करते. ज्ञान, क्रिया आणि इच्छाशक्ती या तीन अंतर्निहित शक्तींसह, प्रभू सदा शक्तिमान राहून विश्वाला व्यापतो आणि धारण करतो. महाप्रभूची इच्छाशक्ती, शाश्वत आणि सर्व परिणामांची नियामक, "हे असे होऊ दे, हे असे होऊ नये" अशा स्वरूपाची आहे. ज्ञानशक्ती परिणाम, साधन, कारण आणि उद्देश निश्चित करते, बुद्धीच्या स्वरूपात. क्रियाशक्ती आपल्या इच्छेनुसार, क्षणात सर्व परिणामांचा जग निर्माण करते, हेतूच्या स्वरूपात. या तीन शक्तींचा उदय हे शक्तीच्या मूळ स्वरूप आहे; म्हणून, सर्वोच्च शक्तीच्या प्रेरणेतून सर्व जगांची निर्मिती होते. शक्तीच्या ऐक्यामुळेच शिवाला 'शक्तिमान' म्हणतात; आणि हे जग, शक्ती आणि शक्तिमान यांच्या मिलनातून, शाक्त आणि शैव स्वरूपाचे आहे. जसे पुत्र जन्माला येण्यासाठी पित्याचा आणि माताचा सहभाग आवश्यक आहे, तसेच भव आणि भवानीशिवाय हे चल-अचल विश्व अस्तित्वात येत नाही; जग पुरुष आणि स्त्री यांच्या ऐक्याने निर्माण होते, आणि दोन्ही स्वरूपाचे आहे. पुरुष आणि स्त्रीचे प्रकट स्वरूप दोघांच्या ऐक्याने स्थिर झाले आहे; परमात्मा शिव आहे, आणि ती शिवा म्हणून प्रसिद्ध आहे. शिवाला सदाशिव म्हणतात, ती मनोन्मनी; शिव महेश्वर आहे, ती माया आहे. पुरुष म्हणजे परमेश्वर, प्रकृती म्हणजे परमस्त्री; रुद्र खरे महेश्वर आहे, रुद्राणी म्हणजे रुद्राची प्रिय. विष्णू विश्वाचा स्वामी आहे, लक्ष्मी विश्वस्वामीची प्रिय; ब्रह्मा जेव्हा सृष्टीकर्ता असतो, शिव ब्रह्मा असतो, ब्रह्माणी ब्रह्माची प्रिय असते. सूर्य हा शुभ शंभू आहे, त्याचा तेज शुभ शिव आहे; महेंद्र कामाचा शत्रू आहे, शची पर्वतराजाची कन्या आहे. अग्नी महान देव आहे, स्वाहा शर्वाच्या अर्धांगिनी आहे; यम तीन डोळ्यांचा देव आहे, त्याची प्रिय पर्वताची कन्या आहे. निरृति शुभ प्रभू आहे, नैरृति पर्वताची कन्या आहे; वरुण शुभ रुद्र आहे, वरुणी पर्वताची कन्या आहे. वायू, शशांकशोभित, शिव आहे, आणि शिव मोहक आहे; यक्ष यज्ञाचा शिरच्छेदक आहे, ऋद्धी पर्वतराजाची कन्या आहे. चंद्र, शशांकधारी, चंद्र आहे, रोहिणी रुद्राची प्रिय आहे; ईशान परमेश्वर आहे, त्याची श्रेष्ठ पत्नी परमस्त्री आहे. अनंत, अनंत कंगनांनी शोभित, अनंत आहे, अनंताची प्रिय अनंत आहे; कालाग्नी रुद्र कालाचा शत्रू आहे, काली कालाचा अंत करणाऱ्याची प्रिय आहे. पुरुष म्हणजे मनु, शंभू; शतरूपा शिवाची प्रिय आहे; दक्ष खरे महादेव आहे, प्रसूती परमस्त्री आहे. रुची भव आहे, आणि भवानीला विद्वान आकुती म्हणतात; भृगु भगाचे डोळे नष्ट करणारा देव आहे, ख्याती त्रिनेत्रीची प्रिय आहे. मरीची शुभ रुद्र आहे, संभुती शर्वाची प्रिय आहे; गंगाधर अंगिरस म्हणून ओळखला जातो, स्मृती उमा म्हणून ओळखली जाते. पुलस्त्य शशांकशोभित मुकुटधारी आहे, प्रीती पिनाकीची प्रिय आहे; पुलह त्रिपुराचा संहारक आहे, त्याची प्रिय शिवाला प्रिय आहे. यज्ञाचा संहारक यज्ञ म्हणून ओळखला जातो; भक्ती प्रभूची प्रिय आहे; त्रिनेत्री येथे त्रिनेत्री नाही; उमा विद्वानांमध्ये अनसूया म्हणून स्मरण केली जाते. कश्यप काळाचा संहारक, देव आहे; देवांची माता महेश्वरी आहे; वसिष्ठ मनमथाचा शत्रू आहे; देवी खरे अरुंधती आहे. शंकर सर्व पुरुष आहेत; सर्व स्त्रिया महेश्वरी आहेत; सर्व पुरुष आणि स्त्रिया त्यांचेच रूप आहेत. प्रभू उपभोगकर्ता आहे; परमदेवी उपभोग्य आहे; सर्व ऐकण्यासारखे उमा स्वरूपाचे आहे; ऐकणारा त्रिशूलधारी आहे. सर्व विचारण्यासारखे शंकराच्या प्रियेने धारण केले आहे; विचारणारा शशांकशोभित विश्वात्मा आहे. सर्व पाहण्यासारखे वक्त्याच्या प्रियेने धारण केले आहे; पाहणारा विश्वाचा स्वामी, शशांकशोभित देव आहे. या प्रकारे, विश्वाच्या उत्पत्तीपासून ते विविध देव-देवींच्या ऐक्यापर्यंत, सर्व काही शिव आणि शक्ती यांच्या मिलनातून, त्यांच्या इच्छेने आणि शक्तीने प्रकटले आहे.