एकदा, विश्वाच्या रक्षणासाठी असलेल्या यक्षाच्या समोर इंद्राचा वज्र आला, पण त्या यक्षाने केवळ गवताच्या पातीने त्याचा प्रतिकार केला. वज्र त्या पातीवर आदळून जमिनीवर बाजूला पडला. हे पाहून इतर शक्तिशाली लोकपाल अत्यंत क्रोधित झाले; त्यांनी हजारो शस्त्रे त्या गवताच्या पातीवर फेकली. त्यावेळी एक महाभयंकर अग्नि भडकला, तीव्र वारा वाहू लागला, आणि जलदेवता प्रलयाच्या वेळी जसा जलराशी वाढतो, तसा समुद्र फुगला. हे सर्व देव एकत्र येऊन त्या गवताच्या पातीवर आक्रमण करत होते, पण यक्षाच्या शक्तीमुळे त्यांचे प्रयत्न व्यर्थ ठरले. मग इंद्र, देवांचा स्वामी, रागाने यक्षाला विचारू लागला, "तू कोण आहेस?" पण सर्व देव पाहत असताना, यक्ष अचानक अदृश्य झाला. त्याच क्षणी, हिमालयांची देवी, दिव्य अलंकारांनी सजलेली, आकाशात प्रकट झाली. ती अत्यंत तेजस्वी आणि सुंदर हास्याने चमकत होती. तिचे दर्शन होताच, शक्रासह सर्व देव आश्चर्यचकित झाले; त्यांनी तिला नमस्कार केला आणि यक्षाला विचारले, "ही अद्भुत यक्ष कोण आहे?" देवी हसत उत्तर दिली, "तो तुमच्या बोधाच्या पलीकडे आहे. त्याच्यामुळे हे संसारचक्र, जड आणि जंगम, चालू राहते." ती पुढे म्हणाली, "त्याच्यामुळे हे विश्व प्रथम निर्माण होते आणि त्याच्यामुळे पुन्हा नष्ट होते; दुसरा कोणताही नियंता नाही—तोच सर्व काही नियंत्रित करतो." हे सांगून, महान देवी तिथेच अदृश्य झाली; सर्व देव आश्चर्याने तिला नमस्कार करून पुन्हा स्वर्गात गेले. कृष्णा, आता ऐक, महेश, शिव, परमात्म्याच्या स्वरूपांची कथा, ज्याच्या विविध रूपांनी हे सर्व जग, जड आणि जंगम, व्यापलेले आहे. तो शिव, अपरिमित आत्मा, स्वतःच्या स्वरूपांनी सर्वत्र वास करतो; हे सर्व त्याचेच आहे. ब्रह्मा, विष्णू, रुद्र, महेशान आणि सदाशिव—हे त्याचे स्वरूप म्हणून ओळखले जातात, ज्यांनी हे विश्व व्यापले आहे. शिवाचे आणखी पाच स्वरूप आहेत, जे ब्रह्मा म्हणून प्रसिद्ध आहेत; या पाच देहांनी सर्व काही व्यापले आहे, आणि त्यांच्याबाहेर काहीच राहत नाही. ईशान, पुरुष, अघोर, वाम, आणि सद्य—हे पंचब्रह्म स्वरूप आहेत, जे शिवाचे प्रसिद्ध रूप आहेत. त्यातील ईशान हे सर्वोच्च आणि श्रेष्ठ स्वरूप आहे, आणि तो प्रकृतीचा भोक्ता, क्षेत्रज्ञावर थेट अधिष्ठित आहे. तत्पुरुष स्वरूप, दृढ आणि स्थिर, अव्यक्तावर अधिष्ठित आहे, जो गुणांवर आधारित आहे. पिनाकीचा अघोर स्वरूप, अत्यंत पूजनीय, बुद्धी तत्वावर अधिष्ठित आहे, जो धर्म आणि इतर आठ अंगांनी युक्त आहे. महादेवाचा वामदेव स्वरूप अहंकारावर अधिष्ठित आहे, असे आगमज्ञ सांगतात. शंभूचे सद्योजात स्वरूप, अपरिमित तेजाचे, मनावर अधिष्ठित आहे. ईशान स्वरूप, सर्वश्रेष्ठ, कान, वाणी, शब्द आणि आकाशावर अधिष्ठित आहे, असे ज्ञानी सांगतात. पुराणार्थ जाणणारे पुरुष स्वरूप त्वचा, हात, स्पर्श आणि वायूवर अधिष्ठित आहे. अघोर स्वरूप डोळा, पाय, रूप आणि अग्नीवर अधिष्ठित आहे. वामदेव स्वरूप, सर्वाधिकार, रस, जिव्हा आणि पाणीवर अधिष्ठित आहे. सद्योजात स्वरूप नाक, जननेंद्रिय, गंध आणि पृथ्वीवर अधिष्ठित आहे. या पंचदेव स्वरूपांना सदैव श्रद्धेने पूजावे, कारण तेच सर्व कल्याणाचे कारण आहेत. त्या देव, देवाधिदेव, याचे आठ स्वरूपांमध्ये जग आहे; त्यांना व्यापून, विश्व त्याच्यात वास करते, जसे दागिन्यांचा गुंता धाग्यावर असतो. ईशान, महान देव, आणि आठ प्रसिद्ध स्वरूप सांगितली आहेत. पृथ्वी, पाणी, अग्नी, वायू, आकाश, क्षेत्रज्ञ, सूर्य आणि चंद्र—या आठ स्वरूपांद्वारे महेशाने अधिष्ठित केले आहेत, शर्व पासून सुरू होणाऱ्या स्वरूपांमध्ये. शर्वी, शिव म्हणून ओळखले जाणारे स्वरूप, जगाचा आधार म्हणून जड आणि जंगम जगाला धारण करते; हे शास्त्राचा निश्चित निष्कर्ष आहे. जलस्वरूप परमात्मा, संपूर्ण जगाचा जीवनदाता आहे. रुद्राचे रौद्री स्वरूप, प्रकाशमय, अविनाशी, भीषण रूप धारण करून, विश्वात बाह्य आणि आंतरिक व्यापलेले आहे. उग्र स्वरूप, सृष्टीकर्ता, जीवनदायी वायू वाहतो, स्वतःच चालतो, असे ज्ञानी सांगतात. भीमाचे भीम स्वरूप, आकाशाचे स्वरूप, सर्वत्र व्यापलेले, सर्व जीवांच्या विभागणारे आहे. पशुपतीचे स्वरूप, सर्वांचा स्वामी, सर्व क्षेत्रात वास करणारे, जीवांच्या बंधनांना छेदणारे आहे. महेशाचे ईशान स्वरूप, सूर्याचे नाव धारण करून, संपूर्ण जगाला प्रकाशित करते आणि आकाशात फिरते. महादेवाचे स्वरूप, महादेव, चंद्र आहे, अमृतदायी, आणि संपूर्ण जगाला पोसणारे आहे. शिवाचा आठवा स्वरूप, परमात्मा, स्वतःचे स्वरूप आहे; त्याच्यातून इतर स्वरूप व्यापले जातात, आणि विश्व शिवमय आहे. जसे झाडाच्या मुळांना पाणी घातल्यावर शाखा फुलतात, तसे शिवाची पूजा केल्यावर जगाचे शरीर फुलते. शिवाची पूजा सर्व भयापासून मुक्ती देणारी, सर्व कृपा देणारी, आणि सर्व कल्याणकारी कर्मांची फलदायी आहे.