दररोज त्या पर्वताच्या गुहेचे तोंड मोठ्या प्रमाणात उघडे असायचे, आणि त्याच्या विशाल खोल भागांमुळे पर्वताची सौंदर्याची भूक कधीच शमत नाही, असे वाटायचे. तो पर्वत जणू संपूर्ण जग गिळण्याचा प्रयत्न करतोय, समुद्र पितोय, आतल्या काळोखाला उलटी करतोय, आणि आकाशातल्या मेघांसोबत आनंदित होतोय, असे दृश्य दिसायचे. पर्वताच्या निवासस्थाने, जणू आरशासारख्या पोटासारखी, घनदाट वृक्षांच्या सावलीत लपलेली होती. हे वृक्ष सूर्यप्रकाश अडवायचे, आणि त्यांच्या थंड सावलीत आश्रमांची उपस्थिती त्या ठिकाणच्या शीतलतेला अधिक वाढवायची. तिथल्या नद्या, सरोवर, आणि तलावांनी शीतल झालेल्या वाऱ्यांना त्या ठिकाणी फळ मिळायचे, विशेषतः जेथे शिव आणि पार्वती विराजमान होते. सर्व मार्गांनी श्रेष्ठ असलेल्या, त्रिनेत्रधारी शंभूला, रायभ्याच्या आश्रमाजवळ स्मरण केल्यावर, तो अदृश्य झाला आणि निघून गेला. नंतर, बागेत पोहोचल्यावर महेश्वराने देवीसोबत तिच्या अंतःपुरातील रम्य परिसरात आनंद घेतला. काळ पुढे सरला, आणि लोकसंख्या वाढली. त्या वेळी शुंभ आणि निशुंभ नावाचे दोन राक्षस, भाऊ, जन्मले. त्यांनी कठोर तपस्येने ब्रह्माला प्रसन्न केले, आणि ब्रह्मदेवाने त्यांना जगातील सर्व पुरुषांपासून अभेद्यता दिली. मात्र, गर्भातून जन्म न घेतलेली, अंबिकेच्या अंशातून उत्पन्न झालेली, पुरुषांद्वारे स्पर्श न झालेली, आणि अजिंक्य पराक्रम असलेली कन्या— तिच्या हातूनच आमचा मृत्यू होईल, असे त्यांनी ब्रह्माला मागितले. ब्रह्मदेवाने "तथास्तु" म्हणून त्यांना वर दिला. त्यानंतर, शुंभ-निशुंभ यांनी युद्धात इंद्र व इतर देवांना पराभूत केले, आणि जगावर कब्जा केला. त्यांनी जबरदस्तीने वेदपठण आणि यज्ञ बंद केले. त्यांच्या विनाशासाठी ब्रह्मा पुन्हा देवाधिदेवाकडे गेला, गुप्तपणे तुझ्यावर टीका आणि उकळी दिली, जसे आवश्यक होते. "देवांना रंगांच्या कोशातून उत्पन्न झालेली, वासनेपासून मुक्त कन्या दे, जी शुंभ-निशुंभाचा वध करेल," अशी विनंती ब्रह्माने केली. निर्मात्याच्या विनंतीवर, शुभ्र-नीलवर्णी देवी स्मित करत कालीरूपात गुप्तपणे तुझ्यावर राग व्यक्त करत बोलली. मग, देवी, तिच्या सोन्यासारख्या रंगामुळे, रागाने आणि स्मिताने, पतीला कठोर शब्दांनी संबोधित करते. "तुला माझ्या रंगाचा इतका मोह आहे, तर तो इतका काळ कसा थांबवला जातो? तू उदासीन असलास तरी माझ्यासोबत आनंद घेतोस, कारण विश्वाच्या स्वामीला काहीही अशक्य नाही." "स्वतःमध्ये रमणारा पुरुष सुखासाठी इंद्रियसुखाचा आधार घेत नाही; म्हणूनच कामदेवाचा भस्म केला गेला. प्रत्येक अंगाने सुंदर स्त्री, जी पतीच्या इच्छेची नाही, ती व्यर्थ जन्मलेली असते, इतर गुण असूनही. स्त्रिया फक्त पतीच्या आनंदासाठी निर्माण झाल्या; अन्यथा, अशी स्त्री कशासाठी?" "म्हणून, तुझ्या गुप्त टीकेमुळे हा रंग सोडून, मी दुसरा रंग निवडेन, किंवा इच्छेनुसार कोणताही रंग निवडणार नाही." असे सांगून, देवी आपल्या आसनावरून उठली, थोडे थरथरत बोलली, आणि तपस्येचा निर्धार करत पतीची परवानगी मागितली. त्यानंतर, प्रेमभंगाच्या भीतीने, प्रजापती स्वतः भवानीच्या पायांवर झुकला आणि तिला बोलला. त्याला हे खेळकर बोलणे वाटले नाही, म्हणून म्हणाला, "प्रिय, तू रागावलीस का? मी तुझ्यात आनंद कसा गमावू, किंवा दुसऱ्या कुणात आनंद कसा मिळवू?" "तू या जगाची माता आहेस, मी पिता आणि स्वामी; मग मी तुझ्यात आनंद का मिळवू नये? आपल्यात इच्छा असली तरी ती कामामुळे आहे का? कामाचा आरंभ जगाच्या निर्मितीपूर्वी झाला." "सामान्य लोकांच्या सुखासाठी मी कामदेवाला इच्छा-स्वरूप निर्माण केले; मग तू मला कामदेवाला जाळल्याची टीका का करतेस? मला इतर देवांसारखे समजून मनोभावाने थोडी अवहेलना केली, म्हणून मी त्याला भस्म केले." "जगाच्या रक्षणासाठी मी आपल्यातील इच्छा बाजूला ठेवली; म्हणूनच, आज तू मला खेळकरपणे बोललीस. लवकरच तुझा हेतू स्पष्ट होईल; आणि तुझ्या रागाला कारणीभूत शब्द मनात ठेवून मी बोलतो." "हे शुभेच्छा असलेली, तुझ्या गोड शब्दांनी पूर्वीही मी फसलो आहे; त्यांच्यामुळे मी, अत्यंत स्थिर असूनही, एकदा भ्रमित झालो. पतीसाठी जीवनही सोडणारी सती स्त्री, जरी उत्तम असली तरी, ज्ञानी लोक तिला तिरस्काराने पाहतात." "तुझा माझ्यावर राग मोठा आहे, आणि माझा काळा रंग त्याचा कारण आहे; तुझ्या खेळकर बोलण्याची वेळ योग्य आहे—कसे अन्यथा असू शकते?" "म्हणून, तुझा काळा रंग सज्जनांना मान्य नाही आणि स्वीकारला जात नाही; मी माझा तप सोडून येथे राहू शकत नाही. तुझी तपस्या अशी असेल, तर तिचा उपयोग काय? माझ्या इच्छेने किंवा तुझ्या इच्छेने, दुसरा रंग धारण कर." "मी तुझा रंग बदलू इच्छित नाही, स्वतः किंवा अन्य मार्गाने; ब्रह्माची पूजा करून तपस्येने, मी लवकरच गौरी होईन. माझ्या कृपेने ब्रह्मा पूर्वी ब्रह्मपदाला पोहोचला; मग, हे देवी, तू तपस्येने काय साध्य करशील?" "सर्व देव, ब्रह्मापासून सुरूवात करून, तुझ्यामुळे त्यांच्या पदाला पोहोचले; तरीही, तुझ्या आज्ञेने ब्रह्माने तपस्येने तुझी पूजा केली. पूर्वी मी सती, दक्षाची कन्या, म्हणून जन्म घेतला, आणि अशा प्रकारे मी तुझ्या, जगाच्या स्वामीच्या, पत्नी झाली." "आता देखील, मी द्विज ब्रह्माला तपस्येने प्रसन्न करून गौरी व्हावे, अशी माझी इच्छा आहे; यात काय दोष आहे? येथे सांगूया.