पवित्र स्थळी, जिथे भगवानाच्या कथा सांगितल्या जातात, तिथे इतरांची चर्चा करणे हे सत्पुरुषांना मान्य नसते; म्हणूनच मी विस्ताराने बोलू इच्छित नाही. मात्र, भगवानाच्या महानतेचे उदाहरण देण्यासाठी, निर्माणाची आणि तत्संबंधी विस्ताराची कथा येथे सांगितली आहे. आता ऐक, प्राचीन काळात दक्षाची कन्या, दक्षायणीचा स्वरूप त्यागून, हिमवंत आणि मेना यांची कन्या कशी झाली? तसेच, महान आत्म्याचा दक्षाने रुद्राचा अपमान कसा केला? त्या प्रसंगाचे कारण काय होते, ज्यामुळे भवाचा निंदा झाली? आणि, दक्ष कसा जन्माला आला, हेही सांग—भवाच्या शापामुळे, चाक्षुष मनु आणि त्यापूर्वीच्या मनुच्या मध्ये, हे सर्व कसे घडले? म्हणून, मी दक्षाच्या कथा सांगतो—त्याचा विचार, पापयुक्त आणि असावध, ज्यामुळे देव आणि ऋषींची अपकीर्ती झाली. एकदा, सर्व देव, दैत्य, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी हिमालयाच्या शिखरावर ईशानाचे दर्शन घेण्यासाठी गेले. त्या वेळी, भगवान आणि भगवती, दिव्य सिंहासनावर बसले होते आणि त्यांनी उपस्थित देव आणि द्विज ऋषींना दर्शन दिले. तेव्हा दक्षही अमरांसह तेथे आला, आपल्या जावई हराचे आणि कन्या सतीचे दर्शन घेण्याच्या इच्छेने. परंतु, आत्मगौरवामुळे, भगवानाने—दक्ष देवीसह आला असला तरी—तेथे उपस्थित देव व इतरांना विशेष मान दिला नाही. दक्षाने तिच्या परम स्वरूपाचा विचार केला नाही, फक्त तिला आपली कन्या मानली; त्यामुळे त्या भ्रमित दक्षाच्या मनात तिच्याविषयी वैर उत्पन्न झाले. त्या वैरामुळे आणि विधिलिखित कर्मामुळे, दक्षाने—दीक्षित असूनही—भवाला आमंत्रण दिले नाही, आणि भगवतीविषयीही द्वेष ठेवला. दक्षाने शंभराहून अधिक भव्य यज्ञ केले, प्रत्येक वेगळ्या प्रकारे. नारदाकडून या यज्ञांची माहिती मिळाल्यावर, रुद्राणीने रुद्राला आपल्या वडिलांच्या सभा झाल्याची बातमी दिली. तेव्हा, एक दिव्य विमान प्रकट झाले—सर्व दिशांना उन्मुख, शुभ चिन्हांनी सजलेले, सहज चढता येईल असे, आणि अत्यंत मोहक. ते वितळलेल्या सोन्यासारखे चमकत होते, विविध रत्नांनी सुशोभित, मोत्यांच्या छत्रांनी झाकलेले, हार आणि अलंकारांनी सजलेले. त्याची रचना शुद्ध सोन्याची, शेकडो रत्नजडित स्तंभांनी वेढलेली; पायऱ्या वज्रासारख्या, द्वार कोरलच्या स्तंभांनी बनलेली. फुलांच्या गालिच्यांनी जमिनीवर पसरणे, रंगीबेरंगी रत्नांनी जडित सिंहासन, वज्रजडित खिडक्या, निर्दोष रत्नांचा फरशी. समोर सुंदर रत्नजडित दंड, मोठ्या बैलाचे चिन्ह, आणि शुद्ध मेघासारखा ध्वज. रत्नजडित कवच घालून, अलंकारित दंड घेऊन, महान धर्मपालक द्वारपालांनी मुख्य द्वार सुरक्षित केले होते. त्या विमानात अनेक स्त्रिया होत्या, ज्यांना ढोल, झांजा, गाणे, बासरी, वीणा वाजवण्याचे कौशल्य होते; सर्व जण बुद्धिमान वेशभूषा आणि बोलण्यात निपुण. महागौरी देवी आपल्या प्रिय मैत्रिणींसह विमानात चढली आणि तिच्यासाठी रत्नजडित दंड असलेला सुंदर पंखा होता. दोन शुभ रुद्रकन्या देवीला पंखा घालत होत्या; त्या दोन सेविकांमध्ये देवीचे मुख चमकत होते. त्या दोन, हंसासारखे खेळणाऱ्या, त्यांच्या मध्ये चंद्रासारखा चमकणारा, कमलसदृश छत्र देवीच्या मुकुटावर फुलांच्या माळांनी सजलेला होता. तो छत्र, मोत्यांनी वेढलेला, प्रेमळ आणि चमकदार, देवीच्या चेहऱ्यावर झळकत होता. वर, अमृतपात्राच्या चक्रासारखा किंवा चंद्रासारखा, देवी सुंदर आणि हसतमुख, पुढे बसली होती. सुयशा, पाशा खेळून, देवीला आनंद देत होती; देवीच्या शुभ रत्नजडित पादुकाही तिथे होत्या. त्या पादुकांना छातीमध्ये ठेवून, ती देवीची सेवा करत होती; दुसरी, सुवर्णांग आणि तेजस्वी, चमकणारे आरसा घेत होती. एक सेविका ताडपत्राचा पंखा, दुसरी पानाचा डबा, एक सुंदर कन्या खेळण्यासाठी वस्त्र हातात घेत होती. एक मनोहारी आणि सुगंधी फुलं आणत होती; दुसरी, कमलनयन, अलंकारांचा डबा घेत होती. एक शुभ, उत्तम तयार केलेली लेप लावत होती; इतर, तिच्यासारख्या, आपापली सेवा करत होत्या. महागौरी देवीला चारही बाजूंनी घेरून, त्या सर्व सेवा करत होत्या; त्यात देवी अत्यंत तेजस्वी दिसत होती. तारा सेविकांच्या मध्ये, देवी शरदाच्या शुक्ल चंद्रासारखी भासत होती; मग शंखाचा आवाज झाला. त्यानंतर, मोठा प्रारंभिक ढोल वाजवला गेला; मग, गोड वाद्य आणि टाळांच्या तालावर संगीत वाजले. शेकडो नगाडे, अप्रकट स्वरांनी गूंजले; दिव्य सेना प्रमुख, शस्त्रधारी आणि तेजस्वी, उपस्थित होते. हजारो आणि आठशे त्या वेळी पुढे आले; त्यात, बैलावर आरूढ असलेला, गुरू हत्तीवर जसा, तसा पुढे गेला. सेनापती, सोमानंदीश्वराने पूजित, पुढे गेला; दिव्य ढोल स्वर्गात वाजले, मेघांनी दिव्य आनंद दिला. सर्व ऋषी नृत्य करत होते, सिद्ध योगी आनंदित होते; मेघांनी छत्राच्या वर फुलांची वृष्टी केली. मग, इतर दिव्य सेनेच्या सह, महागौरी देवी आपल्या वडिलांच्या घरात प्रवेश केली, अगदी क्षणभरात, सर्व मार्गांनी. तिला पाहून, दक्ष रागावला, कारण तिच्यामुळेच त्याचा अपमान झाला होता; तरीही, त्याने तिचे पूजन केले, आपल्या धाकट्या कन्यांपेक्षा अधिक सन्मानाने.