वेदांताचा सार आणि प्रणवाचा अर्थ यामुळे या सिद्धांताची स्थापना झाली आहे. पूर्वी मंदार पर्वतावर नंदिकेश्वराला याच प्रकारे प्रश्न विचारण्यात आले होते. ब्रह्माचा पुत्र आणि विद्वान ऋषी सनत्कुमाराने सर्वत्र शिव आणि इतर देवतांविषयी, त्यांच्या स्वरूपाबद्दल विचारले. पूजेसाठी बहुतेक वेळा मूर्तीच ऐकली आणि पाहिली जाते, पण शिवाच्या पूजेत लिंग आणि मूर्ती दोन्ही मानली जातात. म्हणून, हे शुभस्वरूप, माझ्या उत्तम समजासाठी तू मला खरे तत्त्व सांग. हे प्रश्न अतिशय श्रेष्ठ आहे, ब्रह्माचे चिन्ह आणि गुप्त तत्त्व आहे. आता मी तुला शिवाने सांगितलेले, भक्तीपूर्वक सांगतो: शिव ब्रह्म स्वरूप आहे, तो अखंड आणि अवयवहीन आहे. त्याचा लिंग सर्व वेदांमध्ये पूजेसाठी स्वीकारला जातो; शिव अवयवहीन असला तरी, अवयवयुक्तही आहे, म्हणून तो अखंड आणि खंड दोन्ही आहे. त्याचप्रमाणे, मूर्ती सर्वत्र पूजेसाठी स्वीकारली जाते; कारण इतर देवता जीव आहेत आणि अवयवयुक्त आहेत, म्हणून त्यांची मूर्ती सर्वत्र पूजनीय आहे. वेदांच्या निर्णयानुसार मूर्तीच पूजेसाठी स्वीकारली जाते; आणि जेव्हा देवता प्रकट होतात, तेव्हा केवळ अवयवयुक्त रूप दिसते. शिवाचे लिंग आणि मूर्ती हे दोन्ही दृष्टिपथात येतात; हे धन्य, तू लिंग आणि मूर्तीच्या प्रसाराची गोष्ट सांगितली आहेस. अंतिम सत्यात शिव आणि इतर देवतांमध्ये भेद केला जातो; म्हणून, लिंग आणि मूर्तीपासून उत्पन्न झालेले हेच सर्वोच्च आहे. योगींच्या अधिपती, मी लिंगाच्या प्रकट चिन्हांची ऐकण्याची इच्छा करतो. ऐक, तुझ्या प्रेमामुळे मी तुला सर्वोच्च सत्य सांगतो. पूर्वी, एका महान युगाच्या अंतावर, जग प्रसिद्ध असताना, ब्रह्मा आणि विष्णु या दोन महान आत्म्यांमध्ये वाद सुरू झाला. त्यांचा गर्व दूर करण्यासाठी, परमेश्वराने अनंत स्तंभाच्या रूपात, त्यांच्या मध्ये स्वतःचे खरे स्वरूप प्रकट केले. मग, आपल्या लिंगाच्या चिन्हातून, स्तंभाच्या रूपात शिवाने सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी, स्वतःचे लिंग प्रकट केले. त्या वेळेपासून, जगात प्रभूचे लिंग निराकार मानले जाते, आणि मूर्ती साकार स्वरूपात शिवाची स्थापित केली जाते. इतर देवतांसाठी केवळ मूर्तीच स्थापित होते; प्रत्येक देवतेच्या मूर्ती त्यांना त्यांच्या संबंधित सुखांची प्राप्ती देते आणि शुभ आहे. पण शिवाच्या लिंग-मूर्तीने सुख आणि मोक्ष दोन्ही मिळतात, आणि ती शुभ आहे. एकदा, योगींच्या अधिपती, विष्णु, शेष नागावर विश्रांती घेत होता, अत्यंत ऐश्वर्याने, आपल्या सेवकांमध्ये वेढलेला. योगायोगाने, ब्रह्मा, ब्रह्मज्ञानाचा अग्रणी, तिथे आला आणि कमलनयन विष्णु, सुंदर शय्येवर पडलेला, त्याला प्रश्न विचारला. "तू येथे मनुष्याप्रमाणे पडलेला आहेस, गर्वाने मला पाहतो आहेस? उठ, बालक, पाहा, मी तुझा स्वामी येथे आलो आहे." "जो आपल्या गुरु आणि स्वामीला येताना पाहून गर्वाने वागतो, तो विश्वासघाती आणि मूर्ख आहे; त्यासाठी प्रायश्चित्त सांगितले आहे." हे ऐकून, विष्णुला राग आला तरी बाह्य शांतता राखून म्हणाला, "शांती असो, स्वागत आहे, बालक, बस, हे आसन घे." ब्रह्मा म्हणाला, "तुझा चेहरा का कठोर दिसतो, नजर का असमान आहे, वाघासारखा, हे विष्णु? तुझ्यात मोठा गर्व आला आहे, काळाच्या प्रवाहामुळे." "बालक, ब्रह्मा जगाचा स्वामी आहे, आणि तू त्याचा रक्षक आहेस. हे जग माझ्यात आहे, तरी तू मनुष्यात चोरासारखा वागतोस." "माझ्या नाभीतील कमलातून जन्मलेला, तू माझा पुत्र आहेस, तरी व्यर्थ बोलतोस." अशा प्रकारे हे दोन भ्रमित आणि अदम्य वीर तिथे बोलत होते— "मीच सर्वोच्च आहे, तू नाही; मीच स्वामी आहे, तू नाही." ते एकमेकांना ठार मारण्याची इच्छा ठेवून युद्धासाठी सज्ज झाले. हे दोन अमर वीर, हंस आणि गरुडावर आरूढ होऊन, एकमेकांशी लढू लागले; ब्रह्मा आणि विष्णुचे अनुयायीही परस्पर युद्ध करू लागले. मग सर्व देवांचे वंश, आकाशातील विमानांमध्ये, त्या अद्भुत युद्धाचा साक्षीदार होण्यासाठी एकत्र आले. त्यांनी आकाशातून फुलांचा वर्षाव केला, मुक्तपणे पाहत होते; तिथे, गरुडावर आरूढ असलेला विष्णु ब्रह्माच्या छातीवर रागावला. मग रागावलेल्या ब्रह्माने विष्णुच्या छातीवर असंख्य बाण आणि विविध भयंकर अस्त्रे सोडली. त्या वेळी, विष्णुने अग्नीप्रमाणे जळणारे अनेक अस्त्रे आणि बाण सोडले; त्यांचे युद्ध दृश्य खरोखरच अद्भुत होते. हे पाहून, देवांचा समूह अत्यंत चिंतित झाला; मग विष्णु, मनात खोल राग आणि श्वास फुगवत, दुःखी झाला. बुद्धिमान विष्णुने ब्रह्मावर महेश्वर अस्त्र सोडण्याची तयारी केली; मग ब्रह्मा, अत्यंत रागावून, संपूर्ण विश्व हलवू लागला. त्याने विष्णुच्या छातीवर भयंकर पाशुपत अस्त्र सोडले; ते अस्त्र आकाशात दहा हजार सूर्यांसारखे चमकू लागले. त्या अस्त्राला हजार भयंकर तोंडे होती, ती उग्र आणि वादळासारखी होती, ब्रह्मा आणि विष्णु दोघांना भयभीत करणारी. अशा प्रकारे ब्रह्मा आणि विष्णु यांचे युद्ध परस्पर विनाशकारी झाले; मग सर्व देवांचा समूह, अत्यंत भयभीत आणि व्याकुळ, एकमेकांत म्हणू लागला, "हे ऋषींनो, हे राजांच्या कलहासारखे आहे." ज्यापासून सृष्टी, पालन, संहार, लय आणि कृपा उत्पन्न होते—त्याच ब्रह्मा आणि त्रिशूलधारी—त्यांच्या कृपेव्यतिरिक्त येथे गवताची पातीही नष्ट होऊ शकत नाही. म्हणून, भयभीत झालेल्या देवांनी शिवाचे निवासस्थान शोधले; ते कैलास शिखरावर गेले, जिथे चंद्रशेखर प्रभू निवास करतो. तेथे, आनंदित अमरांनी प्रभूच्या सर्वोच्च निवासस्थानात प्रवेश केला; त्यांनी ओंकाराच्या रूपात नमस्कार करत, त्या मंडपात, रत्नासनावर, उमासह तेजस्वी देवाधिदेव शिवाचे दर्शन घेतले.