शिवपुराणम्
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
या काळात, काही लोक दयाशून्य झाले होते. स्वतःला विद्वान समजणारे, पण आपल्या आचार-व्रतांकडे दुर्लक्ष करणारे, शेतीमध्ये गुंतलेले, निसर्गाने क्रूर, आणि अपवित्र हेतूंनी प्रेरित होते. क्षत्रियही आपल्या कर्तव्याचा त्याग करून दुष्टांच्या संगतीत रमले होते, पापात आसक्त आणि परस्त्रीगमनात मग्न होते. त्यांच्यात शौर्य नव्हते, जंगलात रमणारे, नेहमी पलायन करणारे, लहान चोरासारखे वागणारे, आणि त्यांच्या मनात कामाची गुलामी होती. शस्त्र आणि अस्त्रांची ज्ञानशून्यता, गायी आणि ब्राह्मणांचा त्याग, रक्षण आणि आश्रयाचा अभाव—हे क्षत्रिय कामाच्या मागे धावणाऱ्या हरणासारखे बनले होते. राज्यव्यवस्था आणि धर्माचरणाचा अभाव, भोगात मग्न, दुष्ट आणि लोकांचा नाश करणारे, जीवांना हिंसा करण्यात आनंद मानणारे होते. वैश्यही विधीशून्य, आपल्या कर्तव्याचा त्याग करणारे, चुकीच्या मार्गावर चालणारे, स्वार्थी, आणि फसवणूक व अन्यायपूर्ण व्यवहार करणारे होते. गुरू, देव, आणि द्विजांचा अभाव, भ्रष्ट बुद्धी, ब्राह्मणांना अन्न न देणारे, आणि कंजूस होते. परस्त्रीगमनात आसक्त, संभोगात अशुद्ध मन, लोभ आणि मोहाने गोंधळलेले, चांगले कार्य आणि दानाचा त्याग करणारे होते. शूद्रही ब्राह्मणांचे आचरण अनुकरण करत, उज्ज्वल दिसणारे पण मूर्ख, आणि आपल्या कर्तव्याचा त्याग करणारे होते. ते तप करतात, पण द्विजांचा तेज कमी करतात, बालकांचे अकाल मृत्यू घडवतात, आणि मंत्रोच्चारणात मग्न असतात. दगड, गावातील मूर्ती आणि अशा गोष्टींची पूजा करणारे, अर्पणात आसक्त, विरुद्ध आणि वक्र विचारांचे, द्विजांची निंदा करणारे होते. धनाढ्य असूनही दुष्ट कार्यात गुंतलेले, विद्वान असूनही वादग्रस्त, धर्मकथा सांगणारे पण धर्माचा नाश करणारे होते. राजसत्तेचा देखावा, गर्विष्ठ, दानशूर, आणि अहंकाराने भरलेले, ब्राह्मण आणि इतरांची सेवा स्वतःची श्रेष्ठता मानणारे होते. कर्तव्यशून्य, मूर्ख, मिश्र वंशाचे, क्रूर, आणि अतिशय गर्विष्ठ, चार वर्णांचा नाश करणारे होते. सुप्रसिद्ध कुटुंबात जन्मलेले, स्वतःला श्रेष्ठ मानणारे, चार वर्णांमध्ये गोंधळ निर्माण करणारे, सर्व जाती भ्रष्ट करणारे, आणि चांगले कार्य करूनही मूर्ख होते. बहुतेक स्त्रिया पतित, पतीप्रती अवमान करणाऱ्या, सासराला त्रास देणाऱ्या, निर्भय, आणि अपवित्र अन्न खाणाऱ्या होत्या. फसवणूक आणि दिखाऊपणात गुंतलेल्या, कपटात निपुण, कामात भुललेल्या, नेहमी परस्त्रीगमनात मग्न, आणि पतीपासून दूर झालेल्या होत्या. मुले आई-वडिलांप्रती भक्तीशून्य, दुष्ट हेतूंनी प्रेरित, ज्ञान न शिकणारी, आणि शरीराबाधांनी सतत ग्रस्त होती. ज्या लोकांची बुद्धी भ्रष्ट झाली आहे आणि जे आपल्या कर्तव्याचा त्याग करतात, हे सूत, त्यांना या जगात किंवा पुढच्या जगात कोणता मार्ग आहे? अशा विचारांनी आमचे मन सतत व्याकुळ होते; खरं तर, दुसऱ्यांना मदत करणे हाच सर्वोच्च धर्म आहे. या लोकांच्या दुःखाचा भारी भार कोणत्या सोप्या उपायाने नष्ट होईल? कृपा करून, सर्व तत्त्वांचा खरा अर्थ सांग, ज्यामुळे हे दुःख दूर होईल. ऋषींच्या या शुद्ध मनाच्या शब्दांना ऐकून, सूताने आपल्या हृदयात शंकराचा स्मरण केला आणि त्या ऋषींना उत्तर दिले. "हे पुण्यवान हो, तुम्ही सर्व लोकांच्या भल्यासाठी उत्तम प्रश्न विचारला आहे. गुरूचे स्मरण करून, तुमच्याबद्दलच्या प्रेमाने मी बोलतो—आदराने ऐका. हे सर्वोच्च शैवपुराण वेदांताचा सार आणि पूर्णता आहे, पापांचे ढिगारे दूर करणारे आणि परलोकात उच्च सत्य प्रदान करणारे आहे. यामध्ये शिवाची सर्वोच्च महिमा सतत प्रकट होते, कलियुगाच्या अशुद्धी नष्ट करते, आणि ब्राह्मणांना चार पुरुषार्थांचे फळ देते. हे द्विजश्रेष्ठ, फक्त या उत्तम शैवपुराणाचा अध्ययन केल्याने, मनुष्याला सर्वोच्च आणि शुभ अवस्था प्राप्त होते. ब्राह्मणहत्यासारख्या पापाचा विस्तार होईल, जोपर्यंत शैवपुराण जगात प्रकट होत नाही—दुःखद! कलियुगाच्या मोठ्या आपत्ती निर्भयपणे भटकतील, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! सर्व शास्त्रांमध्ये वाद होईल, जोपर्यंत शैवपुराण जगात प्रकट होत नाही—दुःखद! महान लोकांनाही शिवाचा खरा स्वरूप समजणं कठीण होईल, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! यमाचे क्रूर दूत निर्भयपणे भटकतील, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! सर्व पुराणे पृथ्वीवर गर्जना करतील, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! सर्व तीर्थस्थळे पृथ्वीवर वाद करतील, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! सर्व मंत्र पृथ्वीवर वाद करतील, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! सर्व पुण्य क्षेत्रे, सर्व पवित्र आसने, सर्व दानकार्ये, आणि सर्व देवताही पृथ्वीवर वाद करतील, जोपर्यंत शैवपुराण प्रकट होत नाही—दुःखद! सर्व तत्त्वे पृथ्वीवर वाद करतील, जोपर्यंत शैवपुराण येथे प्रकट होत नाही—दुःखद! हे द्विजश्रेष्ठ, या शैवपुराणाचे पठण आणि श्रवण करून मिळणारे फळ मी पूर्णपणे सांगू शकत नाही; ते अत्यंत महान आहे.