शिवमहापुराणात पार्वतीदेवीला भगवान शिव रु्द्राक्षाच्या महिम्याबद्दल सांगतात. शिव म्हणतात—हे मुनीश्वर, रु्द्राक्ष धारण करण्याची योग्य पद्धत अशी आहे: जटा किंवा शेंड्यात एक रु्द्राक्ष, शिरावर चाळीस, गळ्यात बत्तीस, आणि छातीवर एकशेआठ रु्द्राक्ष धारण करावेत. कानांवर प्रत्येकी एक, बाहूंवर प्रत्येकी सहा, मनगटांवर प्रत्येकी सोळा, आणि हातांवर त्याच्या दुप्पट रु्द्राक्ष घालावेत. जो भक्तिभावाने आणि योग्य मोजणीने हे रु्द्राक्ष धारण करतो, तो जन्मतः शैव असो वा नसो, त्याची पूजा शिवासारखीच करावी आणि सर्वांनी त्याचा वारंवार सन्मान करावा. शिरावर ईशान मंत्राने, कानांवर तत्पुरुष मंत्राने, गळ्यात अघोर मंत्राने, आणि हृदयावरदेखील तसेच मंत्राने रु्द्राक्ष घालावे. हातांवर अघोर बीजमंत्राने आणि पोटावर वामदेवाच्या पंधरा अक्षरी मंत्राने रु्द्राक्ष धारण करावेत. पाच ब्रह्ममंत्रांनी तीस माळा आणि पाच किंवा सात माळा घालाव्यात; किंवा वामाच्या मूळ मंत्राने सर्व रु्द्राक्ष घालावेत. रु्द्राक्ष धारण केल्यानंतर मद्य, मांस, लसूण, कांदा, कुलिथ, कफ वाढवणारे पदार्थ, मल, आणि रानडुक्कराचे मांस टाळावे. ब्राह्मणांसाठी एक लाख रु्द्राक्ष सांगितले आहेत; क्षत्रियांना लाल रंगाचे, संन्याशांना आनंददायी, वैश्यांना वारंवार पाण्यात भिजवलेले, शूद्रांना काळे आणि हत्तीच्या आकाराचे रु्द्राक्ष शास्त्रात सांगितले आहेत. चारही वर्णांचे, गृहस्थ आणि संन्यासी, सर्वांनी शिस्तबद्धपणे रु्द्राक्ष घालावे; हा परमगुप्त नियम जन्माने टाकू नये. पुण्यवानांना रु्द्राक्ष धारण करण्याचा अधिकार आहे, आणि त्याचा त्याग केल्यास सर्व नरकप्राप्ती होते. आवळ्यापेक्षा हलके, कीटकांनी खाल्लेले, काट्यांनी टोचलेले, कीड लागलेले, किंवा छिद्र असलेले रु्द्राक्ष शुभेच्छुकांनी घालू नयेत. शेवटी, चणे आकाराचे आणि दोषरहित रु्द्राक्ष सूक्ष्म आणि शुभ मानले जातात. शिवाज्ञेने सर्व वर्ण, आश्रम, स्त्रिया आणि शूद्रांनीही प्राणवमंत्रासह रु्द्राक्ष नेहमी घालावा. जो दिवसाचे विधी रात्री घालून किंवा रात्रीचे विधी दिवसा घालून रु्द्राक्ष धारण करतो, तो सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळी सर्व पापांपासून मुक्त होतो. या जगात त्रिपुंड धारण करणारे, जटा असणारे, आणि रु्द्राक्ष घालणारे हेच खरे शिवलोकप्राप्त होतात. जो शिरावर एक रु्द्राक्ष, कपाळावर त्रिपुंड, आणि ओठांवर पाचाक्षरी मंत्र घेतो, तो सत्पुरुषांच्या दृष्टीने खरोखर पूजनीय आहे. ज्याच्या अंगावर रु्द्राक्ष नाही, कपाळावर त्रिपुंड नाही, ओठांवर पाचाक्षरी मंत्र नाही—अशा व्यक्तीला यमाच्या घरी घेऊन जा. रु्द्राक्ष आणि भस्म घालणारे, त्याच्या शक्तीचा ज्ञान असो वा नसो, ते नेहमी आमच्या पूजनीय आहेत; त्यांचा कधीही अपमान करू नये. काळाने आपल्या गणांना हेच आदेश दिले; हे ऐकून सर्वजण आश्चर्यचकित होऊन शांत उभे राहिले. म्हणून, हे महादेवि, रु्द्राक्ष महान पापांचा नाश करणारा आहे; तो मला प्रिय, पवित्र आणि अत्यंत पावन आहे. जो कोणी हातावर, बाहूवर किंवा शिरावर रु्द्राक्ष धारण करतो, तो सर्व प्राण्यांसाठी अगम्य होतो आणि पृथ्वीवर रु्द्ररूपाने वावरतो. तो देवता आणि दैत्य, सर्वांनी नेहमी वंदनीय असतो; त्याची पूजा केली पाहिजे, आणि त्याचे दर्शन केल्याने, शिवप्रमाणेच, पापांचा नाश होतो. जो ध्यान किंवा ज्ञानात प्रवृत्त नसला तरी रु्द्राक्ष घालतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि सर्वोच्च पद प्राप्त करतो. रु्द्राक्षाने जपल्यास कोटीपटीने पुण्य मिळते, आणि धारण केल्यास दहा कोटी पट पुण्य मिळते. जोपर्यंत रु्द्राक्ष शरीरावर आहे, तोपर्यंत अगदी अल्पमृत्यूही त्रास देत नाही. ज्याचे अंग रु्द्राक्षांनी शोभून निघाले आहे, कपाळावर त्रिपुंड आहे, आणि जो मृत्युञ्जय मंत्राचा जप करतो—त्याचे दर्शन केल्याने रु्द्राचे फळ मिळते. तो पाच देवांना आणि सर्व देवांना प्रिय असतो; भक्ताने रु्द्राक्षमाळेने सर्व मंत्रांचा जप करावा. विष्णुभक्त आणि इतर देवतांचे भक्तही रु्द्राक्ष घालतात, यात शंका नाही; पण रु्द्रभक्ताने नेहमी रु्द्राक्ष घालावा. रु्द्राक्षांची विविध प्रकारे मांडणी सांगितली आहे; आता मी त्यांच्या भेदांचे वर्णन करतो, ऐक, हे पार्वती, कारण ते भोग आणि मोक्ष दोन्ही देतात. एकमुखी रु्द्राक्ष हा स्वतः शिव आहे, भोग आणि मोक्ष देणारा; फक्त त्याचे दर्शन घेतले तरी ब्रह्महत्येचे पाप नष्ट होते. जिथे त्याची पूजा होते, तिथे लक्ष्मी कधीही जात नाही; सर्व विघ्ने नष्ट होतात आणि सर्व इच्छा पूर्ण होतात. द्विमुखी रु्द्राक्ष हा देवांचा अधिपती आहे, सर्व इच्छित फळ देणारा; विशेषतः, तो गोहत्या पाप त्वरेने नष्ट करतो. त्रिमुखी रु्द्राक्ष नेहमीच सिद्धी देणारा आहे; त्याच्या प्रभावाने सर्व विद्यांचे ज्ञान दृढ होते. चतुर्मुखी रु्द्राक्ष हा ब्रह्माच आहे; तो मनुष्यहत्येचे पाप नष्ट करतो, आणि त्याचे दर्शन किंवा स्पर्श केल्याने चारही पुरुषार्थ त्वरित प्राप्त होतात. पंचमुखी, स्वयंभू रु्द्र, कालाग्नी म्हणवला जाणारा, सर्वांना मोक्ष देणारा आणि सर्व इच्छांचे फळ देणारा आहे. पंचमुखी रु्द्राक्षाने सर्व निषिद्ध कर्म, पापकर्म, आणि निषिद्ध अन्नाचे पाप नष्ट होते. षण्मुखी, म्हणजे कार्तिकेय, उजव्या हातावर घातल्यास ब्रह्महत्येसारख्या पापांपासून मुक्त करतो, यात शंका नाही. सप्तमुखी महेशानी, अनंग नावाने ओळखली जाते, ती धारण केल्याने गरीबालाही देवांचा स्वामी बनवते. अष्टमुखी रु्द्राक्ष, वसु आणि भैरवरूप, धारण केल्यास पूर्ण आयुष्य मिळते; मृतालाही त्रिशूलधारी बनवतो. नवमुखी भैरव असून, कपिल ऋषी म्हणून स्मरणात आहे; दुर्गा ही त्याची अधिष्ठात्री देवी आहे, आणि महेश्वरीचे नव रूप आहेत. जो भक्तिभावाने तो रु्द्राक्ष डाव्या हातावर घालतो, तो सर्वांचा स्वामी होतो, आणि निःसंशयपणे माझ्या बरोबरीचा होतो. दशमुखी महेशानी हा जनार्दन देव आहे; तो धारण केल्यास, हे देवेश्वरी, सर्व इच्छांची प्राप्ती होते. अशा प्रकारे भगवान शिव पार्वतीला रु्द्राक्षाच्या विविध स्वरूपांचे, त्याच्या धारणेच्या पद्धतींचे, आणि त्याच्या महिम्याचे गूढ सांगतात.