सर्वश्रेष्ठ ऋषींनो, शिवाची उपासना करणाऱ्यांना तिसऱ्या ओळीचा देवता म्हणून ‘म’ अक्षर, यज्ञाग्नी, परमात्मा, रात्र आणि अंधार, ज्ञानशक्ती, सामवेद आणि तिसरी आहुती—हे सर्व जाणावे, आणि स्वतः शिवही त्या ओळीचा देवता आहे, असे सांगितले आहे. शिवाच्या स्थळांचे अधिष्ठाता देवतांना नेहमी, शुद्ध मनाने आणि खरी भक्तीने नमस्कार करत, त्रिपुंड्र लावावा; अशा प्रकारे भक्ताला भोग आणि मोक्ष मिळतो. ऋषीश्रेष्ठ, आता मी तुम्हाला अधिष्ठाता देवतांचे स्थळ सांगतो, सर्व अंगांवर कोणते स्थळ असतात, ते भक्तीने ऐका. त्रिपुंड्र लावण्यासाठी एकूण बत्तीस स्थळ, किंवा पर्यायी सोळा, आठ, किंवा पाच स्थळ सांगितली आहेत; इतर कोणतेही नसावेत. हे स्थळ म्हणजे—डोक्याचा टोक, कपाळ, दोन्ही कान, दोन्ही डोळे, नाकपुड्या, तोंड, घसा, दोन्ही हात, कोपर, मनगटे, हृदय, दोन्ही बाजू, नाभी, दोन्ही वृषण, दोन्ही मांड्या, टाच आणि गुडघे, दोन्ही पिंड्या आणि दोन्ही पाय. या बत्तीस श्रेष्ठ स्थळांसह अग्नी, जल, पृथ्वी, वायू, दिशा, दिशांचे रक्षक आणि वसु यांचा समावेश आहे. पृथ्वी, ध्रुव, चंद्र, जल, वायू, अग्नी, पहाट आणि प्रकाश—हे आठ वसु आहेत. त्यांची नावे उच्चारून, ज्ञानी त्रिपुंड्र लावतात; किंवा ध्यानपूर्वक, सोळा स्थळांवर त्रिपुंड्र लावता येतो. डोके, कपाळ, घसा, दोन्ही खांदे, हात, कोपर, मनगटे, हृदय, नाभी आणि बाजू—या स्थळांवर त्रिपुंड्र लावावे. पाठीसुद्धा अशाच प्रकारे, तेथे शिव, शक्ती, रुद्र, ईश आणि नारद या देवतांना प्रतिष्ठित करून पूजा करावी. वामा पासून सुरू होणाऱ्या नव देवी, आणि दोन अश्विनी—नासत्य आणि दस्रा—हे सोळा देवता आहेत. किंवा डोके, केस, कान, चेहरा, दोन्ही हात, हृदय, नाभीच्या दोन्ही बाजू, दोन्ही मांड्या, दोन्ही गुडघे, दोन्ही पाय आणि पाठ—ही सोळा स्थळे आहेत. शिव, चंद्र, रुद्र, विघ्नेश किंवा विष्णू, श्री हृदयावर, शंभू नाभीवर, प्रजापती, नाग, नाग कन्या आणि दोन्ही पायांवर ऋषी कन्या, पायांवर समुद्र आणि तीर्थ, पाठावर विशालता—अशा सोळा स्थळांचा उल्लेख आहे. गुप्त स्थळ, कपाळ, दोन्ही कान, सर्वोच्च, दोन्ही खांदे, हृदय आणि नाभी—ही आठ स्थळे आहेत. ब्रह्मा आणि सात ऋषी, आणि देवता—अशा आठ देवता सांगितल्या आहेत, हे राखेचे ज्ञाता prescribe करतात. किंवा डोके, हात, हृदय आणि नाभी—ही पाच स्थळ राखेचे ज्ञातांनी त्रिपुंड्र लावण्यासाठी सांगितली आहेत. ज्याला जसे शक्य असेल, त्या त्या काळ, स्थळ, आणि परिस्थितीनुसार करावे; त्रिपुंड्र किंवा इतर चिन्हे लावता येत नसल्यास, कमीत कमी त्रिपुंड्र लावावे. शिवाचा, त्रिनेत्राचा, तीन गुणांचा आधार, तीन वेदांचा आद्य, या स्मरणाने ‘शिवाय नमः’ म्हणत कपाळावर त्रिपुंड्र लावावा. ‘नमः’ आणि ‘ईशा’ या दोन अक्षरांनी दोन्ही बाजूंवर, आणि ‘नमः’ व दोन बीज अक्षरांनी दोन्ही हातांवर त्रिपुंड्र लावावे. पित्यांसाठी खाली, उमाआणि ईशासाठी वर, आणि पाठ व डोक्याच्या मागे prescribed अक्षरांनी त्रिपुंड्र लावावे. शैणक ऋषी, शहाण्या, शिवाच्या स्वरूपातील महात्म्य, आता मी तुला रुद्राक्षाचे महत्त्व थोडक्यात सांगतो. रुद्राक्ष, शिवाचा सर्वात प्रिय आणि अत्यंत पवित्र, दर्शन, स्पर्श किंवा जपाने सर्व पाप नष्ट करतो. हे रुद्राक्षाचे महात्म्य प्रथम परमात्मा शिवाने देवीसाठी, जगाच्या कल्याणासाठी सांगितले. महेशानी, शिवाने तुझ्या आनंदासाठी आणि भक्तांच्या हितासाठी रुद्राक्षाचे महत्त्व सांगितले. महेशानी, फार पूर्वी, हजारो दिव्य वर्षे माझा मन संयमित आणि थरथरत तपात मग्न होता. परमेशानी, परमेश्वराने स्वतःच्या इच्छेने, जगाच्या हितासाठी, खेळत्या भावनेने माझे डोळे उघडले. दोन्ही सुंदर डोळ्यांतून पाण्याचे थेंब पडले; त्या अश्रूच्या थेंबांनी रुद्राक्ष वृक्षाची उत्पत्ती झाली. वृक्षरूप प्राप्त करून, भक्तांच्या कल्याणासाठी, ते विष्णू भक्तांना आणि सर्व चार वर्णांना दिले गेले. शिवाला प्रिय असलेले रुद्राक्ष पृथ्वी, जल, गौडदेश, मथुरा, अयोध्या, लंका, मलय, सह्याद्री, काशी आणि इतर दहा ठिकाणी, तसेच इतर प्रदेशांत उत्पन्न झाले; हे मोठ्या पापांचे नाशक आणि शास्त्रात प्रशंसित आहेत. शिवाच्या आज्ञेने, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र—पृथ्वीवर जन्मलेले—त्यांना त्यांच्या वर्णानुसार शुभ रुद्राक्ष घालावे. पांढरा, लाल, पिवळा आणि काळा—या अनुक्रमे वर्ण आहेत; ज्ञानी म्हणतात की, प्रत्येकाने आपल्या वर्णानुसार रंगाचा रुद्राक्ष घालावा. जे सुख किंवा मोक्ष इच्छितात, त्यांनी त्यातून मिळणारे फळ प्राप्त करण्यासाठी, विशेषतः शिवभक्तांनी, शिव आणि पार्वतीच्या आनंदासाठी रुद्राक्ष घालावा. आवळ्याच्या आकाराचा रुद्राक्ष श्रेष्ठ मानला जातो; बेराच्या आकाराचा मध्यम. एकच रुद्राक्ष, हा सर्वात खालचा प्रकार आहे; पार्वती, हे ऐक, जे भक्त नसतात आणि हानी इच्छितात, त्यांच्यासाठी हे सांगितले आहे. जरी तो बेराच्या आकाराचा असेल, तरीही, हे जगात सुख व सौभाग्य वाढवते आणि फळ देते, हे महागौरी.