शिवपुराणातील या पवित्र श्लोकांमध्ये शिवलिंगाची निर्मिती आणि त्याची विधिपूर्वक पूजा कशी करावी, याचे अत्यंत तपशीलवार आणि श्रद्धेने वर्णन आले आहे. शिवलिंग दोन प्रकारचे असतात: स्थिर आणि जंगम. शैव तत्त्वज्ञान जाणणाऱ्यांच्या मतानुसार, स्थिर लिंग (जे एका जागी कायम असते) हे नियमाप्रमाणे दोन भागांत बनवावे, तर जंगम लिंग (जे वाहून नेले जाते) हे पूर्ण, अखंड बनवावे. जंगम लिंग दोन भागांत बनवणारे अज्ञानाने भ्रमित झालेले मानले जातात; तत्त्ववेत्ता आणि शास्त्रज्ञ असे करत नाहीत. उलट, जे स्थिर लिंग पूर्ण आणि जंगम लिंग दोन भागांत बनवतात, ते मूर्ख नाहीत आणि त्यांना पूजा फल मिळते. त्यामुळे शास्त्रानुसार, जंगम लिंग अखंड आणि स्थिर लिंग दोन भागांत बनवावे, आणि हे कार्य अत्यंत आनंदाने करावे. पूजा करताना, अखंड जंगम लिंगाची पूजा पूर्ण फल देते, तर दोन भागांत जंगम लिंगाची पूजा मोठा नुकसान घडवते. तसेच, अखंड स्थिर लिंगाची पूजा इच्छित फल देत नाही; उलट, शास्त्रज्ञांच्या मतानुसार, ती अडथळे निर्माण करते. आता वेदाभिमानी भक्तांसाठी मृदुलिंगाची पूजा कशी करावी, हे सांगितले आहे. वेदमार्गाने ही पूजा केल्यास, भक्तांना भोग आणि मोक्ष दोन्ही प्राप्त होतात. शास्त्रानुसार स्नान करून, संध्या, ब्रह्मयज्ञ इत्यादी विधी पार पाडून, मगच पूजा आरंभ करावी. शिवाचे स्मरण करण्यापूर्वी, अंगावर भस्म आणि रुद्राक्ष घालावे. वेदात सांगितलेल्या पद्धतीने, संपूर्ण फलप्राप्तीसाठी, अत्यंत भक्तीभावाने सर्वोच्च मृदुलिंगाची पूजा करावी. नदीकाठी, तलावात, पर्वतावर, जंगलात किंवा शिवमंदिरात, अशा पवित्र स्थळी मृदुलिंगाची पूजा करणे सांगितले आहे. शुद्ध स्थळातून माती काळजीपूर्वक गोळा करून, द्विजांनी शिवलिंग अत्यंत सावधपणे बनवावे. ब्राह्मणांसाठी पांढरा रंग, क्षत्रियांसाठी लाल, वैश्यांसाठी हातावर पिवळा, शूद्रांसाठी पायावर काळा किंवा उपलब्ध रंग वापरावा. माती शुद्ध करून, हळूहळू एक गाठ बनवावी; अशा वेदमार्गानुसार शुभ मृदुलिंगाची निर्मिती करावी. नंतर, भक्तीभावाने, भोग आणि मोक्ष फळ मिळवण्यासाठी, त्या लिंगाची पूजा करावी. या पूजेची पद्धती सांगण्यात येत आहे—कृपया ऐका. ‘शिवाय नमः’ या मंत्राने पूजा साहित्य शिंपडावे; ‘भूमिर्दासी’ या मंत्राने स्थळाची शुद्धता प्रस्थापित करावी. ‘आपः असि’ या मंत्राने जलशुद्धी करावी; ‘नमस्ते रुद्र’ या मंत्राने क्रिस्टल बांधावे. ‘शंभवे’ या मंत्राने स्थळ शुद्ध करावे; पूर्वीच्या नमस्कार मंत्राने पंचामृत शिंपडावे. ‘नीलकंठाय’ आणि पूर्वीच्या नमस्कार मंत्राने, उत्तम प्रकारे शंकर लिंगाची प्रतिष्ठा करावी. ‘रुद्राय’ या मंत्राने सुंदर आसन अर्पण करावे, वेदविधीने. ‘महत्तेजसे’ या मंत्राने आवाहन करावे; ‘रुद्राय गच्छ’ या मंत्राने आसनपूजन करावे. ‘धन्वा आगच्छ’ या मंत्राने शिवासाठी न्यास करावा; ‘स प्रवदत’ या मंत्राने प्रेमाने अभिषेक करावा. ‘प्राणेन’ या मंत्राने देवतांची प्रतिष्ठा करावी; ‘यः चरति’ या मंत्राने अडथळे दूर करावे. रुद्र गायत्री मंत्राने अर्घ्य अर्पण करावे, आणि त्र्यंबक मंत्राने आचमन करावे. ‘क्षीरम भूमेः’ या मंत्राने दुधाने अभिषेक करावा; ‘दधिक्रावण’ या मंत्राने दहीने अभिषेक करावा. मध आणि साखरेने स्नान करावे; हे पंचामृत म्हणून ओळखले जाते. किंवा पाद्य मंत्राने पंचामृत स्नान करावे. ‘मनो बालके’ या मंत्राने प्रेमाने मेख बांधावी; किंवा ‘वीराय नमः’ या मंत्राने उत्तरीय अर्पण करावे. ‘तव आयुध’ या मंत्राने प्रेमाने आणि चार ऋचांनी शिवाला वस्त्र अर्पण करावे. ‘श्वानाय नमः’ या मंत्राने प्रेमाने आणि ऋचाने सुगंध अर्पण करावा. ‘पार्याय नमः’ किंवा पुष्प मंत्राने फूल अर्पण करावे; ‘पर्ण्याय नमः’ किंवा अन्य मंत्राने बिल्वपत्र अर्पण करावे. ‘कपर्दिने नमः’ या मंत्राने धूप अर्पण करावे; ‘आशवाय नमः’ या ऋचाने दीप अर्पण करावे. ‘ज्येष्ठाय नमः’ या मंत्राने उत्तम अन्न अर्पण करावे; नंतर ‘त्र्यंबकम’ या मंत्राने पुन्हा आचमन करावे. ‘इमा रुद्राय’ या मंत्राने फल अर्पण करावे; ‘व्रज्याय नमः’ या मंत्राने सर्व काही शंभूला अर्पण करावे. ‘मनो महान्तम’ आणि ‘मानस्तोक’ या दोन मंत्रांनी आणि अकरा अक्षरांनी रुद्रांची पूजा करावी. ‘हिरण्यगर्भ’ या तीन ऋचांनी दक्षिणा अर्पण करावी; ‘देवस्यत्वे’ या मंत्राने अभिषेक करावा. शंभूच्या दीप मंत्राने निराजन विधी करावी; भक्तीभावाने, ‘इमा रुद्राय’ या तीन ऋचांनी पुष्प अर्पण करावे. ‘मनो महान्तम’ या मंत्राने प्रदक्षिणा करावी; ‘मानस्तोक’ या मंत्राने पूर्ण प्रणाम करावा. ‘यतोयता’ या मंत्राने अभय मुद्रा दर्शवावी; ‘त्र्यंबकम’ या मंत्राने ज्ञान मुद्रा दर्शवावी. ‘नमः सेन’ या मंत्राने महान मुद्रा दर्शवावी; गोमुद्रा देखील दाखवावी, आणि ‘नमोगे’ या मंत्राने मुद्रा सूचित करावी. अशा प्रकारे, शास्त्रानुसार शिवलिंगाची निर्मिती आणि पूजा अत्यंत श्रद्धेने, विधिपूर्वक करावी, आणि त्याचे फल भोग आणि मोक्षरूपाने प्राप्त होते.