ശിവപുരാണമ്

പൂജാംതേസ്ഥാപയേല്ലിംഗംസംപുടേഷുപൃഥഗ്ഗൃഹേ കരപൂജാനിവൃത്താനാംസ്വഭോജ്യംതുനിവേദയേത്

പൂജ കഴിഞ്ഞാൽ ലിംഗം ഒരു പാത്രത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വേറൊരു വീട്ടിൽ വയ്ക്കണം. പ്രവർത്തനം നിർത്തിയവരുടെ ഭക്ഷ്യമാണ് നിവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കേണ്ടത്.

നിവൃത്താനാംപരംസൂക്ഷ്മലിംഗമേവവിശിഷ്യതേ വിഭൂത്യഭ്യര്ചനം കുര്യാദ്വിഭൂതിംചനിവേദയേത്

പ്രവർത്തനം നിർത്തിയവർക്കു സൂക്ഷ്മലിംഗം പ്രത്യേകമാണ്. അവർ വിഭൂതി ഉപയോഗിച്ച് അർച്ചനയും, വിഭൂതി തന്നെ നിവേദ്യമായും സമർപ്പിക്കണം.

പൂജാംകൃത്വാഥതല്ലിംഗംശിരസാധാരയേത്സദാ വിഭൂതിസ്ത്രിവിധാപ്രോക്താലോകവേദശിവാഗ്നിഭിഃ

പൂജ കഴിഞ്ഞ് ആ ലിംഗം എല്ലായ്പ്പോഴും തലയിൽ ധരിക്കണം. വിഭൂതി ലോകാഗ്നി, വേദാഗ്നി, ശിവാഗ്നി എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള മൂന്നു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു.

ലോകാഗ്നിജമഥോ ഭസ്മദ്രവ്യശുദ്ധ്യര്ഥമാവഹേത് മൃദ്ദാരുലോഹരൂപാണാംധാന്യാനാംചതഥൈവച

ലോകാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ഭസ്മം വസ്തുക്കളുടെ ശുദ്ധിക്കായി ഉപയോഗിക്കണം. മണ്ണ്, മരം, ലോഹം, ധാന്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും അങ്ങനെ തന്നെ.

തിലാദീനാം ച ദ്രവ്യാണാംവസ്ത്രാദീനാംതഥൈവ ച തഥാപര്യുഷിതാനാംചഭസ്മനാശിദ്ധിരിഷ്യതേ

എള്ള് മുതലായ വസ്തുക്കൾക്കും, വസ്ത്രങ്ങൾക്കും, പഴകിയവയ്ക്കും ഭസ്മം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരണം വേണമെന്ന് പറയുന്നു.

ശ്വാദിഭിര്ദൂഷിതാനാംചഭസ്മനാശുദ്ധിരിഷ്യതേ സജലംനിര്ജലംഭസ്മ യഥായോഗ്യം തു യോജയേത്

നായ്ക്കളും മറ്റും സ്പർശിച്ച് മലിനമായവയ്ക്കും ഭസ്മം ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരണം വേണം. വെള്ളം ചേർത്ത് അല്ലെങ്കിൽ ചേർക്കാതെ, യോഗ്യമായ വിധത്തിൽ ഭസ്മം ഉപയോഗിക്കണം.

വേദാഗ്നിജംതഥാഭസ്മതത്കര്മാംതേഷു ധാരയേത് മംത്രേണക്രിയയാജന്യംകര്മാഗ്നൌ ഭസ്മരൂപധൃക്

വേദാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ഭസ്മം കര്‍മ്മങ്ങൾക്കു ശേഷം ധരിക്കണം. മന്ത്രവും കര്‍മ്മവും കൊണ്ട് കര്‍മ്മാഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള ഭസ്മം സ്വീകരിക്കണം.

തദ്ഭസ്മധാരണാത്കര്മ സ്വാത്മന്യാരോപിതം ഭവേത് അഘോരേണാത്മംത്രേണ ബില്വകാഷ്ഠംപ്രദാഹയേത്

ആ ഭസ്മം ധരിച്ചാൽ കര്‍മ്മം സ്വയം ആകുന്നു. അഘോരമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ബില്വമരം കത്തിക്കണം.

ശിവാഗ്നിരിതിസംപ്രോക്തസ്തേനദഗ്ധംശിവാഗ്നിജമ് കപിലാഗോമയം പൂര്വം കേവലം ഗവ്യമേവ വാ

അതിനെ ശിവാഗ്നി എന്നു പറയുന്നു. അതിൽ കത്തിച്ചതു ശിവാഗ്നിജഭസ്മം. ആദ്യം കപിലവണ്ണം ഉള്ള പശുവിന്റെ ചാണകം അല്ലെങ്കിൽ വെറും പശുചാണകം ഉപയോഗിക്കണം.

ശമ്യസ്വത്ഥപലാശാന്വാവടാരമ്വധബില്വകാന് ശിവാഗ്നിനാദഹേച്ഛുദ്ധംതദ്വൈഭസ്മ ശിവാഗ്നിജമ്

ശമീ, അശ്വത്ത, പലാശ, ഔദുംബര, വട, ബില്വ തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളുടെ മരങ്ങൾ ശിവാഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച് കത്തിച്ച ശേഷം ലഭിക്കുന്ന ചാരമാണ് ശിവാഗ്നിയിൽ ജനിച്ച ഭസ്മം എന്ന് പറയുന്നത്.

ദര്ഭാഗ്നൌ വാദഹേത്കാഷ്ഠംശിവമംത്രംസമുച്ചരന് സമ്യക്സംശോധ്യവസ്ത്രേണനവകുംഭേനിധാപയേത്

അല്ലെങ്കിൽ ദർഭയോ മറ്റേതെങ്കിലും യോഗ്യമായ മരക്കഷ്ണം ശിവമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് തീയിൽ കത്തിച്ച്, ശുദ്ധമായ വസ്ത്രത്തിൽ നന്നായി വൃത്തിയാക്കി, പുതിയ ഒരു പാത്രത്തിൽ ആ ചാരം സൂക്ഷിക്കണം.

ദീപ്ത്യര്ഥം തത്തു സംഗ്രാഹ്യം മന്യതേ പൂജ്യതേപി ച ഭസ്മശബ്ദാര്ഥ ഏവം ഹി ശിവഃപൂര്വംതഥാ ഽകരോത്

പ്രഭയ്ക്ക് വേണ്ടി ആ ചാരം ശേഖരിക്കണം, അതിന് ആരാധനയോചിതമായ മഹത്വമുണ്ട്; ഭസ്മം എന്ന പദത്തിന് ഇതാണ് അർത്ഥം, ശിവൻ തന്നെ മുമ്പ് അങ്ങനെ ചെയ്തിരുന്നു.

യഥാസ്വവിഷയേരാജാസാരംഗൃഹ്ണാതിയത്കരമ് യഥാമനുഷ്യാഃസസ്യാദീന്ദഗ്ധ്വാസാരംഭജംതിവൈ

ഒരു രാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്ത് തനിക്കു പ്രയോജനമുള്ളത് എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുമോ, അതുപോലെ മനുഷ്യർ ധാന്യങ്ങൾ കത്തിച്ച ശേഷം അതിലെ ഉത്തമമായ ഭാഗം എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുമോ, അങ്ങനെ.

യഥാഹിജാഠരാഗ്നിശ്ചഭക്ഷ്യാദീന്വിവിധാന്ബഹൂന് ദഗ്ധ്വാസാരതരംസാരാത്സ്വദേഹംപരിപുഷ്യതി

പൊതുവേ വയറ്റിലെ അഗ്നി പലവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ച് അവയിൽനിന്നും ഏറ്റവും നല്ല സാരം എടുത്ത് ശരീരം പോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.

തഥാപ്രപഞ്ചകര്താപിസശിവഃപരമേശ്വരഃ സ്വാധിഷ്ഠേയപ്രപഞ്ചസ്യദഗ്ധ്വാസാരംഗൃഹീതവാന്

അങ്ങനെ തന്നെ, സകല സൃഷ്ടിക്കും സ്രഷ്ടാവായ പരമേശ്വരനായ ശിവൻ, തന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ലോകത്തെ കത്തിച്ച് അതിലെ സാരം ഏറ്റെടുത്തു.

ദഗ്ധ്വാപ്രപഞ്ചംതദ്ഭസ്മസ്വാത്മന്യാരോപയച്ഛിവഃ ഉദ്ധൂലനേനവ്യാജേന ജഗത്സാരം ഗൃഹീതവാന്

ലോകം കത്തിച്ചശേഷം ആ ചാരം ശിവൻ തനിക്കു തന്നെ പുരട്ടിയിരിക്കുന്നു; പുരട്ടുന്നതെന്ന പേരിൽ ലോകത്തിലെ സാരഭാഗം ശിവൻ ഏറ്റെടുത്തു.

സ്വരത്നംസ്ഥാപയാമാസ സ്വകീയേഹിശരീരകേ കേശമാകാശസാരേണവായുസാരേണവൈമുഖമ്

തന്റെ ശരീരത്തിൽ തന്നെ ശിവൻ സ്വയം രത്നം സ്ഥാപിച്ചു: കേശം ആകാശത്തിന്റെ സാരത്തോടെ, മുഖം വായുവിന്റെ സാരത്തോടെ, ലോകത്തുനിന്ന് മാറിനിൽക്കുന്നവനായി.

ഹൃദയംചാഗ്നിസാരേണത്വപാംസാരേണവൈകടിമ് ജാനുചാവനിസാരേണതദ്വത്സര്വം തദംഗകമ്

ഹൃദയം അഗ്നിയുടെ സാരത്തോടെ, ചർമ്മം ഭൂമിയുടെ സാരത്തോടെ, മുട്ടുകൾ ജലത്തിന്റെ സാരത്തോടെ; അങ്ങനെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും അതുപോലെ.

ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോശ്ചരുദ്രാണാംസാരംചൈവത്രിപുംഡ്രകമ് തഥാതിലകരൂപേണലലാടാന്തേമഹേശ്വരഃ

ബ്രഹ്മാവിന്റെ, വിഷ്ണുവിന്റെ, രുദ്രന്റെ സാരമാണ് ത്രിപുണ്ഡ്രം; അതുപോലെ, തിലകമായി ലളാടത്തിൽ മഹേശ്വരൻ അണിയുന്നു.

ഭവൃദ്ധ്യാസര്വമേതദ്ധിമന്യതേസ്വയമൈത്യസൌ പ്രപഞ്ചസാരസര്വസ്വമനേനൈവവശീകൃതമ്

ഇതെല്ലാം ശിവൻ തന്റെ തന്നെ വികാസം എന്ന് കരുതുന്നു; അങ്ങനെ, ഈ വഴി ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ സാരവും ശിവൻ കീഴടക്കുന്നു.

തസ്മാദസ്യവശീകര്താനാസ്തീതിസശിവഃസ്മൃതഃ യഥാസര്വമൃഗാണാംചഹിംസകോമൃഗഹിംസകഃ

അതുകൊണ്ട് ശിവൻ എല്ലാറ്റിനെയും കീഴടക്കുന്നവൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; എല്ലാ മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹം എങ്ങനെ മൃഗങ്ങളെ കീഴടക്കുന്നവനാണോ, അങ്ങനെ.

അസ്യഹിംസാമൃഗോനാസ്തിതതസ്മാത്സിംഹ ഇതീരിതഃ ശം നിത്യംസുഖമാനംദമികാരഃ പുരുഷഃ സ്മൃതഃ

ശിവനോട് ഭയപ്പെടാത്ത മൃഗം ഒന്നുമില്ലാത്തതിനാൽ അവനെ സിംഹം എന്ന് പറയുന്നു; 'ശ' എന്നും സന്തോഷവും ആനന്ദവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു, 'മ' പുരുഷനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

വകാരഃ ശക്തിരമൃതംമേലനംശിവ ഉച്യതേ തസ്മാദേവംസ്വമാത്മാനം ശിവംകൃത്വാര്ചയേച്ഛിവമ്

'വ' ശക്തിയെയും അമൃതത്തെയും ഐക്യത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഇങ്ങനെ തന്നെ ആത്മാവിനെ ശിവനാക്കി ശിവനെ ആരാധിക്കണം.

തസ്മാദുദ്ധൂലനംപൂര്വം ത്രിപുംഡ്രംധാരയേത്പരമ് പൂജാകാലേഹിസജലംശുദ്ധ്യര്ഥംനിര്ജലംഭവേത്

അതിനാൽ, ചാരം പുരട്ടുന്നതിന് മുമ്പ് ത്രിപുണ്ഡ്രം ഉത്തമമായി ധരിക്കണം; പൂജക്കാലത്ത് വെള്ളം ചേർത്ത് ശുദ്ധീകരണത്തിനായി, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളമില്ലാതെയും ധരിക്കാം.

ദിവാവാ യദിവാരാത്രൌനാരീവാഥനരോപിവാ പൂജാര്ഥംസജലംഭസ്മത്രിപുംഡ്രേണൈവധാരയേത്

പകൽ ആയാലും രാത്രി ആയാലും, സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ആയാലും, പൂജയ്ക്കായി വെള്ളം ചേർത്ത ഭസ്മതിലകമായ ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിക്കണം.

ത്രിപുംഡ്രംസജലംഭസ്മധൃത്വാപൂജാംകരോതിയഃ ശിവപൂജാംഫലംസാംഗംതസ്യൈവഹിസുനിശ്ചിതമ്

വെള്ളം ചേർത്ത ഭസ്മതിലകമായ ത്രിപുണ്ഡ്രം ധരിച്ച് ആരെങ്കിലും പൂജ ചെയ്താൽ, അവൻ ശിവപൂജയുടെ മുഴുവൻ ഫലവും ഉറപ്പായി നേടും.

ഭസ്മവൈശിവമംത്രേണധൃത്വാഹ്യത്യാശ്രമീഭവേത് ശിവാശ്രമീതിസംപ്രോക്തഃ ശിവൈകപരമോയതഃ

ശിവമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ഭസ്മം ധരിച്ചാൽ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആശ്രമവാസിയായിത്തീരും; ശിവനോടു മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവൻ ശിവാശ്രമി എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

ശിവവ്രതൈകനിഷ്ഠസ്യനാശൌചംനചസൂതകമ് ലലാടേ ഽഗ്രേസിതംഭസ്മതിലകംധാരയേന്മൃദാ

ശിവവ്രതത്തില്‍ മാത്രം സ്ഥിരനായി ഇരിക്കുന്നവന് ശുദ്ധിയില്ലാതിരിപ്പോഴും ജനനാശൗചം പാലിക്കേണ്ടതില്ല. അവന് മണ്ണുപയോഗിച്ച് കപാലത്തില്‍ വിശുദ്ധമായ ചാരത്തിന്റെ അടയാളം ധരിക്കണം.

സ്വഹസ്താദ്ഗുരുഹസ്താദ്വാശിവഭക്തസ്യലക്ഷണമ് ഗുണാന്രുംധ ഇതി പ്രോക്തോഗുരുശബ്ദസ്യവിഗ്രഹഃ

സ്വന്തം കൈകൊണ്ടോ ഗുരുവിന്റെ കൈകൊണ്ടോ ചാരത്തിൻറെ അടയാളം ഇടുന്നത് ശിവഭക്തന്റെ ലക്ഷണമാണ്. ഇതു ഗുണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; അതാണ് 'ഗുരു' എന്ന പദത്തിന് അർത്ഥം എന്ന് പറയുന്നു.