പതനാത്ത്രായത ഇതി പാത്രം ശാസ്ത്രേ പ്രയുജ്യതേ ദാതുശ്ച പാതകാത്ത്രാണാത്പാത്രമിത്യഭിധീയതേ
വീഴ്ചയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ 'പാത്രം' എന്ന പദം ശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ദാനദാതാവിനെ പാപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിനാലും അതിനെ 'പാത്രം' എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഗായകം ത്രായതേ പാതാദ്ഗായത്രീത്യുച്യതേ ഹി സാ യഥാ ഽര്ഥഹിനോ ലോകേ ഽസ്മിന്പരസ്യാര്ഥം ന യച്ഛതി
ഗായത്രി ജപിക്കുന്നവനെ വീഴ്ചയിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ ഗായത്രി എന്നു പറയുന്നു. ഈ ലോകത്ത് സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തവൻ മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യത്തിന് ഒന്നും നൽകാറില്ലതാനും.
അര്ഥവാനിഹ യോ ലോകേ പരസ്യാര്ഥം പ്രയച്ഛതി സ്വയം ശുദ്ധോ ഹി പൂതാത്മാ നരാന്സത്രാതുമര്ഹതി
ലോകത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ വേണ്ടി സ്വത്തുവിതരുന്നവനും, താനെല്ലാം ശുദ്ധനും ആയവനും, ശരീരവും മനസ്സും പാവനമായവനും, യാഗംകൊണ്ട് മനുഷ്യരെ രക്ഷിക്കാൻ യോജ്യനാണ്.
ഗായത്രീജപശുദ്ധോ ഹി ശുദ്ധബ്രാഹ്മണ ഉച്യതേ തസ്മാദ്ദാനേ ജപേ ഹോമേ പൂജായാം സര്വകര്മണി
ഗായത്രി ജപം ചെയ്താൽ ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് ദാനം, ജപം, ഹോമം, പൂജ, എല്ലാകർമ്മങ്ങളിലും ശുദ്ധതയാണ് പ്രധാനമെന്ന് അറിയണം.
ദാനം കര്തും തഥാ ത്രാതും പാത്രം തു ബ്രാഹ്മണോര്ഹതി അന്നസ്യ ക്ഷുധിതം പാത്രം നാരീനരമയാത്മകമ്
ദാനം നൽകാനും രക്ഷിക്കാനും ബ്രാഹ്മണൻ യോഗ്യനാണ്. ഭക്ഷണത്തിന് ഏറ്റവും യോഗ്യനായവൻ വിശപ്പുള്ള സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ആകണം.
ബ്രാഹ്മണം ശ്രേഷ്ഠമാഹൂയ യത്കാലേ സുസമാഹിതമ് തദര്ഥം ശബ്ദമര്ഥം വാ സദ്ബോധകമഭീഷ്ടദമ്
ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനെ ഉചിതസമയത്ത് ആഹ്വാനിച്ച്, മനസ്സോടെ ഇരുന്നവനു ഉപദേശപ്രദമായതും ഇഷ്ടമായതുമായ വാക്കോ അർത്ഥമോ നൽകണം.
ഇച്ഛാവതഃ പ്രദാനം ച സംപൂര്ണഫലദം വിദുഃ യത്പ്രശ്നാനംതരം ദത്തം തദര്ഥഫലദം വിദുഃ
ആഗ്രഹത്തോടെ നൽകുന്ന ദാനം പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നു എന്ന് അവർ അറിയുന്നു. ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചപ്പോൾ നൽകുന്നത് അതിന്റെ ഉദ്ദേശത്തിനനുസരിച്ചുള്ള ഫലം നൽകുന്നു.
യത്സേവകായ ദത്തം സ്യാത്തത്പാദഫലദം വിദുഃ ജാതിമാത്രസ്യ വിപ്രസ്യ ദീനവൃത്തേര്ദ്വിജര്ഷഭാഃ
സേവനത്തിനായി നൽകുന്നത് സേവകന്റെ പാദസേവനഫലം നൽകുന്നു. ജന്മമാത്രം ബ്രാഹ്മണനായ ദരിദ്രനു നൽകുന്നത് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർ പ്രശംസിക്കുന്നു.
ദത്തമര്ഥം ഹി ഭോഗായ ഭൂര്ലോകേദശവാര്ഷികമ് വേദയുക്തസ്യ വിപ്രസ്യ സ്വര്ഗേ ഹി ദശവാര്ഷികമ്
ഭോഗത്തിനായി ഈ ലോകത്ത് നൽകുന്ന ധനം പത്ത് വർഷം ഫലം നൽകുന്നു. വേദപാരായണ ബ്രാഹ്മണനു നൽകുന്നത് സ്വർഗത്തിൽ പത്ത് വർഷം ഫലം നൽകുന്നു.
ഗായത്രീജപയുക്തസ്യ സത്യേ ഹി ദശവാര്ഷികമ് വിഷ്ണുഭക്തസ്യ വിപ്രസ്യ ദത്തം വൈകുംഠദം വിദുഃ
ഗായത്രി ജപത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനു നൽകുന്നത് സത്യലോകത്തിൽ പത്ത് വർഷം ഫലം നൽകുന്നു. വിഷ്ണുഭക്തനായ ബ്രാഹ്മണനു നൽകുന്നത് വൈകുണ്ഠം ലഭ്യമാക്കുന്നു.
ശിവഭക്തസ്യ വിപ്രസ്യ ദത്തം കൈലാസദം വിദുഃ തത്തല്ലോകോപഭോഗാര്ഥം സര്വേഷാം ദാനമിഷ്യതേ
ശിവഭക്തനായ ബ്രാഹ്മണനു നൽകുന്നത് കൈലാസം ലഭ്യമാക്കുന്നു എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ലോകസുഖത്തിനായി ദാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദശാംഗമന്നം വിപ്രസ്യ ഭാനുവാരേ ദദന്നരഃ പരജന്മനി ചാരോഗ്യം ദശവര്ഷം സമശ്നുതേ
രവിവാരത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണനു പത്ത് ഗുണം ഭക്ഷണം നൽകുന്നവൻ അടുത്ത ജന്മത്തിൽ പത്ത് വർഷം ആരോഗ്യം അനുഭവിക്കും.
ബഹുമാനമഥാഹ്വാനമഭ്യംഗം പാദസേവനമ് വാസോ ഗംധാദ്യര്ചനം ച ഘൃതാപൂപരസോത്തരമ്
വലിയ ആദരം, ആഹ്വാനം, അഭ്യംഗം, പാദസേവനം, വസ്ത്രം, സുഗന്ധാദികൾകൊണ്ട് പൂജ, നെയ്യും അപ്പം മധുരം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഷഡ്രസം വ്യംജനം ചൈവ താംബൂലം ദക്ഷിണോത്തരമ് നമശ്ചാനുഗമശ്ചൈവ സ്വന്നദാനം ദശാംഗകമ്
ആറ് രുചിയുള്ള വിഭവങ്ങൾ, കറികൾ, താമ്പൂലം, ചെറിയോ വലിയോ ദക്ഷിണ, നമസ്കാരം, അനുഗമനം, പത്തുഭാഗം അന്നദാനം എന്നിവയും അതിലുണ്ട്.
ദശാംഗമന്നം വിപ്രേഭ്യോ ദശഭ്യോ വൈ ദദന്നരഃ അര്കവാരേ തഥാ ഽ ഽരോഗ്യം ശതവര്ഷം സമശ്നുതേ
രവിവാരത്തിൽ പത്തു ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പത്തുഭാഗം അന്നം നൽകുന്നവൻ നൂറുവർഷം ആരോഗ്യം അനുഭവിക്കും.
സോമവാരാദിവാരേഷു തത്തദ്വാരഗുണം ഫലമ് അന്നദാനസ്യ വിജ്ഞേയം ഭൂര്ലോകേ പരജന്മനി
തിങ്കളാഴ്ചയും മറ്റു ദിവസങ്ങളിലും അന്നദാനത്തിന്റെ ഫലം ഓരോ ദിവസത്തിന്റെ ഗുണം അനുസരിച്ച് ഈ ലോകത്തും അടുത്ത ജന്മത്തിലും ലഭിക്കും.
സപ്തസ്വപി ച വാരേഷു ദശഭ്യശ്ച ദശാംഗകമ് അന്നം ദത്ത്വാ ശതം വര്ഷമാരോഗ്യാദികമശ്നുതേ
ഏഴു ദിവസങ്ങളിലും പത്തു ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പത്തുഭാഗം അന്നം നൽകുന്നവൻ നൂറുവർഷം ആരോഗ്യം മുതലായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
ഏവം ശതേഭ്യോ വിപ്രേഭ്യോ ഭാനുവാരേ ദദന്നരഃ സഹസ്രവര്ഷമാരോഗ്യം ശര്വലോകേ സമശ്നുതേ
ഇങ്ങനെ, രവിവാരത്തിൽ നൂറു ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അന്നം നൽകുന്നവൻ ശർവന്റെ ലോകത്ത് ആയിരം വർഷം ആരോഗ്യം അനുഭവിക്കും.
സഹസ്രേഭ്യസ്തഥാ ദത്ത്വാ ഽയുതവര്ഷം സമശ്നുതേ ഏവം സോമാദിവാരേഷു വിജ്ഞേയം ഹി വിപശ്ചിതാ
അങ്ങനെ, ആയിരം പേര്ക്ക് അന്നം നൽകിയാൽ പത്തായിരം വർഷം അനുഭവം ലഭിക്കും. തിങ്കളാഴ്ചയും മറ്റ് ദിവസങ്ങളിലും ഇതുപോലെ ജ്ഞാനികൾ മനസ്സിലാക്കണം.
ഭാനുവാരേ സഹസ്രാണാം ഗായത്രീപൂതചേതസാമ് അന്നം ദത്ത്വാ സത്യലോകേ ഹ്യാരോഗ്യാദി സമശ്നുതേ
രവിവാരത്തിൽ ഗായത്രി ജപംകൊണ്ട് മനസ്സു ശുദ്ധമായ ആയിരക്കണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അന്നം നൽകുന്നവൻ സത്യലോകത്തിൽ ആരോഗ്യം മുതലായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
അയുതാനാം തഥാ ദത്ത്വാ വിഷ്ണുലോകേ സമശ്നുതേ അന്നം ദത്ത്വാ തു ലക്ഷാണാം രുദ്രലോകേ സമശ്നുതേ
പതിനായിരം പേരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്താൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകം ലഭിക്കും; ലക്ഷം പേരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്താൽ രുദ്രന്റെ ലോകം ലഭിക്കും.
ബാലാനാം ബ്രഹ്മബുദ്ധ്യാ ഹി ദേയം വിദ്യാര്ഥിഭിര്നരൈഃ യൂനാം ച വിഷ്ണുബുദ്ധ്യാ ഹി പുത്രകാമാര്ഥിഭിര്നരൈഃ
കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നത് വിജ്ഞാനത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ബ്രഹ്മാവിനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. യുവാക്കളെ വിഷ്ണുവിനെ ചിന്തിച്ച് പുത്രസന്താനത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഭക്ഷണം നൽകണം.
വൃദ്ധാനാം രുദ്രബുദ്ധ്യാ ഹി ദേയം ജ്ഞാനാര്ഥിഭിര്നരൈഃ ബാലസ്ത്രീഭാരതീബുദ്ധ്യാ ബുദ്ധികാമൈര്നരോത്തമൈഃ
വയസ്സായവർക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവർ രുദ്രനെ ചിന്തിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകണം. ബാലന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ബുദ്ധി ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവർ ഭാരതിയെ ചിന്തിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകണം.
ലക്ഷ്മീബുദ്ധ്യാ യുവസ്ത്രീഷു ഭോഗകാമൈര്നരോത്തമൈഃ വൃദ്ധാസു പാര്വതീബുദ്ധ്യാ ദേയമാത്മാര്ഥിഭിര്ജനൈഃ
യുവതികൾക്ക് ഭോഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ലക്ഷ്മിയെ ചിന്തിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകണം. വയസ്സായ സ്ത്രീകൾക്ക് ആത്മസിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പാർവതിയെ ചിന്തിച്ച് ഭക്ഷണം നൽകണം.
ശിലവൃത്ത്യോഞ്ഛവൃത്ത്യാ ച ഗുരുദക്ഷിണയാര്ജിതമ് ശുദ്ധദ്രവ്യമിതി പ്രാഹുസ്തത്പൂര്ണഫലദം വിദുഃ
നന്മയുള്ള ജീവിതം, ഭിക്ഷ, ഗുരുദക്ഷിണ എന്നിവ വഴി സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് ശുദ്ധമാണെന്ന് പറയുന്നു. അങ്ങനെ സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നു.
ശുക്ലപ്രതിഗ്രഹാദ്ദത്തം മധ്യമം ദ്രവ്യമുച്യതേ കൃഷിവാണിജ്യകോപേതമധമം ദ്രവ്യമുച്യതേ
ശുദ്ധമായി ലഭിച്ച ദാനം മധ്യമായ സമ്പത്താണ്. കൃഷിയിലൂടെയോ വ്യാപാരത്തിലൂടെയോ സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് താഴ്ന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ക്ഷത്രിയാണാം വിശാം ചൈവ ശൌര്യവാണിജ്യകാര്ജിതമ് ഉത്തമം ദ്രവ്യമിത്യാഹുഃ ശൂദ്രാണാം ഭൃതകാര്ജിതമ്
ക്ഷത്രിയന്മാർക്കും വൈശ്യന്മാർക്കും ധൈര്യത്താലോ വ്യാപാരത്തിലോ സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് ഉത്തമം എന്നാണ് പറയുന്നത്. ശൂദ്രന്മാർക്ക് വേല ചെയ്താണ് ഉത്തമ സമ്പത്ത് ലഭിക്കുന്നത്.
സ്ത്രീണാം ധര്മാര്ഥിനാം ദ്രവ്യം പൈതൃകം ഭര്തൃകം തഥാ ഗവാദീനാം ദ്വാദശീനാം ചൈത്രാദിഷു യഥാക്രമമ്
ധർമ്മനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീകൾക്ക് പിതാവിൽ നിന്നോ ഭർത്താവിൽ നിന്നോ ലഭിച്ച സമ്പത്ത് ഉത്തമമാണ്. പശുക്കൾക്കും മറ്റ് ദാനങ്ങൾക്കും ദ്വാദശി മുതലായ മാസങ്ങളിൽ യഥാക്രമം നൽകണം.
സംഭൂയ വാ പുണ്യകാലേ ദദ്യാദിഷ്ടസമൃദ്ധയേ ഗോഭൂതിലഹിരണ്യാജ്യവാസോധാന്യഗുഡാനി ച
അല്ലെങ്കിൽ, ഉത്തമമായ സമയത്ത്, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ ഒരുമിച്ച് പശു, ഭൂമി, പൊന്ന്, നെയ്യ്, വസ്ത്രം, ധാന്യം, ശർക്കര എന്നിവ ദാനം ചെയ്യണം.
രൌപ്യം ലവണകൂഷ്മാംഡേ കന്യാദ്വാദശകം തഥാ ഗോദാനാദ്ദത്തഗവ്യേന ഗോമയേനോപകാരിണാ
വെള്ളി, ഉപ്പ്, കൂഷ്മാണ്ടം, പന്ത്രണ്ട് കന്യക, പശു എന്നിവയും; പശു ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ അതിന്റെ പാൽ, ചാണകം എന്നിവയും കൂടി നൽകണം.