ശിവപുരാണമ്

ആത്മാര്ഥം ച പരാര്ഥം ച ദേവതാര്ഥം വിശേഷതഃ ആനീയമാനസലിലമാത്തപുഷ്പം ച നിത്യശഃ

സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനും മറ്റുള്ളവർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ദേവന്മാർക്കായി, അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും വെള്ളവും പുതുപ്പൂക്കളും കൊണ്ടുവരികയായിരുന്നു.

അംതര്ജലശിലാരൂഢൈര്നീചാനാം സ്പര്ശശംകയാ ആചാരവദ്ഭിര്മുനിഭിഃ കൃതഭസ്മാംഗധൂസരൈഃ

ചിലർ വെള്ളത്തിനടിയിൽ കല്ലുകളിൽ കാൽനിറുത്തി, താഴ്ന്നവർക്ക് സ്പർശം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ സൂക്ഷിച്ച്, ആചാരപ്രകാരം, ശരീരത്തിൽ വിശുദ്ധഭസ്മം പുരട്ടിയ നിലയിൽ നിന്നു.

ഇതസ്തതോ ഽപ്സു മജ്ജദ്ഭിരിഷ്ടശിഷ്ടൈഃ ശിലാഗതൈഃ തിലൈശ്ച സാക്ഷതൈഃ പുഷ്പൈസ്ത്യക്തദര്ഭപവിത്രകൈഃ

മറ്റുചിലർ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുകയോ ഉയിർക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോഴും, ചിലർ കല്ലിന്മേൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും, അവിടെ അവശേഷിച്ച തിലവും പൂക്കളും ഉപേക്ഷിച്ച ദർഭയും അർപ്പിച്ചു.

ദേവാദ്യമൃഷിമധ്യം ച നിര്വര്ത്യ പിതൃതര്പണമ് നിവേദയേദഭിജ്ഞേഭ്യോ നിത്യസ്നാനഗതാന് ദ്വിജാന്

ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും അർപ്പണം നടത്തി, ആ വെള്ളം ദൈനംദിനം കുളിക്കാൻ വരുന്ന പണ്ഡിതന്മാരായ ദ്വിജന്മാർക്ക് സമർപ്പിക്കുകയായിരുന്നു.

സ്ഥാനേസ്ഥാനേ കൃതാനേകബലിപുഷ്പസമീരണൈഃ സൌരാര്ഘ്യപൂര്വം കുര്വദ്ഭിഃസ്ഥംഡലേഭ്യര്ചനാദികമ്

ഓരോ സ്ഥലത്തും വിഭിന്നമായ ബലിയും പൂജയും പൂക്കളും സമർപ്പിച്ച്, സൂര്യജലത്തോടുകൂടി ആൾത്തറകളിൽ ആരാധനയും മറ്റ് കർമങ്ങളും അവർ നടത്തി.

ക്വചിന്നിമജ്ജദുന്മജ്ജത്പ്രസ്രസ്തഗജയൂഥപമ് ക്വചിച്ച തൃഷയായാതമൃഗീമൃഗതുരംഗമമ്

ചിലിടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ആനക്കൂട്ടങ്ങൾ മുങ്ങി ഉയിർക്കുന്ന ദൃശ്യവും, മറ്റിടങ്ങളിൽ ദാഹംകൂടി വന്ന മാൻ, കുരങ്ങ്, കുതിര എന്നിവയും കാണാം.

ക്വചിത്പീതജനോത്തീര്ണമയൂരവരവാരണമ് ക്വചിത്കൃതതടാഘാതവൃഷപ്രതിവൃഷോജ്ജ്വലമ്

മറ്റിടങ്ങളിൽ വെള്ളം കുടിച്ച് കരകയറി വരുന്ന മയിലുകളും മഹത്തായ ആനകളും, വേറൊരു സ്ഥലത്ത് കരയടിച്ചു തമ്മിൽ നേർക്കുനോക്കി തിളങ്ങുന്ന കാളകളും കാണാം.

ക്വചിത്കാരംഡവരവൈഃ ക്വചിത്സാരസകൂജിതൈഃ ക്വചിച്ച കോകനിനദൈഃ ക്വചിദ്ഭ്രമരഗീതിഭിഃ

ചിലിടങ്ങളിൽ ഉത്തമമായ കാരണ്ടവയുടെ വിളിയും, മറ്റിടങ്ങളിൽ സാരസപ്പക്ഷികളുടെ കൂജിതവും, മറ്റൊരിടത്ത് കുയിലിന്റെ ഗാനം, മറ്റിടങ്ങളിൽ തേനീച്ചയുടെ ഗീതവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

സ്നാനപാനാദികരണൈഃ സ്വസംപദ്ദ്രുമജീവിഭിഃ പ്രണയാത്പ്രാണിഭിസ്തൈസ്തൈര്ഭാഷമാണമിവാസകൃത്

ആ വൃക്ഷങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന പക്ഷികൾ കുളിക്കുകയും വെള്ളം കുടിക്കുകയും പരസ്പരം സ്നേഹത്തോടെ നിരന്തരം ശബ്ദങ്ങൾ ഉരുത്തിരിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

കൂലശാഖിശിഖാലീനകോകിലാകുലകൂജിതൈഃ ആതപോപഹതാന്സര്വാന്നാമംത്രയദിവാനിശമ്

നദീതീരങ്ങളിലെ കൊമ്പുകളിൽ കുയിലുകൾ നിറഞ്ഞു കൂജിച്ചുകൊണ്ട്, ചൂടിൽ ക്ഷീണിച്ചവരായി പകലും രാത്രിയും അവയുടെ പേരുകൾ ആവർത്തിച്ചു.

ഉത്തരേ തസ്യ സരസസ്തീരേ കല്പതരോരധഃ വേദ്യാം വജ്രശിലാമയ്യാം മൃദുലേ മൃഗചര്മണി

ആ തടാകത്തിന്റെ വടക്കേ തീരത്ത്, ഒരു കല്പവൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ, വജ്രക്കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ച വേദിയിലുമുള്ള മൃദുലമായ മൃഗചർമ്മത്തിന്മേൽ—

സനത്കുമാരമാസീനം ശശ്വദ്ബാലവപുര്ധരമ് തത്കാലമാത്രോപരതം സമാധേരചലാത്മനഃ

സനത്കുമാരൻ ബാലസ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നു, ആ സമയത്ത് തന്നെ ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ, അചഞ്ചലമായ മനസ്സോടെ.

ഉപാസ്യമാനം മുനിഭിര്യോഗീംദ്രൈരപി പൂജിതമ് ദദൃശുര്നൈമിഷേയാസ്തേ പ്രണതാശ്ചോപതസ്ഥിരേ

മഹർഷിമാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുകയും യോഗികളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത സനത്കുമാരനെ, നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ മഹർഷിമാർ കണ്ട്, വിനയത്തോടെ സമീപിച്ചു.

യാവത്പൃഷ്ടവതേ തസ്മൈ പ്രോചുഃ സ്വാഗതകാരണമ് തുമുലഃ ശുശ്രുവേ താവദ്ദിവി ദുംദുഭിനിസ്വനഃ

അവനെത്തന്നെ വരവിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്നു വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ദേവതകളുടെ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നത് കേട്ടു.

ദദൃശേ തത്ക്ഷണേ തസ്മിന്വിമാനം ഭാനുസന്നിഭമ് ഗണേശ്വരൈരസംഖ്യേയൈഃ സംവൃതം ച സമംതതഃ

അത് തന്നെയായിരുന്നില്ല, അപ്പോൾ സൂര്യനെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ഒരു വിമാനം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, എല്ലാ ദിക്കിലും അനവധി ശിവഗണന്മാർ അതിനെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നു.

അപ്സരോഗണസംകീര്ണം രുദ്രകന്യാഭിരാവൃതമ് മൃദംഗമുരജോദ്ഘുഷ്ടം വേണുവീണാരവാന്വിതമ്

അത് ആകാശനാരികൾകൊണ്ടും, രുദ്രന്റെ പുത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായിരിന്നു, മൃദംഗവും മറ്റുചെണ്ടകളും മുഴങ്ങുകയും, വംശിയും വീണയും മധുരമായി മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു.

ചിത്രരത്നവിതാനാഢ്യം മുക്താദാമവിരാജിതമ് മുനിഭിസ്സിദ്ധഗംധര്വൈര്യക്ഷചാരണകിന്നരൈഃ

വിഭിന്ന രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച തൂവാലുകളും, മുത്തുമാലകളാൽ ഭാസുരമായും, മുനിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഗാന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ചാരണന്മാർ, കിന്നരന്മാർ എന്നിവരാൽ സേവിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

നൃത്യദ്ഭിശ്ചൈവ ഗായദ്ഭിര്വാദയദ്ഭിശ്ച സംവൃതമ് വീരഗോവൃഷചിഹ്നേന വിദ്രമദ്രുമയഷ്ടിനാ

അവിടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നവരും, പാടുന്നവരും, വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കുന്നവരും ചുറ്റിയിരുന്നു; വീരമായ കാളയുടെ ചിഹ്നവും, വിദ്രുമം കൊണ്ടുള്ള ദണ്ഡവും അവിടെ കാണാമായിരുന്നു.

കൃതഗോപുരസത്കാരം കേതുനാ മാന്യഹേതുനാ തസ്യ മധ്യേ വിമാനസ്യ ചാമരദ്വിതയാംതരേ

അതിന് ഗോപുരവും, പതാകയും കൊണ്ടു വലിയ ആദരവോടെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു; ആ വിമാനം നടുവിൽ, രണ്ട് ചാമരക്കൊലുകൾക്കിടയിൽ,

ഛത്ത്രസ്യ മണിദംഡസ്യ ചംദ്രസ്യേവ ശുചേരധഃ ദിവ്യസിംഹാസനാരൂഢം ദേവ്യാ സുയശയാ സഹ

മണിമുറ്റിയ ദണ്ഡും, വെളുത്ത ശുഭ്രമായ കുടയും, ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ളതും, ദിവ്യസിംഹാസനത്തിൽ ദേവിയോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നതും,

ശ്രിയാ ച വപുഷാ ചൈവ ത്രിഭിശ്ചാപി വിലോചനൈഃ പ്രാകാരൈരഭികൃത്യാനാം പ്രത്യഭിജ്ഞാപകം പ്രഭോഃ

മഹത്വവും സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞതും, മൂന്നു കണ്ണുകളോടെ, കെട്ടുരുക്കിയ മതിലുകൾക്കുള്ളിൽ, ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യം വ്യക്തമാക്കുന്ന വിധത്തിൽ,

അവിലംഘ്യ ജഗത്കര്തുരാജ്ഞാപനമിവാഗതമ് സര്വാനുഗ്രഹണം ശംഭോഃ സാക്ഷാദിവ പുരഃസ്ഥിതമ്

ലോകസ്രഷ്ടാവിന്റെ ലംഘിക്കാനാവാത്ത ആജ്ഞ തന്നെ അവിടെ വന്നതുപോലെയും, ശംഭുവിന്റെ സർവ്വാനുഗ്രഹം നേരിൽ പ്രത്യക്ഷമായതുപോലെയും തോന്നിച്ചു.

ശിലാദതനയം സാക്ഷാച്ഛ്രീമച്ഛൂലവരായുധമ് വിശ്വേശ്വരഗണാധ്യക്ഷം വിശ്വേശ്വരമിവാപരമ്

അവിടെ തന്നെയാണ് ശിലാദന്റെ പുത്രൻ, മഹത്തായ ശൂലവും വരാഹായുധവും കൈവശം വച്ച, വിശ്വേശ്വരന്റെ ഗണങ്ങളുടെ നേതാവായി, മറ്റൊരു വിശ്വേശ്വരനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്.

വിശ്വസ്യാപി വിധാത്ഃണാം നിഗ്രഹാനുഗ്രഹക്ഷമമ് ചതുര്ബാഹുമുദാരാംഗം ചന്ദ്രരേഖാവിഭൂഷിതമ്

ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കളോടും നിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും നൽകാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ, നാലു കൈകളും, ഉജ്ജ്വലമായ ശരീരവും, ചന്ദ്രക്കല അലങ്കാരമായുമാണ് അവൻ.

കംഠേ നാഗേന മൌലൌ ച ശശാംകേനാപ്യലംകൃതമ് സവിഗ്രഹമിവൈശ്വര്യം സാമര്ഥ്യമിവ സക്രിയമ്

കഴുത്തിൽ പാമ്പും, തലയിൽ ചന്ദ്രനും അലങ്കാരമായി, ഐശ്വര്യവും ശക്തിയും ശരീരരൂപത്തിൽ പ്രകടമായിരിക്കുന്നു.

സമാപ്തമിവ നിര്വാണം സര്വജ്ഞമിവ സംഗതമ് ദൃഷ്ട്വാ പ്രഹൃഷ്ടവദനോ ബ്രഹ്മപുത്രഃ സഹര്ഷിഭിഃ

മോക്ഷം തന്നെ പൂർത്തിയായതുപോലും, സർവ്വജ്ഞത തന്നെ രൂപം കൊണ്ടതുപോലും, അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ബ്രഹ്മാപുത്രനും മുനിമാരും സന്തോഷത്തോടെ മുഖം തെളിഞ്ഞു.

തസ്ഥൌ പ്രാഞ്ജലിരുത്ഥായ തസ്യാത്മാനമിവാര്പയന് അഥ തത്രാംതരേ തസ്മിന്വിമാനേ ചാവനിം ഗതേ

അവൻ കൈകൂപ്പി എഴുന്നേറ്റ്, തന്റെ ആത്മാവിനെപോലെയായി സമർപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ, ആ വിമാനം ഭൂമിയിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ,

പ്രണമ്യ ദണ്ഡവദ്ദേവം സ്തുത്വാ വ്യജ്ഞാപയന്മുനീമ് ഷട്കുലീയാ ഇമേ ദീര്ഘം നൈമിഷേ സത്രമാസ്ഥിതാഃ ആഗതാ ബ്രഹ്മണാദിഷ്ടാഃ പൂര്വമേവാഭികാംക്ഷയാ

ദൈവത്തെ ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്ത്, സ്തുതിച്ച്, അവൻ മുനിമാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഈ ആറു കുടുംബങ്ങൾ ദീർഘകാലമായി നൈമിഷാരണ്യയിലേയ്ക്കുള്ള യാഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ആദ്യം തന്നെ ആഗ്രഹിച്ച് ഇവർ ഇവിടെ എത്തിയവരാണ്.'

ശ്രുത്വാ വാക്യം ബ്രഹ്മപുത്രസ്യ നംദീഛിത്ത്വാ പാശാന്ദൃഷ്ടിപാതേന സദ്യഃ ശൈവം ധര്മം ചൈശ്വരം ജ്ഞാനയോഗം ദത്ത്വാ ഭൂയോ ദേവപാര്ശ്വം ജഗാമ

ബ്രഹ്മാപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, നന്ദി ഒരു കാഴ്ചകൊണ്ടുതന്നെ അവരുടെ ബന്ധങ്ങൾ മുറിച്ചു, ശൈവധർമ്മവും ദൈവികജ്ഞാനവും യോഗവും നൽകി, പിന്നെ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ മടങ്ങി.