ദ്വിജാനാം വേദവിദുഷാം കോടിം സംപൂജ്യ യത്ഫലമ് ഭിക്ഷാമാത്രപ്രദാനേന തത്ഫലം ശിവയോഗിനേ
വേദം അറിയുന്ന ഒരു കോടി ദ്വിജന്മാരെ ആരാധിച്ച് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ശിവയോഗിക്ക് ഒരു അപ്പം നല്കിയാലും ലഭിക്കും.
യജ്ഞാഗ്നിഹോത്രദാനേന തീര്ഥഹോമേഷു യത്ഫലമ് യോഗിനാമന്നദാനേന തത്സമസ്തം ഫലം ലഭേത്
യജ്ഞം, ഹോമം, തീര്ത്ഥയാത്ര എന്നിവയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, യോഗിക്ക് അന്നം നല്കിയാല് എല്ലാം ലഭിക്കും.
യേ ചാപവാദം കുര്വംതി വിമൂഢാശ്ശിവയോഗിനാമ് ശ്രോതൃഭിസ്തേ പ്രപദ്യന്തേ നരകേഷ്വാമഹീക്ഷയാത്
ശിവയോഗികളെ അപവാദം പറയുന്ന മൂഢന്മാര് അവരുടെ കേള്ക്കുന്നവരോടൊപ്പം യമന്റെ നരകങ്ങളില് വീഴും.
സതി ശ്രോതരി വക്താസ്യാദപവാദസ്യ യോഗിനാമ് തസ്മാച്ഛ്രോതാ ച പാപീയാന്ദണ്ഡ്യസ്സുമഹതാം മതഃ യേ പുനഃ സതതം ഭക്ത്യാ ഭജംതി ശവയോഗിനഃ
യോഗികളെ അപവാദം പറയുമ്പോള് കേള്ക്കുന്നവനും കുറ്റക്കാരനാകും; അതുകൊണ്ട് കേള്ക്കുന്നവന് കൂടുതല് പാപിയാണെന്നും കഠിനമായ ശിക്ഷയ്ക്ക് അര്ഹനാണെന്നും പറയുന്നു. എന്നാല് ശിവയോഗികളെ ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നവര്—
തേ വിദംതി മഹാഭോഗാനംതേ യോഗം ച ശാംകരമ് ഭോഗാര്ഥിഭിര്നരൈസ്തസ്മാത്സംപൂജ്യാഃ ശിവയോഗിനഃ
അവർക്കു അറ്റംകാണാത്ത അനുഭവങ്ങളും ശിവയോഗത്തിന്റെ അഗാധതയും അറിയാം. അതുകൊണ്ടു അനുഭവങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ശിവയോഗികളെയാണു ആരാധിക്കേണ്ടത്.
പ്രതിശ്രയാന്നപാനാദ്യൈഃ ശയ്യാപ്രാവരണാദിഭിഃ യോഗധര്മഃ സസാരത്വാദഭേദ്യഃ പാപമുദ്ഗരൈഃ
വാസസ്ഥലം, അന്നം, വെള്ളം, കിടക്ക, പുതപ്പ് എന്നിവ നൽകി സേവിച്ചാൽ, യോഗത്തിന്റെ മാർഗം ഉറപ്പുള്ളതായതിനാൽ പാപങ്ങൾ കൊണ്ടും അത് തകർക്കാൻ കഴിയില്ല.
വജ്രതംദുലവജ്ജ്ഞേയം തഥാ പാപേന യോഗിനഃ ന ലിപ്യംതേ ച താപൌഘൈഃ പദ്മപത്രം യഥാംഭസാ
വജ്രംപോലും അരിപ്പൊന്നുപോലും യോഗികൾ പാപത്തോട് ദൃഢരായിരിക്കും; ജലത്തിൽ തളിയുന്ന താമരയിലപോലെ, അവരെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ സ്പർശിക്കില്ല.
യസ്മിന്ദേശേ വസേന്നിത്യം ശിവയോഗരതോ മുനിഃ സോ ഽപി ദേശോ ഭവേത്പൂതഃ സപൂത ഇതി കിം പുനഃ
ശിവയോഗത്തിൽ ലീനനായ ഒരു മুনি എവിടെയായാലും സ്ഥിരമായി വസിച്ചാൽ, ആ സ്ഥലം തന്നെ വിശുദ്ധമാകും; അതു തന്നെ ശുദ്ധമായിടമായാൽ എത്ര വിശുദ്ധമാകും!
തസ്മാത്സര്വം പരിത്യജ്യ കൃത്യമന്യദ്വിചക്ഷണഃ സര്വദുഃഖപ്രഹാണായ ശിവയോഗം സമഭ്യസേത്
അതിനാൽ, മറ്റെല്ലാ കടമകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, സകല ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കാൻ വിവേകമുള്ളവർ ശിവയോഗം അഭ്യസിക്കണം.
സിദ്ധയോഗഫലോ യോഗീ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ ഭോഗാന്ഭുക്ത്വാ യഥാകാമം വിഹരേദ്വാത്ര വര്തതാമ്
യോഗസിദ്ധി നേടിയ യോഗി ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് ഇഷ്ടാനുസരണം അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിച്ചോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ ഇഷ്ടപ്രകാരം കഴിയാമോ, ഇരുപക്ഷവും ചെയ്യാം.
അഥവാ ക്ഷുദ്രമിത്യേവ മത്വാ വൈഷയികം സുഖമ് ത്യക്ത്വാ വിരാഗയോഗേന സ്വേച്ഛയാ കര്മ മുച്യതാമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ലോകസുഖം ചെറുതാണെന്ന് കരുതി, അതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, വൈരാഗ്യയോഗം വഴി സ്വേച്ഛയാൽ കര്മ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാം.
യസ്ത്വാസന്നാം മൃതിം മര്ത്യോ ദൃഷ്ടാരിഷ്ടം ച ഭൂയസാ സ യോഗാരമ്ഭനിരതഃ ശിവക്ഷേത്രം സമാശ്രയേത്
മരണഭയം അടുത്തതായി കാണുന്നോ, അനിഷ്ടസൂചനകൾ അനുഭവിക്കുന്നോ, യോഗം ആരംഭിക്കാൻ മനസ്സുള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ അഭയം പ്രാപിക്കണം.
സ തത്ര നിവസന്നേവ യദി ധീരമനാ നരഃ പ്രാണാന്വിനാപി രോഗാദ്യൈഃ സ്വയമേവ പരിത്യജേത്
അവിടെ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്ന ധൈര്യമായ മനസ്സുള്ളവൻ രോഗം പോലുള്ള കാരണങ്ങളില്ലാതെ തന്നെ സ്വയം ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അതു സ്വമേധയാ സംഭവിക്കും.
കൃത്വാപ്യനശനം ചൈവ ഹുത്വാ ചാംഗം ശിവാനലേ ക്ഷിപ്ത്വാ വാ ശിവതീര്ഥേഷു സ്വദേഹമവഗാഹനാത്
ഉപവാസം ചെയ്തോ, ശരീരം ശിവാഗ്നിയിൽ സമർപ്പിച്ചോ, അല്ലെങ്കിൽ ശിവക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുത്തരികളിൽ ശരീരം മുങ്ങിച്ചോ—
ശിവശാസ്ത്രോക്തവിധിവത്പ്രാണാന്യസ്തു പരിത്യജേത്
ശിവശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ—
രോഗാദ്യൈര്വാഥ വിവശഃ ശിവക്ഷേത്രം സമാശ്രിതഃ മ്രിയതേ യദി സോപ്യേവം മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
അല്ലെങ്കിൽ, രോഗം പോലുള്ള കഷ്ടപ്പാടുകൾ കൊണ്ട് ബുദ്ധിമുട്ടി ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചവൻ മരിച്ചാൽ പോലും, അവനും ഇങ്ങനെ മോചനം ലഭിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യഥാ ഹി മരണം ശ്രേഷ്ഠമുശംത്യനശനാദിഭിഃ ശാസ്ത്രവിശ്രംഭധീരേണ മനസാ ക്രിയതേ യതഃ
ഉപവാസം മുതലായവയിലൂടെ ശാസ്ത്രവിശ്വാസത്തിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ മരണമേറ്റെടുക്കുന്നത് എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠമാണോ,
ശിവനിന്ദാരതം ഹത്വാ പീഡിതഃ സ്വയമേവ വാ യസ്ത്യജേദ്ദുസ്ത്യജാന്പ്രാണാന്ന സ ഭൂയഃ പ്രജായതേ
ശിവനെ നിന്ദിക്കുന്നവനെ സംഹരിച്ചോ, അല്ലെങ്കിൽ താനേ കഷ്ടം അനുഭവിച്ചോ, ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടതില്ല.
ശിവനിന്ദാരതം ഹംതുമശക്തോ യഃ സ്വയം മൃതഃ സദ്യ ഏവ പ്രമുച്യേത ത്രിഃ സപ്തകുലസംയുതഃ
ശിവനെ നിന്ദിക്കുന്നവനെ കൊല്ലാൻ കഴിയാതെ തന്നെ മരിച്ചാൽ, അവൻ ഉടനെ തന്നെ മോചനം നേടും; കൂടെ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറയും മോചിതരാകും.
ശിവാര്ഥേ യസ്ത്യജേത്പ്രാണാഞ്ഛിവഭക്താര്ഥമേവ വാ ന തേന സദൃശഃ കശ്ചിന്മുക്തിമാര്ഗസ്ഥിതോ നരഃ
ശിവനുവേണ്ടിയോ, ശിവഭക്തനുവേണ്ടിയോ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനേക്കാൾ മോക്ഷമാർഗത്തിൽ സമാനനായ മറ്റാരുമില്ല.
തസ്മാച്ഛീഘ്രതരാ മുക്തിസ്തസ്യ സംസാരമംഡലാത് ഏതേഷ്വന്യതമോപായം കഥമപ്യവലമ്ബ്യ വാ
അതിനാൽ, അവൻ ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് അതിവേഗം മോചനം നേടുന്നു; ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും മാർഗം എങ്കിലും സ്വീകരിച്ചാൽ മതിയാകും.
ഷഡധ്വശുദ്ധിം വിധിവത്പ്രാപ്തോ വാ മ്രിയതേ യദി പശൂനാമിവ തസ്യേഹ ന കുര്യാദൌര്ധ്വദൈഹികമ്
ആറ് മാർഗങ്ങൾ ശരിയായി ശുദ്ധീകരിച്ച് മരിച്ചാൽ, അവനു ഇവിടെ പശുക്കളെപ്പോലെ ഉത്തരം ചടങ്ങുകൾ നടത്തേണ്ടതില്ല.
നൈവാശൌചം പ്രപദ്യേത തത്പുത്രാദിവിശേഷതഃ ശിവചാരാര്ഥമഥവാ ശിവവിദ്യാര്ഥമേവ വാ ഖനേദ്വാ ഭുവി തദ്ദേഹം ദഹേദ്വാ ശുചിനാഗ്നിനാ
ശിവന്റെ മാർഗത്തിനോ ശിവവിദ്യയുടെ അറിവിനോ വേണ്ടിയാണെങ്കിൽ, സ്വന്തം മകനോ മറ്റാരോ ആയാലും അശൗചം പാലിക്കേണ്ടതില്ല. അത്തരം ദേഹം ഭൂമിയിൽ കുഴിച്ചിടുകയോ, ശുദ്ധമായ അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യാം.
ക്ഷിപേദ്വാപ്സു ശിവാസ്വേവ ത്യജേദ്വാ കാഷ്ഠലോഷ്ടവത് അഥൈനമപി ചോദ്ദിശ്യ കര്മ ചേത്കര്തുമീപ്സിതമ്
അല്ലെങ്കിൽ ആ ദേഹം വെള്ളത്തിലേക്ക് എറിയുകയോ, ശിവനോടു ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് മരം അല്ലെങ്കിൽ കല്ലുപോലെ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യാം. അതിനുശേഷം ആ ദേഹം സമർപ്പിച്ച് ആഗ്രഹിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാം.
കല്യാണമേവ കുര്വീത ശക്ത്യാ ഭക്താംശ്ച തര്പയേത് ധനം തസ്യ ഭജേച്ഛൈവഃ ശൈവീ ചേതസ്യ സന്തതിഃ
ശക്തിയനുസരിച്ച് നല്ലതായ കാര്യങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്യണം, ഭക്തരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. ആ ധനം ശൈവനുടേതാണെങ്കിൽ, ശൈവർക്കോ ശൈവ കുടുംബത്തിനോ നൽകണം.
ഇതി സ വിജിതമന്യോര്യാദവേനോപമന്യോരധിഗതമഭിധായ ജ്ഞാനയോഗം മുനിഭ്യഃ പ്രണതിമുപഗതേഭ്യസ്തേഭ്യ ഉദ്ഭാവിതാത്മാ സപദി വിയതി വായുഃ സായമന്തര്ഹിതോ ഽഭൂത്
ഇങ്ങനെ യാദവനിൽനിന്ന് ഉപമന്യു നേടിയ ജ്ഞാനയോഗം മുനികൾക്ക് വിശദീകരിച്ച്, സമീപിച്ചവരെ വന്ദിച്ച്, ആത്മസാക്ഷാത്കാരമുള്ള വായു അപ്പോൾ തന്നെ സന്ധ്യാസമയത്ത് ആകാശത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.
തതഃ പ്രഭാതസമയേ നൈമിഷീയാസ്തപോധനാഃ സത്രാന്തേ ഽവഭൃഥം കര്തും സര്വ ഏവ സമുദ്യയുഃ
അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ, നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ തപസ്സുകാരായ മുനികൾ യാഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും ചേർന്ന് അവസാന സ്നാനം ചെയ്യാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തദാ ബ്രഹ്മസമാദേശാദ്ദേവീ സാക്ഷാത്സരസ്വതീ പ്രസന്നാ സ്വാദുസലിലാ പ്രാവര്തത നദീശുഭാ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദേവിയായ സരസ്വതീ നേരിട്ട്, സന്തോഷത്തോടെ, മധുരമായ പുണ്യനദിയായി ഒഴുകിത്തുടങ്ങി.
സരസ്വതീം നദീം ദൃഷ്ട്വാ മുനയോ ഹൃഷ്ടമാനസാഃ സമാപ്യ സത്രം പ്രാരബ്ധം ചക്രുസ്തത്രാവഗാഹനമ്
സരസ്വതീ നദിയെ കണ്ട മുനികൾ സന്തോഷത്തോടെ, യാഗം പൂർത്തിയാക്കി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.
അഥ സംതര്പ്യ ദേവാദീംസ്തദീയൈഃ സലിലൈഃ ശിവൈഃ സ്മരന്തഃ പൂര്വവൃത്താന്തം യയുര്വാരാണസീം പ്രതി
ശിവമായ ആ പുണ്യജലത്തിൽ ദേവാദികളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, മുൻ സംഭവങ്ങൾ ഓർത്തു, അവർ വാരാണസിയിലേക്ക് യാത്രയായി.