തത്തത്തത്ത്വാധിപാമേവ മൂര്തിം സ്ഥൂലാം വിചിംതയേത് സദാശിവാംതാ ബ്രഹ്മാദ്യഭവാദ്യാശ്ചാഷ്ടമൂര്തയഃ
ഓരോ തത്ത്വത്തിന്റെയും അധിപനായ ദേവന്റെ രൂപം, സാദ്ധ്യമായതുവരെ, സദാശിവനിൽ അവസാനിക്കുന്നവരെ, ബ്രഹ്മാദികൾ ഉൾപ്പെടെ എട്ടു രൂപങ്ങൾ വരെ, ദൃഢമായ രൂപത്തിൽ ധ്യാനിക്കണം.
ശിവസ്യ മൂര്തയഃ സ്ഥൂലാഃ ശിവശാസ്ത്രേ വിനിശ്ചിതാഃ ഘോരാ മിശ്രാ പ്രശാന്താശ്ച മൂര്തയസ്താ മുനീശ്വരൈഃ
ശിവന്റെ ദൃഢമായ രൂപങ്ങൾ ശിവശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിർണയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭയങ്കരമായതും, മിശ്രമായതും, ശാന്തമായതും ആയ രൂപങ്ങൾ മഹർഷിമാർ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഫലാഭിലാഷരഹിതൈശ്ചിന്ത്യാശ്ചിന്താവിശാരദൈഃ ഘോരാശ്ചേച്ചിംതിതാഃ കുര്യുഃ പാപരോഗപരിക്ഷയമ്
ഫലലോഭം ഇല്ലാത്ത, ധ്യാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ഈ രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിക്കണം. ഭയങ്കരമായ രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചാൽ പാപവും രോഗവും നശിക്കും.
ചിരേണ മിശ്രേ സൌമ്യേ തു ന സദ്യോ ന ചിരാദപി സൌമ്യേ മുക്തിര്വിശേഷേണ ശാംതിഃ പ്രജ്ഞാ പ്രസിധ്യതി
മിശ്രമായതോ സൗമ്യമായതോ ആയ രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിച്ചാൽ മോക്ഷം ഉടൻ ലഭിക്കില്ല. സൗമ്യമായ രൂപം ധ്യാനിച്ചാൽ പ്രത്യേകമായി മോക്ഷവും ശാന്തിയും ജ്ഞാനവും ലഭിക്കും.
സിധ്യംതി സിദ്ധയശ്ചാത്ര ക്രമശോ നാത്ര സംശയഃ
ഇവിടെ സിദ്ധികൾ ക്രമമായി ലഭിക്കും; ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
ശ്രീകംഠനാഥം സ്മരതാം സദ്യഃ സര്വാര്ഥസിദ്ധയഃ പ്രസിധ്യംതീതി മത്വൈകേ തം വൈ ധ്യായംതി യോഗിനഃ
ശ്രീകണ്ഠനാഥനെ ഓർക്കുന്നവർക്ക് എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും ഉടൻ ലഭിക്കും എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന ചിലർ അവനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; ഇവരാണ് യോജികൾ.
സ്ഥിത്യര്ഥം മനസഃ കേചിത്സ്ഥൂലധ്യാനം പ്രകുര്വതേ സ്ഥൂലം തു നിശ്ചലം ചേതോ ഭവേത്സൂക്ഷ്മേ തു തത്സ്ഥിരമ്
മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയ്ക്കായി ചിലർ ദൃഢമായ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നു. ദൃഢമായതിൽ മനസ്സ് സ്ഥിരമാകുമ്പോൾ, സൂക്ഷ്മമായതിലും അതു സ്ഥിരമാകും.
ശിവേ തു ചിംതിതേ സാക്ഷാത്സര്വാഃ സിധ്യന്തി സിദ്ധയഃ മൂര്ത്യംതരേഷു ധ്യാതേഷു ശിവരൂപം വിചിംതയേത്
ശിവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ എല്ലാ സിദ്ധികളും നേരിട്ട് ലഭിക്കും. മറ്റു രൂപങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ അവയിൽ ശിവന്റെ രൂപം ചിന്തിക്കണം.
ലക്ഷയേന്മനസഃ സ്ഥൈര്യം തത്തദ്ധ്യായേത്പുനഃ പുനഃ ധ്യാനമാദൌ സവിഷയം തതോ നിര്വിഷയം ജഗുഃ
മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരത ശ്രദ്ധിക്കണം, പിന്നെയും വീണ്ടും അതിൽ ധ്യാനം ചെയ്യണം. ആദ്യം ധ്യാനം ഏതോ ഒരു ലക്ഷ്യത്തിലായിരിക്കും, പിന്നീട് അതിന് ലക്ഷ്യം ഇല്ലാതാകും എന്ന് പറയുന്നു.
തത്ര നിര്വിഷയം ധ്യാനം നാസ്തീത്യേവ സതാം മതമ് ബുദ്ധേര്ഹി സന്തതിഃ കാചിദ്ധ്യാനമിത്യഭിധീയതേ
പണ്ഡിതന്മാർക്ക് അനുസരിച്ച്, ലക്ഷ്യമില്ലാത്ത ധ്യാനം ഇല്ലെന്ന് കരുതുന്നു, കാരണം ബുദ്ധിയുടെ തുടർച്ചയായ ഒഴുക്ക് തന്നെയാണ് ധ്യാനം എന്ന് പറയുന്നു.
തേന നിര്വിഷയാ ബുദ്ധിഃ കേവലേഹ പ്രവര്തതേ തസ്മാത്സവിഷയം ധ്യാനം ബാലാര്കകിരണാശ്രയമ്
ഇവിടെ ബുദ്ധി ലക്ഷ്യം ഇല്ലാതെ മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ലക്ഷ്യമുള്ള ധ്യാനം ഉദയസൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെയാണ്.
സൂക്ഷ്മാശ്രയം നിര്വിഷയം നാപരം പരമാര്ഥതഃ യദ്വാ സവിഷയം ധ്യാനം തത്സാകാരസമാശ്രയമ്
സൂക്ഷ്മമായ ധ്യാനം ലക്ഷ്യം ഇല്ലാത്തതാണ്; അതിനേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല. അല്ലെങ്കിൽ, ലക്ഷ്യമുള്ള ധ്യാനം രൂപത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിരാകാരാത്മസംവിത്തിര്ധ്യാനം നിര്വിഷയം മതമ് നിര്ബീജം ച സബീജം ച തദേവ ധ്യാനമുച്യതേ
ലക്ഷ്യം ഇല്ലാത്ത ധ്യാനം രൂപരഹിതമായ ആത്മബോധം ആണെന്ന് കരുതുന്നു; വിത്ത് ഉള്ളതും ഇല്ലാത്തതും, അതെല്ലാം ധ്യാനം തന്നെയാണ്.
നിരാകാരശ്രയത്വേന സാകാരാശ്രയതസ്തഥാ തസ്മാത്സവിഷയം ധ്യാനമാദൌ കൃത്വാ സബീജകമ്
രൂപരഹിതത്തിലും രൂപത്തിൽ ആശ്രയിച്ചും, ആദ്യം ലക്ഷ്യമുള്ള, വിത്ത് ഉള്ള ധ്യാനം ചെയ്യണം.
അംതേ നിര്വിഷയം കുര്യാന്നിര്ബീജം സര്വസിദ്ധയേ പ്രാണായാമേന സിധ്യംതി ദേവ്യാഃ ശാംത്യാദയഃ ക്രമാത്
അവസാനത്തിൽ, എല്ലാം നേടാൻ ലക്ഷ്യം ഇല്ലാത്ത, വിത്ത് ഇല്ലാത്ത ധ്യാനം നടത്തണം; ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിലൂടെ ദേവിയുടെ ശാന്തി മുതലായ അവസ്ഥകൾ ക്രമമായി ലഭിക്കും.
ശാംതിഃ പ്രശാംതിര്ദീപ്തിശ്ച പ്രസാദശ്ച തതഃ പരമ് ശമഃ സര്വാപദാം ചൈവ ശാംതിരിത്യഭിധീയതേ
ശാന്തി, ആഴമുള്ള സമാധാനം, പ്രകാശം, അതിനുശേഷം പരമമായ സുതാര്യത—ഇവയെല്ലാം ശാന്തി എന്നും എല്ലാ ദുരിതങ്ങൾക്കും അവസാനമെന്നും പറയുന്നു.
തമസോ ഽന്തബഹിര്നാശഃ പ്രശാന്തിഃ പരിഗീയതേ ബഹിരന്തഃപ്രകാശോ യോ ദീപ്തിരിത്യഭിധീയതേ
അകത്തും പുറത്തും ഇരുണ്ടതിന്റെ നാശം ആഴമുള്ള സമാധാനം എന്നു വിളിക്കുന്നു; അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശം ഉള്ളത് പ്രകാശം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സ്വസ്ഥതാ യാ തു സാ ബുദ്ധഃ പ്രസാദഃ പരികീര്തിതഃ കാരണാനി ച സര്വാണി സബാഹ്യാഭ്യംതരാണി ച
സ്വസ്ഥതയാണ് ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് സുതാര്യത എന്നറിയപ്പെടുന്നത്; എല്ലാ കാരണങ്ങളും, പുറത്തുള്ളതും അകത്തുള്ളതും,
ബുദ്ധേഃ പ്രസാദതഃ ക്ഷിപ്രം പ്രസന്നാനി ഭവന്ത്യുത ധ്യാതാ ധ്യാനം തഥാ ധ്യേയം യദ്വാ ധ്യാനപ്രയോജനമ് ഏതച്ചതുഷ്ടയം ജ്ഞാത്വാ ധ്യാതാ ധ്യാനം സമാചരേത്
ബുദ്ധിയുടെ സുതാര്യത മൂലം ഇവ വേഗത്തിൽ അനുകൂലമാകും: ധ്യാതാവ്, ധ്യാനം, ധ്യേയമായത്, അല്ലെങ്കിൽ ധ്യാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം—ഈ നാലും മനസ്സിലാക്കി ധ്യാതാവ് ധ്യാനം ചെയ്യണം.
ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസംപന്നോ നിത്യമവ്യഗ്രമാനസഃ ശ്രദ്ദധാനഃ പ്രസന്നാത്മാ ധ്യാതാ സദ്ഭിരുദാഹൃതഃ
ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഉള്ളവൻ, എപ്പോഴും മനസ്സു ചിതറാതിരിക്കുന്നവൻ, വിശ്വാസവും ശാന്തതയും ഉള്ളവൻ, നല്ലവരാൽ ധ്യാതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ധ്യൈ ചിംതായാം സ്മൃതോ ധാതുഃ ശിവചിംതാ മുഹുര്മുഹുഃ
ധ്യാനത്തിൽ, ചിന്തയാണ് മൂലമായത് എന്ന് പറയുന്നു; ശിവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിക്കുന്നത്.
യോഗാഭ്യാസസ്തഥാല്പേ ഽപി യഥാ പാപം വിനാശയേത് ധ്യായതഃ ക്ഷണമാത്രം വാ ശ്രദ്ധയാ പരമേശ്വരമ്
കുറച്ച് യോഗാഭ്യാസം പോലും പാപം നശിപ്പിക്കും, വിശ്വാസത്തോടെ പരമേശ്വരനെ ഒരു നിമിഷം പോലും ധ്യാനിച്ചാൽപോലും.
അവ്യാക്ഷിപ്തേന മനസാ ധ്യാനമിത്യഭിധീയതേ
മനസ്സു ചിതറാതെ ചെയ്തതാണ് ധ്യാനം എന്ന് പറയുന്നു.
ബുദ്ധിപ്രവാഹരൂപസ്യ ധ്യാനസ്യാസ്യാവലംബനമ് ധ്യേയമിത്യുച്യതേ സദ്ഭിസ്തച്ച സാംബഃ സ്വയം ശിവഃ
ബുദ്ധിയുടെ ഒഴുക്കായ ധ്യാനത്തിന് ആശ്രയമാകുന്നത് ധ്യേയമാണ് എന്ന് നല്ലവർ പറയുന്നു; അതാണ് സ്വയം ശിവനും പാർവതിയുമാണ്.
വിമുക്തിപ്രത്യയം പൂര്ണമൈശ്വര്യം ചാണിമാദികമ് ശിവധ്യാനസ്യ പൂര്ണസ്യ സാക്ഷാദുക്തം പ്രയോജനമ്
പൂർണ്ണമായ ശിവധ്യാനത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം മോക്ഷവും, പൂർണ്ണമായ ഐശ്വര്യവും, അനിമാദി ശക്തികളും ആണ്.
യസ്മാത്സൌഖ്യം ച മോക്ഷം ച ധ്യാനാദഭയമാപ്നുയാത് തസ്മാത്സര്വം പരിത്യജ്യ ധ്യാനയുക്തോ ഭവേന്നരഃ
സുഖവും മോക്ഷവും ഭയമില്ലായ്മയും ധ്യാനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരാൾ ധ്യാനത്തിൽ ഏർപ്പെടണം.
നാസ്തി ധ്യാനം വിനാ ജ്ഞാനം നാസ്തി ധ്യാനമയോഗിനഃ ധ്യാനം ജ്ഞാനം ച യസ്യാസ്തി തീര്ണസ്തേന ഭവാര്ണവഃ
ധ്യാനം ഇല്ലാതെ ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകില്ല, യോഗിയില്ലാതെ ധ്യാനം സാധ്യമല്ല. ആര്ക്കും ധ്യാനവും ജ്ഞാനവും ഉണ്ടെങ്കില് അവന് ഭവസമുദ്രം കടന്നുപോകും.
ജ്ഞാനം പ്രസന്നമേകാഗ്രമശേഷോപാധിവര്ജിതമ് യോഗാഭ്യാസേന യുക്തസ്യ യോഗിനസ്ത്വേവ സിധ്യതി
ശാന്തവും ഏകാഗ്രവും എല്ലാത്തരം ഉപാധികളുമില്ലാത്ത ജ്ഞാനം യോഗാഭ്യാസം ചെയ്യുന്ന യോഗിക്ക് മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
പ്രക്ഷീണാശേഷപാപാനാം ജ്ഞാനേ ധ്യാനേ ഭവേന്മതിഃ പാപോപഹതബുദ്ധീനാം തദ്വാര്താപി സുദുര്ലഭാ
എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിച്ചവരുടെ മനസ്സ് ജ്ഞാനത്തിലും ധ്യാനത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു; പാപം കൊണ്ട് ബുദ്ധി മങ്ങിയവരെക്കാള് ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംസാരവും ദുർലഭമാണ്.
യഥാവഹ്നിര്മഹാദീപ്തഃ ശുഷ്കമാര്ദ്രം ച നിര്ദഹേത് തഥാ ശുഭാശുഭം കര്മ ധ്യാനാഗ്നിര്ദഹതേ ക്ഷണാത്
വലിയ തീ ഉണങ്ങിയതും ഈരമായതുമായ വസ്തുക്കള് കത്തിച്ചുകളയുന്നതുപോലെ, ധ്യാനത്തിന്റെ അഗ്നി നല്ലതും ചീത്തയുമായ കര്മ്മങ്ങള് ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കും.