സംസാരദര്ശനം ചൈവ ഭോഗൈരൈന്ദ്രൈസ്സമന്വിതമ് ഏതച്ചാംദ്രമസൈശ്വര്യം മാനസം ഗുണതോ ഽധികമ്
സംസാരത്തെ കാണല്, ഇന്ദ്രനു അനുയോജ്യമായ അനുഭവങ്ങള് ഉള്ക്കൊള്ളല്—ഇതാണ് ചന്ദ്രന്റെ ആധിപത്യം, മനസ്സിന്റെ ആധിപത്യത്തേക്കാള് ഗുണത്തില് ഉന്നതം.
ഛേദനം താഡനം ചൈവ ബംധനം മോചനം തഥാ ഗ്രഹണം സര്വഭൂതാനാം സംസാരവശവര്തിനാമ്
വെട്ടല്, അടിക്കല്, കെട്ടല്, മോചിപ്പിക്കല്, സംസാരത്തില് കുടുങ്ങിയ എല്ലാ ജീവികളെയും പിടിച്ചെടുക്കല്.
പ്രസാദശ്ചാപി സര്വേഷാം മൃത്യുകാലജയസ്തഥാ ആഭിമാനികമൈശ്വര്യം പ്രാജാപത്യം പ്രചക്ഷതേ
എല്ലാവര്ക്കും അനുഗ്രഹം നല്കല്, മരണത്തിന്റെ സമയത്തെ ജയിക്കല്—ഇതിനെ പ്രജാപതിയുടെ ആധിപത്യം എന്നാണ് പറയുന്നത്, അഹംഭാവത്തില് നിന്നുള്ളത്.
ഏതച്ചാന്ദ്രമസൈര്ഭോഗൈഃ ഷട്പഞ്ചാശദ്ഗുണം മഹത് സര്ഗഃ സംകല്പമാത്രേണ ത്രാണം സംഹരണം തഥാ
ചന്ദ്രന്റെ അനുഭവങ്ങള് കൂടെ ഈ മഹത്തായ ശക്തി അമ്പത്താറു വകയാണ്: ചിന്തയാല് മാത്രം സൃഷ്ടി, രക്ഷ, ലയനം എന്നിവ ചെയ്യല്.
സ്വാധികാരശ്ച സര്വേഷാം ഭൂതചിത്തപ്രവര്തനമ് അസാദൃശ്യം ച സര്വസ്യ നിര്മാണം ജഗതഃ പൃഥക്
എല്ലാവരിലുമുള്ള ആധിപത്യം, ജീവികളുടെ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കല്, എല്ലാറ്റിലും വ്യത്യസ്തത, ലോകം വേറിട്ടു സൃഷ്ടിക്കല്.
ശുഭാശുഭസ്യ കരണം പ്രാജാപത്യൈശ്ച സംയുതമ് ചതുഷ്ഷഷ്ഠിഗുണം ബ്രാഹ്മമൈശ്വര്യം ച പ്രചക്ഷതേ
നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവൃത്തികള് ചെയ്യല്, പ്രജാപതിയുടെ ശക്തികളുമായി ഒന്നിച്ചു; അറുപത്തുനാല് വിധത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മയുടെ ആധിപത്യം ഇതാണ്.
ബൌദ്ധാദസ്മാത്പരം ഗൌണമൈശ്വര്യം പ്രാകൃതം വിദുഃ വൈഷ്ണവം തത്സമാഖ്യാതം തസ്യൈവ ഭുവനസ്ഥിതിഃ ബ്രഹ്മണാ തത്പദം സര്വം വക്തുമന്യൈര്ന ശക്യതേ
ഇതില് നിന്ന് അപ്പുറം, ബുദ്ധിയില് നിന്നുള്ള ഗൗണമായ സ്വാഭാവിക ആധിപത്യം ഉണ്ട്; അതിനെ വൈഷ്ണവം എന്ന് വിളിക്കുന്നു, അതിന് ലോകങ്ങളുടെ നിലനില്പ്പാണ് മേഖല. ആ പരമാവസ്ഥയെ മറ്റാര്ക്കും വിശദീകരിക്കാന് കഴിയില്ല.
തത്പൌരുഷം ച ഗൌണം ച ഗണേശം പദമൈശ്വരമ് വിഷ്ണുനാ തത്പദം കിംചിജ്ജ്ഞാതുമന്യൈര്ന ശക്യതേ
ആ പുരുഷനും ഗൗണമായ ഗണേശന്റെ ആധിപത്യവും—വിഷ്ണുവിനും പോലും അതിന്റെ അവസ്ഥ പൂര്ണമായി അറിയാന് കഴിയില്ല.
വിജ്ഞാനസിദ്ധയശ്ചൈവ സര്വാ ഏവൌപസര്ഗികാഃ നിരോദ്ധവ്യാ പ്രയത്നേന വര്രാഗ്യേണ പരേണ തു
എല്ലാ വിജ്ഞാനസിദ്ധികളും ഉപദ്രവങ്ങളോടൊപ്പം വരുന്നു; അവയെ ശക്തമായ വൈരാഗ്യത്തോടെ നിയന്ത്രിക്കണം.
പ്രതിഭാസേഷ്വശുദ്ധേഷു ഗുണേഷ്വാസക്തചേതസഃ ന സിധ്യേത്പരമൈശ്വര്യമഭയം സാര്വകാമികമ്
അശുദ്ധമായ പ്രകടനങ്ങളിലും ഗുണങ്ങളിലും മനസ്സു ആസക്തരായവര്ക്ക് പരമമായ ഭയമില്ലാത്ത സാര്വ്വകാമികമായ ആധിപത്യം ലഭിക്കില്ല.
തസ്മാദ്ഗുണാംശ്ച ഭോഗാംശ്ച ദേവാസുരമഹീഭൃതാമ് തൃണവദ്യസ്ത്യജേത്തസ്യ യോഗസിദ്ധിഃ പരാ ഭവേത്
അതിനാല് ദേവന്മാരുടേയും അസുരന്മാരുടേയും രാജാക്കന്മാരുടേയും ഗുണങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും തൃണമായി ഉപേക്ഷിക്കണം; അങ്ങനെയവര്ക്ക് പരമമായ യോഗസിദ്ധി ലഭിക്കും.
അഥവാനുഗ്രഹേച്ഛായാം ജഗതോ വിചരേന്മുനിഃ യഥാകാമംഗുണാന്ഭോഗാന്ഭുക്ത്വാ മുക്തിം പ്രയാസ്യതി
അല്ലെങ്കില് ലോകത്തിന് അനുഗ്രഹം നല്കാന് ആഗ്രഹിച്ചാല്, മുനി ഇഷ്ടം പോലെ ഗുണങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ മോക്ഷം നേടാം.
അഥ പ്രയോഗം യോഗസ്യ വക്ഷ്യേ ശൃണു സമാഹിതഃ ശുഭേ കാലേ ശുഭേ ദേശേ ശിവക്ഷേത്രാദികേ പുനഃ വിജനേ ജംതുരഹിതേ നിഃശബ്ദേ ബാധവര്ജിതേ
ഇനി യോഗത്തിന്റെ രീതിയെപ്പറ്റി ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. നല്ല സമയത്തും, നല്ല സ്ഥലത്തും, പ്രത്യേകിച്ച് ശിവക്ഷേത്രം പോലുള്ള പുണ്യഭൂമിയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ ആളുകളില്ലാത്ത ഒരിടത്തോ, ശാന്തതയും തടസ്സങ്ങളില്ലായ്മയും ഉള്ളിടത്തോ യോഗം ചെയ്യണം.
സുപ്രലിപ്തേ സ്ഥലേ സൌമ്യേ ഗന്ധധൂപാദിവാസിതേ മുക്തപുഷ്പസമാകീര്ണേ വിതാനാദി വിചിത്രിതേ
നന്നായി പുരട്ടിയതും മനോഹരവാസനയുള്ള അഗർബത്തിയും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലത്ത്, പുതിയ പൂക്കൾ വിതറിയതും തൂക്കിയ അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭംഗിയാക്കിയതുമായ ഇടം തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
കുശപുഷ്പസമിത്തോയഫലമൂലസമന്വിതേ നാഗ്ന്യഭ്യാശേ ജലാഭ്യാശേ ശുഷ്കപര്ണചയേ ഽപി വാ
കുശത്തിരി, പൂക്കൾ, സമിത്കൊമ്പുകൾ, വെള്ളം, പഴം, കിഴങ്ങ് എന്നിവയൊക്കെ ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളതോ, അഗ്നിക്കടുത്തോ, വെള്ളത്തിനടുത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ ഉണക്കയിലകളുടെ കൂമ്പാരത്തിൽ പോലും യോഗം ചെയ്യാം.
ന ദംശമശകാകീര്ണേ സര്പശ്വാപദസംകുലേ ന ച ദുഷ്ടമൃഗാകീര്ണേ ന ഭയേ ദുര്ജനാവൃതേ
കടി ചെയ്യുന്ന കീടങ്ങളോ കൊതുകുകളോ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്തോ, പാമ്പുകളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും അടങ്ങിയിടത്തോ, ദുഷ്ടമൃഗങ്ങൾ ഉള്ളിടത്തോ, ഭയമുള്ളിടത്തോ, ദുഷ്ടന്മാർ ചുറ്റിയിടത്തോ യോഗം ചെയ്യരുത്.
ശ്മശാനേ ചൈത്യവല്മീകേ ജീര്ണാഗാരേ ചതുഷ്പഥേ നദീനദസമുദ്രാണാം തീരേ രഥ്യാംതരേ ഽപി വാ
ശ്മശാനത്തിൽ, പഴയ കുന്നിൽ, തകർന്ന വീടുകളിൽ, നാലുവഴിയിൽ, നദി, തോടുകൾ, കടൽക്കരകളിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നടുവീഥിയിലോ യോഗം ചെയ്യരുത്.
ന ജീര്ണോദ്യാനഗോഷ്ഠാദൌ നാനിഷ്ടേ ന ച നിംദിതേ നാജീര്ണാമ്ലരസോദ്ഗാരേ ന ച വിണ്മൂത്രദൂഷിതേ
പഴയ തോട്ടത്തിലും പശുശാലയിലോ, അനിഷ്ടമായിടത്തോ, അപകീർത്തിയുള്ളിടത്തോ, ദഹിക്കാത്തതോ പുളിയുള്ളതോ ആയ ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, മലമൂത്രം കലർന്നിടത്തോ യോഗം ചെയ്യരുത്.
നച്ഛര്ദ്യാമാതിസാരേ വാ നാതിഭുക്തൌ ശ്രമാന്വിതേ ന ചാതിചിംതാകുലിതോ ന ചാതിക്ഷുത്പിപാസിതഃ
വാന്തിയുണ്ടാകുമ്പോഴും, അതിസാരമുള്ളപ്പോൾ, അതികഴിച്ച ശേഷം, അതിയായി ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, അതിയായ ചിന്തയിലോ, അത്യന്തം വിശപ്പോ ദാഹമോ ഉള്ളപ്പോൾ യോഗം ചെയ്യരുത്.
നാപി സ്വഗുരുകര്മാദൌ പ്രസക്തോ യോഗമാചരേത് യുക്താഹാരവിഹാരശ്ച യുക്തചേഷ്ടശ്ച കര്മസു
സ്വന്തം ജോലി അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുവിന്റെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ യോഗം ചെയ്യരുത്. ഭക്ഷണത്തിലും വിനോദത്തിലും മിതമായിരിക്കണം, പ്രവൃത്തികളിൽ സമത്വം പാലിക്കണം.
യുക്തനിദ്രാപ്രബോധശ്ച സര്വായാസവിവര്ജിതഃ ആസനം മൃദുലം രമ്യം വിപുലം സുസമം ശുചി
ഉറക്കം ഉണർവ് എന്നിവയിൽ സമത്വം പാലിച്ച്, എല്ലാ അതികഠിനമായ പരിശ്രമവും ഒഴിവാക്കി, മൃദുവും മനോഹരവുമായ, വിശാലവും സമതലവുമായ, ശുദ്ധമായ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരിക്കണം.
പദ്മകസ്വസ്തികാദീനാമഭ്യസേദാസനേഷു ച അഭിവംദ്യ സ്വഗുര്വംതാനഭിവാദ്യാനനുക്രമാത്
പദ്മാസനം, സ്വസ്തികാസനം തുടങ്ങിയ ഇരിപ്പുകൾ അഭ്യസിക്കണം. സ്വന്തം ഗുരുനാഥന്മാരെയും മുതിർന്നവരെയും യഥാക്രമം ആദരവോടെ വന്ദനം ചെയ്തശേഷം യോഗം ആരംഭിക്കണം.
ഋജുഗ്രീവശിരോവക്ഷാ നാതിഷ്ഠേച്ഛിഷ്ടലോചനഃ കിംചിദുന്നാമിതശിരാ ദംതൈര്ദംതാന്ന സംസ്പൃശേത്
കഴുത്തും തലയും നെഞ്ചും നേരെ നിർത്തി, കണ്ണുകൾ കയറ്റിയില്ലാതെ, തല അല്പം ഉയർത്തി, പല്ലുകൾ തമ്മിൽ സ്പർശിക്കാതെ ഇരിക്കണം.
ദംതാഗ്രസംസ്ഥിതാ ജിഹ്വാമചലാം സന്നിവേശ്യ ച പാര്ഷ്ണിഭ്യാം വൃഷണൌ രക്ഷംസ്തഥാ പ്രജനനം പുനഃ
നാവിന്റെ അറ്റം പല്ലുകളുടെ അറ്റത്ത് നിർജ്ജീവമായി വയ്ക്കണം. കാൽവിരലുകൾ കൊണ്ട് വൃക്കകളും ജനനേന്ദ്രിയവും സംരക്ഷിക്കണം.
ഊര്വോരുപരി സംസ്ഥാപ്യ ബാഹൂ തിര്യഗയത്നതഃ ദക്ഷിണം കരപൃഷ്ഠം തു ന്യസ്യ വാമതലോപരി
ഉരുക്കളുടെ മുകളിൽ കൈകൾ ക്രമത്തിൽ അപ്പുറം അപ്പുറം വച്ച്, വലത് കൈയുടെ പുറം ഇടത് കൈയുടെ അകത്തളത്തിൽ വയ്ക്കണം.
ഉന്നാമ്യ ശനകൈഃ പൃഷ്ഠമുരോ വിഷ്ടഭ്യ ചാഗ്രതഃ സംപ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയന്
പുറകു് പതുക്കെ ഉയർത്തി, നെഞ്ച് മുന്നോട്ട് ഉറപ്പിച്ച്, സ്വന്തം മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് ദൃഷ്ടി കെട്ടി, ചുറ്റും നോക്കാതെ ഇരിക്കണം.
സംഭൃതപ്രാണസംചാരഃ പാഷാണ ഇവ നിശ്ചലഃ സ്വദേഹായതനസ്യാംതര്വിചിംത്യ ശിവമംബയാ
ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച്, പാറപോലെ അചഞ്ചലമായി, സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റെ ആന്തരിക ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവനെ ധ്യാനിക്കണം.
ഹൃത്പദ്മപീഠികാമധ്യേ ധ്യാനയജ്ഞേന പൂജയേത് മൂലേ നാസാഗ്രതോ നാഭൌ കംഠേ വാ താലുരംധ്രയോഃ
ഹൃദയത്തിലെ കമലാസനത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ, ധ്യാനയാഗം കൊണ്ട് പൂജിക്കണം. അതിന്റെ അടിയിൽ, മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത്, നാഭിയിൽ, കഴുത്തിൽ, താലുവിൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ധ്യാനം നടത്താം.
ഭ്രൂമധ്യേ ദ്വാരദേശേ വാ ലലാടേ മൂര്ധ്നി വാ സ്മരേത് പരികല്പ്യ യഥാന്യായം ശിവയോഃ പരമാസനമ്
കണ്ണ് കൂറ്റത്തിനിടയിൽ, വാതായനത്തിൽ, നെറ്റിയിൽ, തലയുടെ മുകളിൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ യഥാക്രമം ശിവനും അമ്മയുടെയും പരമാസനം സ്ഥാപിച്ച് ഓർക്കണം.
തത്ര സാവരണം വാപി നിരാവരണമേവ വാ ദ്വിദലേഷോഡശാരേ വാ ദ്വാദശാരേ യഥാവിധി
അവിടെ, ആവരണം ഉള്ളതോ ഇല്ലാത്തതോ ആയ, രണ്ടുപത്റങ്ങളോ പതിനാറുപത്റങ്ങളോ പന്ത്രണ്ടുപത്റങ്ങളോ ഉള്ള കമലത്തിൽ, നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം ധ്യാനം നടത്താം.