പ്രമാദോ നാമ യോഗസ്യ സാധനാ നാമ ഭാവനാ ഇദം വേത്യുഭയാക്രാന്തം വിജ്ഞാനം സ്ഥാനസംശയഃ
യോഗത്തിൽ അശ്രദ്ധയെ മറന്നുപോകൽ എന്നാണ് പറയുന്നത്; അഭ്യാസം ധ്യാനമാണ്. ഈ രണ്ടും ബാധിച്ച ജ്ഞാനം സ്ഥലം സംബന്ധിച്ച സംശയമാണ്.
അപ്രതിഷ്ഠാ ഹി മനസസ്ത്വനവസ്ഥിതിരുച്യതേ അശ്രദ്ധാ ഭാവരഹിതാ വൃത്തിര്വൈ യോഗവര്ത്മനി
മനസ്സിന്റെ അസ്ഥിരതയെ അടിസ്ഥാനമില്ലായ്മ എന്ന് പറയുന്നു; വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മ എന്നത് യോഗമാർഗത്തിൽ ഉറച്ച ഭാവം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ്.
വിപര്യസ്താ മതിര്യാ സാ ഭ്രാംതിരിത്യഭിധീയതേ ദുഃഖമജ്ഞാനജം പുംസാം ചിത്തസ്യാധ്യാത്മികം വിദുഃ
തെറ്റായ ധാരണയെയാണ് ഭ്രമം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖം മനസ്സിന്റെ ആന്തരിക വേദനയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ആധിഭൌതികമംഗോത്ഥം യച്ച ദുഃഖം പുരാ കൃതൈഃ ആധിദൈവികമാഖ്യാതമശന്യസ്ത്രവിഷാദികമ്
ശരീരത്തിൽ നിന്നോ മുമ്പ് ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളാൽ വരുന്ന ദു:ഖം ഭൗതികവേദനയാണെന്ന് പറയുന്നു; ഗ്രഹങ്ങൾ, വിഷം മുതലായ ദൈവികകാരണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഇച്ഛാവിഘാതജം മോക്ഷം ദൌര്മനസ്യം പ്രചക്ഷതേ വിഷയേഷു വിചിത്രേഷു വിഭ്രമസ്തത്ര ലോലതാ
മോക്ഷത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന മനോവിഷാദം അങ്ങനെ പറയുന്നു; വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഉള്ള ആശയക്കുഴപ്പം ചഞ്ചലതയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ശാന്തേഷ്വേതേഷു വിഘ്നേഷു യോഗാസക്തസ്യ യോഗിനഃ ഉപസര്ഗാഃ പ്രവര്തംതേ ദിവ്യാസ്തേ സിദ്ധിസൂചകാഃ
ഈ തടസ്സങ്ങൾ ശമിച്ചാൽ, യോഗത്തിൽ ആകുലനായ യോഗിക്ക് ദിവ്യലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകും; അവയാണ് സിദ്ധിയുടെ അടയാളങ്ങൾ.
പ്രതിഭാ ശ്രവണം വാര്താ ദര്ശനാസ്വാദവേദനാഃ ഉപസര്ഗാഃ ഷഡിത്യേതേ വ്യയേ യോഗസ്യ സിദ്ധയഃ
പ്രതിഭ, ശ്രവണം, വാർത്ത, ദർശനം, ആസ്വാദനം, വേദന — ഈ ആറും യോഗത്തിനുള്ള തടസ്സങ്ങളാണ്; ഇവ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അതാണ് യോഗസിദ്ധി.
സൂക്ഷ്മേ വ്യവഹിതേ ഽതീതേ വിപ്രകൃഷ്ടേ ത്വനാഗതേ പ്രതിഭാ കഥ്യതേ യോ ഽര്ഥേ പ്രതിഭാസോ യഥാതഥമ്
സൂക്ഷ്മമായതോ മറഞ്ഞതോ കഴിഞ്ഞതോ ദൂരെയോ വരാനിരിക്കുന്നതോ ആയ വസ്തുവിനെ അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നതാണ് പ്രതിഭ.
ശ്രവണം സര്വശബ്ദാനാം ശ്രവണേ ചാപ്രയത്നതഃ വാര്ത്താ വാര്ത്താസു വിജ്ഞാനം സര്വേഷാമേവ ദേഹിനാമ്
എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും യാതൊരു ശ്രമവും ഇല്ലാതെ കേൾക്കുന്നതാണ് ശ്രവണം; എല്ലാ ജീവികളിലെയും വാർത്തകൾ അറിയുന്നതാണ് വാർത്ത.
ദര്ശനം നാമ ദിവ്യാനാം ദര്ശനം ചാപ്രയത്നതഃ തഥാസ്വാദശ്ച ദിവ്യേഷു രസേഷ്വാസ്വാദ ഉച്യതേ
ദൈവികരായവരെ യാതൊരു ശ്രമവും ഇല്ലാതെ കാണുന്നതാണ് ദർശനം; അതുപോലെ ദൈവികമായ രുചികൾ ആസ്വദിക്കുന്നതാണു ആസ്വാദനം.
സ്പര്ശനാധിഗമസ്തദ്വദ്വേദനാ നാമ വിശ്രുതാ ഗന്ധാദീനാം ച ദിവ്യാനാമാബ്രഹ്മഭുവനാധിപാഃ
അതുപോലെ, സ്പർശം ലഭിക്കുകയും ദൈവികമായ സുഗന്ധം മുതലായ അനുഭവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മലോകത്തിലെ ഭരണാധികാരികൾ വരെ, അറിയപ്പെടുന്നതാണ് വേദന.
സംതിഷ്ഠന്തേ ച രത്നാനി പ്രയച്ഛംതി ബഹൂനി ച സ്വച്ഛന്ദമധുരാ വാണീ വിവിധാസ്യാത്പ്രവര്തതേ
രത്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കും, ധാരാളം നൽകപ്പെടും; സ്വതന്ത്രവും മധുരവുമായ പലവിധ വാക്കുകളും ഉദിക്കും.
രസായനാനി സര്വാണി ദിവ്യാശ്ചൌഷധയസ്തഥാ സിധ്യംതി പ്രണിപത്യൈനം ദിശംതി സുരയോഷിതഃ
എല്ലാ അമൃതങ്ങളും ദൈവിക ഔഷധികളും സിദ്ധിക്കും; ഭക്തിപൂർവ്വം സമർപ്പിച്ചാൽ ദേവസ്ത്രീകൾ അവ നൽകും.
യോഗസിദ്ധ്യൈകദേശേ ഽപി ദൃഷ്ടേ മോക്ഷേ ഭവേന്മതിഃ ദൃഷ്ടമേതന്മയാ യദ്വത്തദ്വന്മോക്ഷോ ഭവേദിതി
യോഗസിദ്ധിയുടെ ഒരു ഭാഗം പോലും കണ്ടാൽ മോക്ഷത്തോടുള്ള മനസ്സാകാംക്ഷ ഉണരും: 'ഇത് ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ മോക്ഷവും ഉണ്ടാകണം' എന്ന്.
കൃശതാ സ്ഥൂലതാ ബാല്യം വാര്ധക്യം ചൈവ യൌവനമ് നാനാചാതിസ്വരൂപം ച ചതുര്ണാം ദേഹധാരണമ്
ക്ഷീണത, വലുപ്പം, ബാല്യം, വയോധിക്യം, യൗവനം, അതുപോലെ വ്യത്യസ്തമായ അത്ഭുതരൂപങ്ങൾ — ഇവയാണ് ദേഹത്തിന്റെ നാലു നിലകൾ.
പാര്ഥിവാംശം വിനാ നിത്യം സുരഭിര്ഗന്ധസംഗ്രഹഃ ഏവമഷ്ടഗുണം പ്രാഹുഃ പൈശാചം പാര്ഥിവം പദമ്
ഭൗമഘടകം ഇല്ലാതെയും എന്നും സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതായിരിക്കും; ഇങ്ങനെ എട്ടു ഗുണങ്ങൾ പൈശാചികവും ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ജലേ നിവസനം ചൈവ ഭൂമ്യാമേവം വിനിര്ഗമഃ ഇച്ഛേച്ഛക്തഃ സ്വയം പാതും സമുദ്രമപി നാതുരഃ
ജലത്തിൽ താമസിക്കാനും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരാനും കഴിയും; ആഗ്രഹിച്ചാൽ സമുദ്രം പോലും effortlessly കുടിക്കാം, യാതൊരു ബുദ്ധിമുട്ടുമില്ലാതെ.
യത്രേച്ഛതി ജഗത്യസ്മിംസ്തത്രൈവ ജലദര്ശനമ് വിനാ കുമ്ഭാദികം പാണൌ ജലസഞ്ചയധാരണമ്
ലോകത്ത് എവിടെയും ആഗ്രഹിച്ചാൽ അവിടെ വെള്ളം കാണാം; കുമ്പം പോലുള്ള പാത്രം ഇല്ലാതെയും വെള്ളം കൈയിൽ ശേഖരിക്കാനും പിടിക്കാനും കഴിയും.
യദ്വസ്തു വിരസഞ്ചാപി ഭോക്തുമിച്ഛതി തത്ക്ഷണാത് രസാദികം ഭവേച്ചാന്യത്ത്രയാണാം ദേഹധാരണമ്
ഏത് രുചിയില്ലാത്ത വസ്തുവും ആഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ അതു ഉടൻ രുചികരമാകും; മറ്റിടങ്ങളിൽ മൂന്നുവിധമായ ദേഹധാരണവും ഉണ്ടാകും.
നിര്വ്രണത്വം ശരീരസ്യ പാര്ഥിവൈശ്ച സമന്വിതമ് തദിദം ഷോഡശഗുണമാപ്യമൈശ്വര്യമദ്ഭുതമ്
ശരീരം മുറിവുകളില്ലാതെ, ഭൂമിയുടെ ഗുണങ്ങളോടെ നിലനിൽക്കും; ഇതാണ് പതിനാറു ഗുണങ്ങളുള്ള അത്ഭുതമായ ഐശ്വര്യസിദ്ധി.
ശരീരാദഗ്നിനിര്മാണം തത്താപഭയവര്ജനമ് ശക്തിര്ജഗദിദം ദഗ്ധും യദീച്ഛേദപ്രയത്നതഃ
ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നി സൃഷ്ടിക്കാനും ചൂടും ഭയവും ഒഴിവാക്കാനും കഴിയും; ലോകം ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ യാതൊരു ശ്രമവുമില്ലാതെ അതിന് ശക്തിയുണ്ട്.
സ്ഥാപനം വാനലസ്യാ ഽപ്സു പാണൌ പാവകധാരണമ് ദഗ്ധേ സര്ഗേ യഥാപൂര്വം മുഖേ ചാന്നാദിപാചനമ് ദ്വാഭ്യാം ദേഹവിനിര്മാണമാപ്യൈശ്വര്യസമന്വിതമ്
ജലത്തിൽ അഗ്നി സ്ഥാപിക്കാനും കൈയിൽ അഗ്നി പിടിക്കാനും കഴിയും; ദഹിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം സൃഷ്ടി പഴയപോലെ തുടരും; വായിൽ തന്നെ അന്നം പാകം ചെയ്യാനും കഴിയും; ഈ രണ്ടിനാൽ ദേഹസൃഷ്ടി ഐശ്വര്യത്തോടെ നടക്കുന്നു.
ഏതച്ചതുര്വിംശതിധാ തൈജസം പരിചക്ഷതേ മനോജവത്വം ഭൂതാനാം ക്ഷണാദന്തഃപ്രവേശനമ്
ഇത് ഇരുപത്തിനാലു വിധമായ തേജസ്സായ സിദ്ധിയാണെന്ന് പറയുന്നു; മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ ഭൂതങ്ങളിൽ ഉടൻ പ്രവേശിക്കാനാകും.
പര്വതാദിമഹാഭാരധാരണഞ്ചാപ്രയത്നതഃ ഗുരുത്വഞ്ച ലഘുത്വഞ്ച പാണാവനിലധാരണമ്
പർവതങ്ങൾ പോലുള്ള വലിയ ഭാരങ്ങൾ യാതൊരു ശ്രമവുമില്ലാതെ താങ്ങാനും, ഭാരവും ലഘുത്വവും കൈവശം വെക്കാനും, കൈയിൽ കാറ്റ് പിടിക്കാനും കഴിയും.
അംഗുല്യഗ്രനിപാതാദ്യൈര്ഭൂമേരപി ച കമ്പനമ് ഏകേന ദേഹനിഷ്പത്തിര്യുക്തം ഭോഗൈശ്ച തൈജസൈഃ
വിരല്തുമ്പുകള് കൊണ്ട് തട്ടി പോലെയുള്ള പ്രവൃത്തികളിലൂടെ ഭൂമി പോലും നടുങ്ങാം; ഒരൊറ്റ ശരീരത്തിലൂടെ തീയുടെ സ്വഭാവമുള്ള അനുഭവങ്ങള് അനുഭവിക്കാം.
ദ്വാത്രിംശദ്ഗുണമൈശ്വര്യം മാരുതം കവയോ വിദുഃ ഛായാഹീനവിനിഷ്പത്തിരിന്ദ്രിയാണാമദര്ശനമ്
മൂപ്പന്മാര് വായുവിന് മുപ്പത്തിരണ്ടു വിധത്തിലുള്ള ശക്തികള് ഉണ്ടെന്ന് അറിയുന്നു; അതിന്റെ പ്രകടനം നിഴല് ഇല്ലാതെ വരുന്നു, ഇന്ദ്രിയങ്ങള് കാണാനാവാത്തതാകുന്നു.
ഖേചരത്വം യഥാകാമമിന്ദ്രിയാര്ഥസമന്വയഃ ആകാശലംഘനം ചൈവ സ്വദേഹേ തന്നിവേശനമ്
ആകാശത്ത് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കല്, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളുമായി ഒരുമിക്കുക, ആകാശം കടന്നു ചാടല്, സ്വന്തം ശരീരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കല് ഇവയാണ് അതിന്റെ ശക്തികള്.
ആകാശപിണ്ഡീകരണമശരീരത്വമേവ ച അനിലൈശ്വര്യസംയുക്തം ചത്വാരിംശദ്ഗുണം മഹത്
ആകാശം ഒരു കൂട്ടമായി രൂപപ്പെടുത്തല്, ശരീരരഹിതനാകല്, വായുവിന്റെ ആധിപത്യം നേടല്—ഇവ വലിയ നാല്പത് വിധത്തിലുള്ള ശക്തികളാണ്.
ഐന്ദ്രമൈശ്വര്യമാഖ്യാതമാമ്ബരം തത്പ്രചക്ഷതേ യഥാകാമോപലബ്ധിശ്ച യഥാകാമവിനിര്ഗമഃ
ഇത് തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രന്റെ ആധിപത്യം എന്ന് പറയുന്നത്; ഇതിനെ ആകാശസ്വഭാവം എന്നും വിളിക്കുന്നു. ഇഷ്ടം പോലെ പ്രാപ്തിയും പുറപ്പെടലും ഇതിലുണ്ട്.
സര്വസ്യാഭിഭവശ്ചൈവ സര്വഗുഹ്യാര്ഥദര്ശനമ് കര്മാനുരൂപനിര്മാണം വശിത്വം പ്രിയദര്ശനമ്
എല്ലാവരെയും ജയിക്കല്, എല്ലാ രഹസ്യാര്ത്ഥങ്ങളും കാണല്, കര്മ്മത്തിന് അനുസരിച്ച് സൃഷ്ടി നടത്തല്, വശീകരണം, എല്ലാവര്ക്കും ഇഷ്ടമായ രൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടല്.