ശിവപുരാണമ്

യദര്ഥമാത്രനിര്ഭാസം സ്തിമിതോ ദധിവത്സ്ഥിതമ് സ്വരൂപശൂന്യവദ്ഭാനം സമാധിരഭിധീയതേ

ഉദ്ദേശ്യം മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന, തൈര് പോലെയുള്ള അചഞ്ചലമായ അവസ്ഥയും, സ്വരൂപം ഇല്ലാത്തതുപോലെ മനസ്സിന്റെ പ്രകാശവും, അതാണ് സമാധി എന്ന് പറയുന്നു.

ധ്യേയേ മനഃ സമാവേശ്യ പശ്യേദപി ച സുസ്ഥിരമ് നിര്വാണാനലവദ്യോഗീ സമാധിസ്ഥഃ പ്രഗീയതേ

ധ്യാനവിഷയത്തിൽ മനസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി ലയിപ്പിച്ച്, അതിനെ ഉറപ്പോടെ കാണുന്നു. സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന യോഗിയെ മോക്ഷാഗ്നിപോലെയുള്ളവനായി പ്രശംസിക്കുന്നു.

ന ശൃണോതി ന ചാഘ്രാതി ന ജല്പതി ന പശ്യതി ന ച സ്പര്ശം വിജാനാതി ന സംകല്പയതേ മനഃ

അവൻ കേൾക്കുന്നതുമില്ല, വാസനയുമില്ല, സംസാരിക്കയുമില്ല, കാണുകയുമില്ല, സ്പർശം അറിയുകയുമില്ല, മനസ്സിൽ ആലോചനയുമില്ല.

നവാഭിമന്യതേ കിംചിദ്ബധ്യതേ ന ച കാഷ്ടവത് ഏവം ശിവേ വിലീനാത്മാ സമാധിസ്ഥ ഇഹോച്യതേ

അവൻ ഒന്നും ചിന്തിക്കുന്നില്ല, ബന്ധിതനുമല്ല, മരക്കഷ്ണം പോലെയാണ്. ഇങ്ങനെ ശിവനിൽ ആത്മാവ് ലയിച്ചാൽ, സമാധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായി ഇവിടെ പറയുന്നു.

യഥാ ദീപോ നിവാതസ്ഥഃ സ്പന്ദതേ ന കദാചന തഥാ സമാധിനിഷ്ഠോ ഽപി തസ്മാന്ന വിചലേത്സുധീഃ

കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വെച്ച ദീപം എപ്പോഴും അചഞ്ചലമാകുന്നതുപോലെ, സമാധിയിൽ ഉറച്ച ജ്ഞാനിയുമൊരു ചലനവുമില്ലാതെ ഇരിക്കും.

ഏവമഭ്യസതശ്ചാരം യോഗിനോ യോഗമുത്തമമ് തദന്തരായാ നശ്യംതി വിഘ്നാഃ സര്വേ ശനൈഃശനൈഃ

ഇങ്ങനെ സ്ഥിരമായി അഭ്യാസം ചെയ്യുന്ന യോഗിക്ക് എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും ക്രമേണ അകന്ന്, ഉത്തമമായ യോഗം ലഭിക്കും.

ആലസ്യം വ്യാധയസ്തീവ്രാഃ പ്രമാദഃ സ്ഥാനസംശയഃ അനവസ്ഥിതചിത്തത്വമശ്രദ്ധാ ഭ്രാംതിദര്ശനമ്

ആലസ്യം, കഠിനമായ രോഗങ്ങൾ, അശ്രദ്ധ, സ്ഥലം സംബന്ധിച്ച സംശയം, മനസ്സിന്റെ അസ്ഥിരത, വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മ, തെറ്റായ ദർശനം —

ദുഃഖാനി ദൌര്മനസ്യം ച വിഷയേഷു ച ലോലതാ ദശൈതേ യുഞ്ജതാം പുംസാമന്തരായാഃ പ്രകീര്തിതാഃ

ദു:ഖങ്ങൾ, മനോവിഷാദം, വിഷയങ്ങളിൽ ചഞ്ചലത — ഈ പത്ത് യോഗം അഭ്യസിക്കുന്നവർക്കുള്ള തടസ്സങ്ങളായി പറയുന്നു.

ആലസ്യമലസത്ത്വം തു യോഗിനാം ദേഹചേതനോഃ ധാതുവൈഷമ്യജാ ദോഷാ വ്യാധയഃ കര്മദോഷജാഃ

ആലസ്യം എന്നത് യോഗിയുടെ ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും മന്ദതയാണ്; ദോഷങ്ങൾ ശരീരഘടകങ്ങളുടെ അസമത്വത്തിൽ നിന്നാണ് രോഗങ്ങൾ വരുന്നത്; തെറ്റുകൾ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നാണ്.

പ്രമാദോ നാമ യോഗസ്യ സാധനാ നാമ ഭാവനാ ഇദം വേത്യുഭയാക്രാന്തം വിജ്ഞാനം സ്ഥാനസംശയഃ

യോഗത്തിൽ അശ്രദ്ധയെ മറന്നുപോകൽ എന്നാണ് പറയുന്നത്; അഭ്യാസം ധ്യാനമാണ്. ഈ രണ്ടും ബാധിച്ച ജ്ഞാനം സ്ഥലം സംബന്ധിച്ച സംശയമാണ്.

അപ്രതിഷ്ഠാ ഹി മനസസ്ത്വനവസ്ഥിതിരുച്യതേ അശ്രദ്ധാ ഭാവരഹിതാ വൃത്തിര്വൈ യോഗവര്ത്മനി

മനസ്സിന്റെ അസ്ഥിരതയെ അടിസ്ഥാനമില്ലായ്മ എന്ന് പറയുന്നു; വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മ എന്നത് യോഗമാർഗത്തിൽ ഉറച്ച ഭാവം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ്.

വിപര്യസ്താ മതിര്യാ സാ ഭ്രാംതിരിത്യഭിധീയതേ ദുഃഖമജ്ഞാനജം പുംസാം ചിത്തസ്യാധ്യാത്മികം വിദുഃ

തെറ്റായ ധാരണയെയാണ് ഭ്രമം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ദു:ഖം മനസ്സിന്റെ ആന്തരിക വേദനയാണെന്ന് പറയുന്നു.

ആധിഭൌതികമംഗോത്ഥം യച്ച ദുഃഖം പുരാ കൃതൈഃ ആധിദൈവികമാഖ്യാതമശന്യസ്ത്രവിഷാദികമ്

ശരീരത്തിൽ നിന്നോ മുമ്പ് ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളാൽ വരുന്ന ദു:ഖം ഭൗതികവേദനയാണെന്ന് പറയുന്നു; ഗ്രഹങ്ങൾ, വിഷം മുതലായ ദൈവികകാരണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതും അങ്ങനെ തന്നെ.

ഇച്ഛാവിഘാതജം മോക്ഷം ദൌര്മനസ്യം പ്രചക്ഷതേ വിഷയേഷു വിചിത്രേഷു വിഭ്രമസ്തത്ര ലോലതാ

മോക്ഷത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന മനോവിഷാദം അങ്ങനെ പറയുന്നു; വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ ഉള്ള ആശയക്കുഴപ്പം ചഞ്ചലതയാണെന്ന് പറയുന്നു.

ശാന്തേഷ്വേതേഷു വിഘ്നേഷു യോഗാസക്തസ്യ യോഗിനഃ ഉപസര്ഗാഃ പ്രവര്തംതേ ദിവ്യാസ്തേ സിദ്ധിസൂചകാഃ

ഈ തടസ്സങ്ങൾ ശമിച്ചാൽ, യോഗത്തിൽ ആകുലനായ യോഗിക്ക് ദിവ്യലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകും; അവയാണ് സിദ്ധിയുടെ അടയാളങ്ങൾ.

പ്രതിഭാ ശ്രവണം വാര്താ ദര്ശനാസ്വാദവേദനാഃ ഉപസര്ഗാഃ ഷഡിത്യേതേ വ്യയേ യോഗസ്യ സിദ്ധയഃ

പ്രതിഭ, ശ്രവണം, വാർത്ത, ദർശനം, ആസ്വാദനം, വേദന — ഈ ആറും യോഗത്തിനുള്ള തടസ്സങ്ങളാണ്; ഇവ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അതാണ് യോഗസിദ്ധി.

സൂക്ഷ്മേ വ്യവഹിതേ ഽതീതേ വിപ്രകൃഷ്ടേ ത്വനാഗതേ പ്രതിഭാ കഥ്യതേ യോ ഽര്ഥേ പ്രതിഭാസോ യഥാതഥമ്

സൂക്ഷ്മമായതോ മറഞ്ഞതോ കഴിഞ്ഞതോ ദൂരെയോ വരാനിരിക്കുന്നതോ ആയ വസ്തുവിനെ അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞു കാണുന്നതാണ് പ്രതിഭ.

ശ്രവണം സര്വശബ്ദാനാം ശ്രവണേ ചാപ്രയത്നതഃ വാര്ത്താ വാര്ത്താസു വിജ്ഞാനം സര്വേഷാമേവ ദേഹിനാമ്

എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും യാതൊരു ശ്രമവും ഇല്ലാതെ കേൾക്കുന്നതാണ് ശ്രവണം; എല്ലാ ജീവികളിലെയും വാർത്തകൾ അറിയുന്നതാണ് വാർത്ത.

ദര്ശനം നാമ ദിവ്യാനാം ദര്ശനം ചാപ്രയത്നതഃ തഥാസ്വാദശ്ച ദിവ്യേഷു രസേഷ്വാസ്വാദ ഉച്യതേ

ദൈവികരായവരെ യാതൊരു ശ്രമവും ഇല്ലാതെ കാണുന്നതാണ് ദർശനം; അതുപോലെ ദൈവികമായ രുചികൾ ആസ്വദിക്കുന്നതാണു ആസ്വാദനം.

സ്പര്ശനാധിഗമസ്തദ്വദ്വേദനാ നാമ വിശ്രുതാ ഗന്ധാദീനാം ച ദിവ്യാനാമാബ്രഹ്മഭുവനാധിപാഃ

അതുപോലെ, സ്പർശം ലഭിക്കുകയും ദൈവികമായ സുഗന്ധം മുതലായ അനുഭവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മലോകത്തിലെ ഭരണാധികാരികൾ വരെ, അറിയപ്പെടുന്നതാണ് വേദന.

സംതിഷ്ഠന്തേ ച രത്നാനി പ്രയച്ഛംതി ബഹൂനി ച സ്വച്ഛന്ദമധുരാ വാണീ വിവിധാസ്യാത്പ്രവര്തതേ

രത്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കും, ധാരാളം നൽകപ്പെടും; സ്വതന്ത്രവും മധുരവുമായ പലവിധ വാക്കുകളും ഉദിക്കും.

രസായനാനി സര്വാണി ദിവ്യാശ്ചൌഷധയസ്തഥാ സിധ്യംതി പ്രണിപത്യൈനം ദിശംതി സുരയോഷിതഃ

എല്ലാ അമൃതങ്ങളും ദൈവിക ഔഷധികളും സിദ്ധിക്കും; ഭക്തിപൂർവ്വം സമർപ്പിച്ചാൽ ദേവസ്ത്രീകൾ അവ നൽകും.

യോഗസിദ്ധ്യൈകദേശേ ഽപി ദൃഷ്ടേ മോക്ഷേ ഭവേന്മതിഃ ദൃഷ്ടമേതന്മയാ യദ്വത്തദ്വന്മോക്ഷോ ഭവേദിതി

യോഗസിദ്ധിയുടെ ഒരു ഭാഗം പോലും കണ്ടാൽ മോക്ഷത്തോടുള്ള മനസ്സാകാംക്ഷ ഉണരും: 'ഇത് ഞാൻ കണ്ടതുപോലെ മോക്ഷവും ഉണ്ടാകണം' എന്ന്.

കൃശതാ സ്ഥൂലതാ ബാല്യം വാര്ധക്യം ചൈവ യൌവനമ് നാനാചാതിസ്വരൂപം ച ചതുര്ണാം ദേഹധാരണമ്

ക്ഷീണത, വലുപ്പം, ബാല്യം, വയോധിക്യം, യൗവനം, അതുപോലെ വ്യത്യസ്തമായ അത്ഭുതരൂപങ്ങൾ — ഇവയാണ് ദേഹത്തിന്റെ നാലു നിലകൾ.

പാര്ഥിവാംശം വിനാ നിത്യം സുരഭിര്ഗന്ധസംഗ്രഹഃ ഏവമഷ്ടഗുണം പ്രാഹുഃ പൈശാചം പാര്ഥിവം പദമ്

ഭൗമഘടകം ഇല്ലാതെയും എന്നും സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതായിരിക്കും; ഇങ്ങനെ എട്ടു ഗുണങ്ങൾ പൈശാചികവും ഭൂമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതുമാണെന്ന് പറയുന്നു.

ജലേ നിവസനം ചൈവ ഭൂമ്യാമേവം വിനിര്ഗമഃ ഇച്ഛേച്ഛക്തഃ സ്വയം പാതും സമുദ്രമപി നാതുരഃ

ജലത്തിൽ താമസിക്കാനും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരാനും കഴിയും; ആഗ്രഹിച്ചാൽ സമുദ്രം പോലും effortlessly കുടിക്കാം, യാതൊരു ബുദ്ധിമുട്ടുമില്ലാതെ.

യത്രേച്ഛതി ജഗത്യസ്മിംസ്തത്രൈവ ജലദര്ശനമ് വിനാ കുമ്ഭാദികം പാണൌ ജലസഞ്ചയധാരണമ്

ലോകത്ത് എവിടെയും ആഗ്രഹിച്ചാൽ അവിടെ വെള്ളം കാണാം; കുമ്പം പോലുള്ള പാത്രം ഇല്ലാതെയും വെള്ളം കൈയിൽ ശേഖരിക്കാനും പിടിക്കാനും കഴിയും.

യദ്വസ്തു വിരസഞ്ചാപി ഭോക്തുമിച്ഛതി തത്ക്ഷണാത് രസാദികം ഭവേച്ചാന്യത്ത്രയാണാം ദേഹധാരണമ്

ഏത് രുചിയില്ലാത്ത വസ്തുവും ആഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ അതു ഉടൻ രുചികരമാകും; മറ്റിടങ്ങളിൽ മൂന്നുവിധമായ ദേഹധാരണവും ഉണ്ടാകും.

നിര്വ്രണത്വം ശരീരസ്യ പാര്ഥിവൈശ്ച സമന്വിതമ് തദിദം ഷോഡശഗുണമാപ്യമൈശ്വര്യമദ്ഭുതമ്

ശരീരം മുറിവുകളില്ലാതെ, ഭൂമിയുടെ ഗുണങ്ങളോടെ നിലനിൽക്കും; ഇതാണ് പതിനാറു ഗുണങ്ങളുള്ള അത്ഭുതമായ ഐശ്വര്യസിദ്ധി.