ശിവപുരാണമ്

ആലയം ച മഹേശസ്യ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ രാജാവസഥവത്കല്പ്യം ശില്പശാസ്ത്രോക്തലക്ഷണമ്

മഹേശ്വരനായ ശിവന്റെ ആലയം രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തെപ്പോലെ, ശില്പശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സവിശേഷതകളോടെ നിർമ്മിക്കണം.

ഉച്ചപ്രാകാരസംഭിന്നം ഭൂധരാകാരഗോപുരമ് അനേകരത്നസംച്ഛന്നം ഹേമദ്വാരകപാടകമ്

ഉയർന്ന ചുറ്റുമതിലും, പർവ്വതത്തെപ്പോലെയുള്ള ഗോപുരവും, അനേകം രത്നങ്ങൾ പതിപ്പിച്ചും പൊന്നിന്റെ വാതിലുകളും ഉള്ളതായിരിക്കണം.

തപ്തജാംബൂനദമയം രത്നസ്തമ്ഭശതാവൃതമ് മുക്താദാമവിതാനാഢ്യം വിദ്രുമദ്വാരതോരണമ്

ശുദ്ധമായ ജാംബൂവൻ പൊന്നിൽ നിർമ്മിച്ചും, ശതകണക്കിന് രത്നസ്തംഭങ്ങൾ ചുറ്റിയുമുള്ളതും, മുത്തുമാലകളാൽ നിർമ്മിച്ച തൂണുകളും, പവഴവാതിലുകളും തൊരണങ്ങളും ഉള്ളതുമാണ്.

ചാമീകരമയൈര്ദിവ്യൈര്മുകുടൈഃ കുമ്ഭലക്ഷണൈഃ

പിച്ചകുടങ്ങളോടു സാമ്യമുള്ള, പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച ദിവ്യമായ മുകുടങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്,

രാജന്യാര്ഹനിവാസൈശ്ച രാജവീഥ്യാദിശോഭിതൈഃ പ്രോച്ഛ്രിതപ്രാംശുശിഖരൈഃ പ്രാസാദൈശ്ച സമംതതഃ

രാജാക്കന്മാർക്ക് യോജിച്ച മഹലുകളും, രാജവീഥികൾകൊണ്ടും മറ്റും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, ഉയർന്നതും വിപുലവുമായ കൊത്തുമാളികകളും എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നവയുമായും,

ആസ്ഥാനസ്ഥാനവര്യൈശ്ച സ്ഥിതൈര്ദിക്ഷു വിദിക്ഷു ച അത്യന്താലംകൃതപ്രാംതമംതരാവരണൈരിവ

നാനാ ദിശകളിലും ഇടനാഴികളിലും ഉന്നതമായ ഇരിപ്പിടങ്ങളും സ്ഥാനങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയും, അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ള അകത്തളങ്ങൾ പോലെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയും,

ഉത്തമസ്ത്രീസഹസ്രൈശ്ച നൃത്യഗേയവിശാരദൈഃ വേണുവീണാവിദഗ്ധൈശ്ച പുരുഷൈര്ബഹുഭിര്യുതമ്

നൃത്തഗാനകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഉത്തമസ്ത്രീകളായ ആയിരങ്ങൾക്കും, വേണുവും വീണയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ നിപുണരായ അനേകം പുരുഷന്മാരും കൂടെ,

രക്ഷിതം രക്ഷിഭിര്വീരൈര്ഗജവാജിരഥാന്വിതൈഃ അനേകപുഷ്പവാടീഭിരനേകൈശ്ച സരോവരൈഃ

വീരരായ രക്ഷകരാൽ കാവലൊരുക്കപ്പെട്ടും, ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും കൂടെ, അനേകം പുഷ്പോദ്യാനങ്ങളും അനേകം തടാകങ്ങളും ഉള്ളതുപോലെയും,

ദീര്ഘികാഭിരനേകാഭിര്ദിഗ്വിദിക്ഷു വിരാജിതമ് വേദവേദാംതതത്ത്വജ്ഞൈശ്ശിവശാസ്ത്രപരായണൈഃ

അനേകം നീളമുള്ള കുളങ്ങൾകൊണ്ടും, എല്ലാ ദിശകളിലും പ്രകാശം പകർന്നും, വേദവും വേദാന്തവും ശിവശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരവും അറിഞ്ഞ് അതിൽ ഭക്തിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നവരാൽ,

ശിവാശ്രമരതൈര്ഭക്തൈഃ ശിവശാസ്ത്രോക്തലക്ഷണൈഃ ശാംതൈഃ സ്മിതമുഖൈഃ സ്ഫീതൈഃ സദാചാരപരായണൈഃ

ശിവാശ്രമങ്ങളിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന ഭക്തന്മാരാൽ, ശിവശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ളവരാൽ, ശാന്തരും, സ്മിതമുഖങ്ങളുമുള്ള സമൃദ്ധരും, നല്ല ആചാരങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരുമായും,

ശൈവൈര്മാഹേശ്വരൈശ്ചൈവ ശ്രീമദ്ഭിസ്സേവിതദ്വിജൈഃ ഏവമംതര്ബഹിര്വാഥയഥാശക്തിവിനിര്മിതൈഃ

ശൈവന്മാരും മഹേശ്വരന്മാരും, മഹത്വമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരും സേവനത്തിനായി ഉണ്ടായും, അകത്തും പുറത്തും ഓരോരുത്തരുടെയും ശേഷിയനുസരിച്ച് നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെയും,

സ്ഥാനേ ശിലാമയേ ദാംതേ ദാരവേ ചേഷ്ടകാമയേ കേവലം മൃന്മയേ വാപി പുണ്യാരണ്യേ ഽഥ വാ ഗിരൌ

ശിലയാൽ നിർമ്മിച്ച സ്ഥലത്തോ, മരത്താൽ നിർമ്മിച്ചോ, ഇഷ്ടികകൊണ്ടോ, മണ്ണുകൊണ്ടോ, പുണ്യവനത്തിലോ പർവതത്തിൽവോ,

നദ്യാം ദേവാലയേ ഽന്യത്ര ദേശേ വാഥ ഗൃഹേ ശുഭേ ആഢ്യോ വാഥ ദരിദ്രോ വാ സ്വകാം ശക്തിമവംചയന് ദ്രവ്യൈര്ന്യായാര്ജിതൈരേവ ഭക്ത്യാ ദേവം സമര്ചയേത്

നദിയിലോ, ദേവാലയത്തിലോ, മറ്റേതെങ്കിലും പ്രദേശത്തോ, ശുഭമായ വീട്ടിലോ, ധനികനോ ദരിദ്രനോ ആയിരുന്നാലും, സ്വന്തം ശേഷി അവഗണിക്കാതെ, നീതി പാലിച്ച് സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ മാത്രം ഭക്തിയോടെ ദൈവത്തെ ആരാധിക്കണം.

അഥാന്യായാര്ജിതൈശ്ചാപി ഭക്ത്യാ ചേച്ഛിവമര്ചയേത് ന തസ്യ പ്രത്യവായോ ഽസ്തി ഭാവവശ്യോ യതഃ പ്രഭുഃ

അന്യായമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ പോലും ഭക്തിയോടെ ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ, അവനു പാപം ഉണ്ടാകില്ല; കാരണം ഭാവം അനുസരിച്ചാണ് ഭഗവാൻ അനുഗ്രഹിക്കുന്നത്.

ന്യായാര്ജിതൈരപി ദ്രവ്യൈരഭക്ത്യാ പൂജയേദ്യദി ന തത്ഫലമവാപ്നോതി ഭക്തിരേവാത്ര കാരണമ്

നീതിപാലിച്ച് സമ്പാദിച്ച ധനത്താൽ പോലും ഭക്തിയില്ലാതെ ആരാധിച്ചാൽ ഫലം ലഭിക്കില്ല; ഇവിടെ കാരണം ഭക്തിയാണു മാത്രം.

ഭക്ത്യാ വിത്താനുസാരേണ ശിവമുദ്ദിശ്യ യത്കൃതമ് അല്പേ മഹതി വാ തുല്യം ഫലമാഢ്യദരിദ്രയോഃ

സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ഭക്തിയോടെ ശിവനെ ഉദ്ദേശിച്ച് എന്ത് ചെയ്താലും, അതു ചെറിയതായാലും വലിയതായാലും, സമ്പന്നനും ദരിദ്രനും ഒരുപോലെ ഫലം ലഭിക്കും.

ഭക്ത്യാ പ്രചോദിതഃ കുര്യാദല്പവിത്തോപി മാനവഃ മഹാവിഭവസാരോപി ന കുര്യാദ്ഭക്തിവര്ജിതഃ

ഭക്തിയാൽ പ്രേരിതനായവൻ, അല്പധനമുള്ളവനാണെങ്കിലും പ്രവർത്തിക്കണം; എന്നാൽ മഹാസമ്പത്തുള്ളവൻ ഭക്തിയില്ലെങ്കിൽ ചെയ്യേണ്ടതില്ല.

സര്വസ്വമപി യോ ദദ്യാച്ഛിവേ ഭക്തിവിവര്ജിതഃ ന തേന ഫലഭാക്സ സ്യാദ്ഭക്തിരേവാത്ര കാരണമ്

ഭക്തിയില്ലാതെ ശിവനു എല്ലാം സമർപ്പിച്ചാലും ഫലത്തിൽ പങ്ക് ലഭിക്കില്ല; ഇവിടെ കാരണം ഭക്തിയാണു മാത്രം.

ന തത്തപോഭിരത്യുഗ്രൈര്ന ച സര്വൈര്മഹാമഖൈഃ ഗച്ഛേച്ഛിവപുരം ദിവ്യം മുക്ത്വാ ഭക്തിം ശിവാത്മകമ്

ഊഗ്രമായ തപസ്സുകളാലോ, വലിയ യാഗങ്ങളാലോ ശിവപുരം പ്രാപിക്കാനാവില്ല; ശിവസ്വഭാവമായ ഭക്തി ഒഴികെ മറ്റൊന്നും വഴിയല്ല.

ഗുഹ്യാദ്ഗുഹ്യതരം കൃഷ്ണ സര്വത്ര പരമേശ്വരേ ശിവേ ഭക്തിര്ന സംദേഹസ്തയാ ഭക്തോ വിമുച്യതേ

കൃഷ്ണാ, പരമേശ്വരനായ ശിവനിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഏറ്റവും രഹസ്യമായതിലും രഹസ്യമാണ്; അതിനാൽ ഭക്തൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.

ശിവമംത്രജപോ ധ്യാനം ഹോമോ യജ്ഞസ്തപഃശ്രുതമ് ദാനമധ്യയനം സര്വേ ഭാവാര്ഥം നാത്ര സംശയഃ

ശിവമന്ത്രജപം, ധ്യാനം, ഹോമം, യജ്ഞം, തപസ്സു, ശാസ്ത്രപഠനം, ദാനം, പഠനം—ഇവയൊക്കെയും ഭാവത്തിനായാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

ഭാവഹീനോ നരസ്സര്വം കൃത്വാപി ന വിമുച്യതേ ഭാവയുക്തഃ പുനസ്സര്വമകൃത്വാപി വിമുച്യതേ

ഭക്തിയില്ലാതെ മനുഷ്യൻ എത്രയും കാര്യങ്ങൾ ചെയ്താലും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല; ഭക്തിയോടെ ആർക്കും ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നാലും അവൻ മോചിതനാകും.

ചാംദ്രായണസഹസ്രൈശ്ച പ്രാജാപത്യശതൈസ്തഥാ മാസോപവാസൈശ്ചാന്യൈശ്ച ശിവഭക്തസ്യ കിം പുനഃ

ശിവഭക്തനായി എത്രയായും ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങൾ, പ്രജാപത്യവ്രതങ്ങൾ, മാസവ്രതങ്ങൾ എന്നിവ ചെയ്യേണ്ടതെന്ത്?

അഭക്താ മാനവാശ്ചാസ്മിംല്ലോകേ ഗിരിഗുഹാസു ച തപംതി ചാല്പഭോഗാര്ഥം ഭക്തോ ഭാവേന മുച്യതേ

ഭക്തിയില്ലാത്തവർ ഈ ലോകത്തും കുന്നിൻ ഗുഹകളിലും കഷ്ടതകൾ സഹിച്ച് ചെറിയ സുഖങ്ങൾക്കായി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; ഭക്തിയുള്ളവൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭാവത്തോടെ മോചനം നേടുന്നു.

സാത്ത്വികം മുക്തിദം കര്മ സത്ത്വേ വൈ യോഗിനഃ സ്ഥിതാഃ രാജസം സിദ്ധിദം കുര്യുഃ കര്മിണോ രജസാവൃതാഃ

സാത്വികമായ കർമ്മം മോക്ഷം നൽകുന്നു; യോഗികൾ സത്വഗുണത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. രാജസികർ വിജയത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

അസുരാ രാക്ഷസാശ്ചൈവ തമോഗുണസമന്വിതാഃ ഐഹികാര്ഥം യജന്തീശം നരാശ്ചാന്യേ ഽപി താദൃശാഃ

അസുരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമോഗുണം നിറഞ്ഞവരും മറ്റുള്ളവരും ഈശ്വരനെ ലോകസുഖത്തിനായി ആരാധിക്കുന്നു.

താമസം രാജസം വാപി സാത്ത്വികം ഭാവമേവ ച ആശ്രിത്യ ഭക്ത്യാ പൂജാദ്യം കുര്വന്ഭദ്രം സമശ്നുതേ

താമസികം, രാജസികം, സാത്വികം എന്നിങ്ങനെ എങ്ങനെയായാലും ഭക്തിയോടെ ആരാധന നടത്തുമ്പോൾ ശുഭഫലം ലഭിക്കും.

യതഃ പാപാര്ണവാത്ത്രാതും ഭക്തിര്നൌരിവ നിര്മിതാ തസ്മാദ്ഭക്ത്യുപപന്നസ്യ രജസാ തമസാ ച കിമ്

പാപസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ ഭക്തി ഒരു കപ്പലുപോലെയാണ്; ഭക്തിയുള്ളവർക്കു രാജസവും താമസവും എന്തിനാണ്?

അന്ത്യജോ വാധമോ വാപി മൂര്ഖോ വാ പതിതോ ഽപി വാ ശിവം പ്രപന്നശ്ചേത്കൃഷ്ണ പൂജ്യസ്സര്വസുരാസുരൈഃ

ഏതെങ്കിലും ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ജന്മം, അശുദ്ധൻ, അജ്ഞാനി, അഴിച്ചുവീണവൻ ആയാലും ശിവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചാൽ, കൃഷ്ണാ, അവൻ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കേണ്ടവനാണ്.