ശിവപുരാണമ്

വഹ്നൌ വാ സ്ഥണ്ഡിലേ വാഥ ഭക്ത്യാ വിത്താനുസാരതഃ അഥവാംതര്ബഹിശ്ചൈവ പൂജയേത്പരമേശ്വരമ് അംതര്യാഗരതഃ പൂജാം ബഹിഃ കുര്വീത വാ ന വാ

അഗ്നിയിൽ, അഥവാ യാഗവേദിയിൽ, ഭക്തിയും ശേഷിയും അനുസരിച്ച്; അല്ലെങ്കിൽ അകത്തും പുറത്തും പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം. അകത്തുള്ള ആരാധനയിൽ ലീനനായാൽ, പുറത്ത് ആരാധിക്കാമോ വേണ്ടയോ എന്നത് അവനാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.

വ്യാഖ്യാം പൂജാവിധാനസ്യ പ്രവദാമി സമാസതഃ ശിവശാസ്ത്രേ ശിവേനൈവ ശിവായൈ കഥിതസ്യ തു

ശിവശാസ്ത്രത്തിൽ ശിവൻ തന്നെയാണ് ദേവിയോട് പഠിപ്പിച്ച ആരാധനാവിധി ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിക്കാം.

അംഗമഭ്യംതരം യാഗമഗ്നികാര്യാവസാനകമ് വിധായ വാ ന വാ പശ്ചാദ്ബഹിര്യാഗം സമാചരേത്

അകത്തുള്ള യാഗം അഗ്നികാര്യത്തിന്റെ അവസാനംവരെ ചെയ്യാമോ വേണ്ടയോ എന്നത് സ്വതന്ത്രമാണ്; അതിനുശേഷം പുറത്തെ യാഗം നിർവഹിക്കണം.

തത്ര ദ്രവ്യാണി മനസാ കല്പയിത്വാ വിശോധ്യ ച ധ്യാത്വാ വിനായകം ദേവം പൂജയിത്വാ വിധാനതഃ

അവിടെ, ദ്രവ്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച്, വിനായകനെ ധ്യാനിച്ച്, നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവനെ ആരാധിക്കണം.

ദക്ഷിണേ ചോത്തരേ ചൈവ നംദീശം സുയശം തഥാ ആരാധ്യ മനസാ സമ്യഗാസനം കല്പയേദ്ബുധഃ

വലത്തിലും ഇടത്തിലും നന്ദിയെയും സുവശസിനെയും മനസ്സിൽ സമ്യകമായി ആരാധിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായവൻ ആസനം ഒരുക്കണം.

ആരാധനാദികൈര്യുക്തസ്സിംഹയോഗാസനാദികമ് പദ്മാസനം വാ വിമലം തത്ത്വത്രയസമന്വിതമ്

ആരാധന തുടങ്ങിയ ക്രിയകളോടെ, സിംഹാസനം പോലെയോ, ശുദ്ധമായ പദ്മാസനത്തിലോ, മൂന്നു തത്ത്വങ്ങളോടുകൂടി ഇരിക്കണം.

തസ്യോപരി ശിവം ധ്യായേത്സാംബം സര്വമനോഹരമ് സര്വലക്ഷണസംപന്നം സര്വാവയവശോഭനമ്

അതിന്മേൽ, ശിവനെയും പാർവതിയെയും, സകല ആകർഷണവും നിറഞ്ഞവരായി, എല്ലാ ഉത്തമ ലക്ഷണങ്ങളോടും എല്ലാ അവയവങ്ങളും മനോഹരമായവരായി ധ്യാനിക്കണം.

സര്വാതിശയസംയുക്തം സര്വാഭരണഭൂഷിതമ് രക്താസ്യപാണിചരണം കുംദചംദ്രസ്മിതാനനമ്

സകല ശ്രേഷ്ഠതകളും നിറഞ്ഞു, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളാലും ഭസുരമായ്, ചുവപ്പു നിറമുള്ള വായും കൈകളും കാലുകളും, കുന്ദപൂവിന്റെയും ചന്ദ്രനുടെയും പോലെ പുഞ്ചിരിയുള്ള മുഖവും ഉള്ളവളെ.

ശുദ്ധസ്ഫടികസംകാശം ഫുല്ലപദ്മത്രിലോചനമ് ചതുര്ഭുജമുദാരാങ്ഗം ചാരുചംദ്രകലാധരമ്

ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെയുള്ള ദേഹം, പുഷ്പിച്ച താമരപോലുള്ള മൂന്നു കണ്ണുകൾ, നാലു കൈകൾ, ഉജ്ജ്വലമായ അവയവങ്ങൾ, മനോഹരമായ ചന്ദ്രക്കല ധരിച്ചവൻ.

വരദാഭയഹസ്തം ച മൃഗടംകധരം ഹരമ് ഭുജംഗഹാരവലയം ചാരുനീലഗലാംതരമ്

വരവും അഭയവും നൽകുന്ന കൈകൾ, മൃഗചിഹ്നം ധരിച്ച മഹേശ്വരൻ, പാമ്പുകൊണ്ടുള്ള മാലകളും വളകളും അണിഞ്ഞ്, മനോഹരമായ നീല കണ്ഠം ഉള്ളവൻ.

സര്വോപമാനരഹിതം സാനുഗം സപരിച്ഛദമ് തതഃ സംചിംതയേത്തസ്യ വാമഭാഗേ മഹേശ്വരീമ്

ഏതെങ്കിലും ഉപമയില്ലാത്തവൻ, അനുചരന്മാരോടും അനുബന്ധങ്ങളോടും കൂടെ; പിന്നെ അവന്റെ ഇടതുഭാഗത്ത് മഹേശ്വരിയെ ധ്യാനിക്കണം.

പ്രഫുല്ലോത്പലപത്രാഭാം വിസ്തീര്ണായതലോചനാമ് പൂര്ണചംദ്രാഭവദനാം നീലകുംചിതമൂര്ധജാമ്

പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ നീല താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലയുപമമായ വിശാലവും നീണ്ടതുമായ കണ്ണുകൾ, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപമമായ മുഖം, കറുത്ത തിരിഞ്ഞ മുടി.

നീലോത്പലദലപ്രഖ്യാം ചന്ദ്രാര്ധകൃതശേഖരാമ് അതിവൃത്തഘനോത്തുംഗസ്നിഗ്ധപീനപയോധരാമ്

നീല താമരയുടെ ഇലകളെപ്പോലെയുള്ള ദേഹം, അർദ്ധചന്ദ്രം മുടിയിൽ അലങ്കരിച്ചവൾ, അത്യന്തം നിറഞ്ഞു ഉറപ്പുള്ള, മിനുങ്ങുന്ന ഉയർന്ന മാര്ബ്ബങ്ങൾ.

തനുമധ്യാം പൃഥുശ്രോണീം പീതസൂക്ഷ്മവരാമ്ബരാമ് സര്വാഭരണസംപന്നാം ലലാടതിലകോജ്ജ്വലാമ്

സൂക്ഷ്മമായ അരയും വിശാലമായ കമരും, മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള നൂലുടുപ്പും, എല്ലാ ഭൂഷണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളും, തിളങ്ങുന്ന തിലകം നെറ്റിയിൽ.

വിചിത്രപുഷ്പസംകീര്ണകേശപാശോപശോഭിതാമ് സര്വതോ ഽനുഗുണാകാരാം കിംചില്ലജ്ജാനതാനനാമ്

നാനാ പുഷ്പങ്ങൾ ചേര്ത്തു അലങ്കരിച്ച മുടി, എല്ലാ ഭാഗത്തും സുന്ദരമായ ആകൃതി, അല്പം ലജ്ജയോടെ ഉള്ള മുഖം.

ഹേമാരവിംദം വിലസദ്ദധാനാം ദക്ഷിണേ കരേ ദംഡവച്ചാപരം ഹസ്തേ ന്യസ്യാസീനാം മഹാസനേ

വലതുകൈയിൽ തിളങ്ങുന്ന പൊൻ താമരയും, മറ്റേകൈയിൽ ദണ്ഡം വച്ചും, മഹാസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവളെ.

പാശവിച്ഛേദികാം സാക്ഷാത്സച്ചിദാനംദരൂപിണീമ് ഏവം ദേവം ച ദേവീം ച ധ്യാത്വാസനവരേ ശുഭേ

പാശം മുറിക്കുന്ന ആയുധം കൈവശം വച്ചും, സത്ത്വം-ചൈതന്യം-ആനന്ദം നിറഞ്ഞ രൂപം കാണിച്ചും; ഇങ്ങനെ ദേവനെയും ദേവിയെയും ശുഭമായാസനത്തിൽ ധ്യാനിക്കണം.

സര്വോപചാരവദ്ഭക്ത്യാ ഭാവപുഷ്പൈസ്സമര്ചയേത് അഥവാ പരികല്പ്യൈവം മൂര്തിമന്യതമാം വിഭോഃ

സകല ഉപചാരങ്ങളോടും ഭക്തിയോടും ചേർത്ത് മനസ്സിലെ പൂക്കളാൽ അർപ്പണം ചെയ്യണം; അല്ലെങ്കിൽ, ഈവിധം മറ്റേതെങ്കിലും രൂപം മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച് ആരാധിക്കാം.

ശൈവീം സദാശിവാഖ്യാം വാ തഥാ മാഹേശ്വരീം പരാമ് ഷഡ്വിംശകാഭിധാനാം വാ ശ്രീകംഠാഖ്യാമഥാപി വാ

ശിവിയായി, സദാശിവ എന്ന പേരിൽ, അല്ലെങ്കിൽ പരമമായ മഹേശ്വരിയായി, അല്ലെങ്കിൽ ഷഡ്വിംശക എന്നറിയപ്പെടുന്നവളായി, അല്ലെങ്കിൽ ശ്രീകണ്ഠനായി.

മന്ത്രന്യാസാദികാം ചാപി കൃത്വാ സ്വസ്യാം തനൌ യഥാ അസ്യാം മൂര്തൌ മൂര്തിമംതം ശിവം സദസതഃ പരമ്

മന്ത്രന്യാസം മുതലായവ സ്വദേഹത്തിൽ നിർവഹിച്ച്, ഈ രൂപത്തിൽ ശരീരധാരിയായ ശിവനെ, സതും അസതും അതീതനായവനെ, ധ്യാനിക്കണം.

ധ്യാത്വാ ബാഹ്യക്രമേണൈവ പൂജാം നിര്വര്തയേദ്ധിയാ സമിദാജ്യാദിഭിഃ പശ്ചാന്നാഭൌ ഹോമം ച ഭാവയേത്

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ചശേഷം, മനസ്സിൽ ബാഹ്യപൂജ നിർവഹിക്കണം; പിന്നെ, നാഭിയിൽ സമിതും നെയ്യും മുതലായവയാൽ ഹോമം ഭാവന ചെയ്യണം.

ഭ്രൂമധ്യേ ച ശിവം ധ്യായേച്ഛുദ്ധദീപശിഖാകൃതിമ് ഇത്ഥമംഗേ സ്വതംത്രേ വാ യോഗേ ധ്യാനമയേ ശുഭേ

ഭ്രൂമധ്യത്തിൽ ശിവനെ ശുദ്ധമായ വിളക്കിന്റെ ജ്വാലയുടെ രൂപത്തിൽ ധ്യാനിക്കണം; ഇങ്ങനെ ശരീരത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വതന്ത്രമായി, യോഗത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ധ്യാനത്തിൽ.

അഗ്നികാര്യാവസാനം ച സര്വത്രൈവ സമോ വിധിഃ അഥ ചിംതാമയം സര്വം സമാപ്യാരാധനക്രമമ്

അഗ്നികാര്യത്തിന്റെ അവസാനം എല്ലായിടത്തും ഒരേ വിധിയാണ്; പിന്നെ, മനസ്സിൽ മുഴുവൻ ആരാധനാക്രമം പൂർത്തിയാക്കി.

ലിംഗേ ച പൂജയേദ്ദേവം സ്ഥംഡിലേ വാനലേ ഽപി വാ

ലിംഗത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ സ്തണ്ഡിലത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നിയിൽ പോലും ദേവനെ പൂജിക്കണം.

പ്രോക്ഷയേന്മൂലമംത്രേണ പൂജാസ്ഥാനം വിശുദ്ധയേ ഗന്ധചന്ദനതോയേന പുഷ്പം തത്ര വിനിക്ഷിപേത്

പൂജാസ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ചൊരിഞ്ഞു, ചന്ദനസുഖമുള്ള വെള്ളത്തിൽ പൂവ് അർപ്പിക്കണം.

അസ്ത്രേണോത്സാര്യ വൈ വിഘ്നാനവഗുണ്ഠ്യ ച വര്മണാ അസ്ത്രം ദിക്ഷു പ്രവിന്യസ്യ കല്പയേദര്ചനാഭുവമ്

ആയുധം ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും അകറ്റി, അവയെ കാവചം പോലെ മറച്ചു, പിന്നെ ആ ആയുധം എല്ലാ ദിക്കുകളിലും പ്രയോഗിച്ച്, പൂജയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം ഒരുക്കണം.

തത്ര ദര്ഭാന്പരിസ്തീര്യ ക്ഷാലയേത്പ്രോക്ഷണാദിഭിഃ സംശോധ്യ സര്വപാത്രാണി ദ്രവ്യശുദ്ധിം സമാചരേത്

അവിടെ ദർഭാ പുല്ല് വിരിച്ച്, തളിക്കലും മറ്റ് ശുദ്ധീകരണ ക്രിയകളും നടത്തി, എല്ലാ പാത്രങ്ങളും വൃത്തിയാക്കി, ഉപയോഗിക്കേണ്ട എല്ലാ വസ്തുക്കളും ശുദ്ധമാക്കണം.

പ്രോക്ഷണീമര്ധ്യപാത്രം ച പാദ്യപാത്രമതഃ പരമ് തഥൈവാചമനീയസ്യ പാത്രം ചേതി ചതുഷ്ടയമ്

തളിക്കാനുള്ള പാത്രം, കാൽ കഴുകാനുള്ള പാത്രം, അചമനം ചെയ്യാനുള്ള പാത്രം എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഈ നാലു പാത്രങ്ങളും ഒരുക്കണം.

പ്രക്ഷാല്യ പ്രോക്ഷ്യ വീക്ഷ്യാഥ ക്ഷിപേത്തേഷു ജലം ശിവമ് പുണ്യദ്രവ്യാണി സര്വാണി യഥാലാഭം വിനിക്ഷിപേത്

പാത്രങ്ങൾ കഴുകി, തളിച്ച്, പരിശോധിച്ചതിന് ശേഷം, അവയിൽ ശുഭജലം ഒഴിച്ച്, ലഭ്യമായ എല്ലാ പുണ്യവസ്തുക്കളും അതതിന്റെ വിധത്തിൽ വയ്ക്കണം.