ശിവപുരാണമ്

കഠ്യോഃ പാണ്യോര്ഗുല്ഫയോശ്ച യദ്വാ പഞ്ചാംഗവര്ത്മനാ ഹംസന്യാസമിമം കൃത്വാ ന്യസേത്പഞ്ചാക്ഷരീം തതഃ

കമരിൽ, കൈകളിൽ, കാൽമുട്ടുകളിലും അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ചു അങ്കങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗത്തിൽ, ഈ ഹംസ സ്ഥാപനം നടത്തിയ ശേഷം, അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രം സ്ഥാപിക്കണം.

യഥാ പൂര്വോക്തമാര്ഗേണ ശിവത്വം യേന ജായതേ നാശിവഃ ശിവമഭ്യസ്യേന്നാശിവഃ ശിവമര്ചയേത്

മുൻപറഞ്ഞ മാർഗ്ഗം അനുസരിച്ച്, ശിവത്വം ലഭിക്കുന്നവിധം ചെയ്യണം. ശിവനല്ലാത്തവൻ ശിവനെ അഭ്യസിക്കുകയോ പൂജിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്.

നാശിവസ്തു ശിവം ധ്യായേന്നാശിവമ്പ്രാപ്നുയാച്ഛിവമ് തസ്മാച്ഛൈവീം തനും കൃത്വാ ത്യക്ത്വാ ച പശുഭാവനാമ്

ശിവനല്ലാത്തവൻ ശിവനെ ധ്യാനിക്കരുത്, അങ്ങനെ ശിവനെ പ്രാപിക്കാനും കഴിയില്ല. അതിനാൽ, ശൈവ ശരീരം സ്വീകരിച്ച്, പാശഭാവം വിട്ട്,

ശിവോ ഽഹമിതി സംചിന്ത്യ ശൈവം കര്മ സമാചരേത് കര്മയജ്ഞസ്തപോയജ്ഞോ ജപയജ്ഞസ്തദുത്തരഃ ധ്യാനയജ്ഞോ ജ്ഞാനയജ്ഞഃ പഞ്ച യജ്ഞാഃ പ്രകീര്തിതാഃ

'ഞാൻ ശിവനാണ്' എന്ന് ചിന്തിച്ച് ശൈവകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം. കര്‍മ്മയജ്ഞം, തപസ്സിന്റെ യജ്ഞം, ജപയജ്ഞം, ധ്യാനയജ്ഞം, ജ്ഞാനയജ്ഞം — ഈ അഞ്ച് യജ്ഞങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

കര്മയജ്ഞരതാഃ കേചിത്തപോയജ്ഞരതാഃ പരേ ജപയജ്ഞരതാശ്ചാന്യേ ധ്യാനയജ്ഞരതാസ്തഥാ

ചിലർ കര്‍മ്മയജ്ഞത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ട്, മറ്റുള്ളവർ തപസ്സിൽ, ചിലർ ജപയജ്ഞത്തിൽ, മറ്റു ചിലർ ധ്യാനയജ്ഞത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ട്.

ജ്ഞാനയജ്ഞരതാശ്ചാന്യേ വിശിഷ്ടാശ്ചോത്തരോത്തരമ് ക്രമയജ്ഞോ ദ്വിധാ പ്രോക്തഃ കാമാകാമവിഭേദതഃ

മറ്റുള്ളവർ ജ്ഞാനയജ്ഞത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ട്, ഓരോരുത്തരും കൂടുതൽ ഉന്നതരാണ്. ക്രമയജ്ഞം രണ്ട് വിധമാണ്, ആഗ്രഹം ഉണ്ട് എന്നതിലും ഇല്ല എന്നതിലും വ്യത്യാസമുണ്ട്.

കാമാന്കാമീ തതോ ഭുക്ത്വാ കാമാസക്തഃ പുനര്ഭവേത് അകാമേ രുദ്രഭവനേ ഭോഗാന്ഭുക്ത്വാ തതശ്ച്യുതഃ

ആഗ്രഹമുള്ളവൻ ആഗ്രഹങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് വീണ്ടും ആഗ്രഹത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു. ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, രുദ്രന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ അവിടെ നിന്ന് വിടുന്നു.

തപോയജ്ഞരതോ ഭൂത്വാ ജായതേ നാത്ര സംശയഃ തപസ്വീ ച പുനസ്തസ്മിന്ഭോഗാന് ഭുക്ത്വാ തതശ്ച്യുതഃ

തപസ്സിന്റെ യജ്ഞത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവൻ ജനിക്കുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല. തപസ്വിയും അവിടെ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് പിന്നെ വിടുന്നു.

ജപധ്യാനരതോ ഭൂത്വാ ജായതേ ഭുവി മാനവഃ ജപധ്യാനരതോ മര്ത്യസ്തദ്വൈശിഷ്ട്യവശാദിഹ

ജപവും ധ്യാനവും ആസ്വദിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു. ജപധ്യാനത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള മർത്ത്യൻ, അതിന്റെ പ്രത്യേകത കൊണ്ടു ഇവിടെ—

ജ്ഞാനം ലബ്ധ്വാചിരാദേവ ശിവസായുജ്യമാപ്നുയാത് തസ്മാന്മുക്തോ ശിവാജ്ഞപ്തഃ കര്മയജ്ഞോ ഽപി ദേഹിനാമ്

ജ്ഞാനം ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ തന്നെ ശിവനോടുള്ള ഐക്യം നേടാം. അതുകൊണ്ട്, ശിവന്റെ todayപ്രകാരം മോചിതനായവൻ ചെയ്യുന്ന കര്‍മ്മയജ്ഞം ശരീരമുള്ളവർക്കു വേണ്ടി തന്നെയാണ്.

അകാമഃ കാമസംയുക്തോ ബന്ധായൈവ ഭവിഷ്യതി തസ്മാത്പഞ്ചസു യജ്ഞേഷു ധ്യാനജ്ഞാനപരോ ഭവേത്

ആഗ്രഹമില്ലാതെ യജ്ഞം ചെയ്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും; ആഗ്രഹത്തോടെ ചെയ്താൽ ബന്ധനമേ ഉണ്ടാകൂ. അതിനാൽ, അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങളിൽ ധ്യാനത്തിലും ജ്ഞാനത്തിലും ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം.

ധ്യാനം ജ്ഞാനം ച യസ്യാസ്തി തീര്ണസ്തേന ഭവാര്ണവഃ ഹിംസാദിദോഷനിര്മുക്തോ വിശുദ്ധശ്ചിത്തസാധനഃ

ധ്യാനവും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവൻ ജന്മമരണത്തിന്റെ സമുദ്രം കടക്കുന്നു; ഹിംസാദി ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ മുന്നേറുന്നു.

ധ്യാനയജ്ഞഃ പരസ്തസ്മാദപവര്ഗഫലപ്രദഃ ബഹിഃ കര്മകരാ യദ്വന്നാതീവ ഫലഭാഗിനഃ

ഇവയിൽ ധ്യാനയജ്ഞം ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്, മോക്ഷഫലം നൽകുന്നു; പുറത്തുള്ള കര്‍മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നവർക്ക് അത്ര വലിയ ഫലം ലഭിക്കില്ല.

ദൃഷ്ട്വാ നരേന്ദ്രഭവനേ തദ്വദത്രാപി കര്മിണഃ ധ്യാനിനാം ഹി വപുഃ സൂക്ഷ്മം ഭവേത്പ്രത്യക്ഷമൈശ്വരമ്

രാജാവിന്റെ അരമനയിൽ കാണുന്നപോലെ, കര്‍മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരിൽ പോലും, ധ്യാനികളുടേത് സൂക്ഷ്മമായ രൂപവും ദൈവികമായ സാന്നിധ്യവും നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാം.

യഥേഹ കര്മണാം സ്ഥൂലം മൃത്കാഷ്ഠാദ്യൈഃ പ്രകല്പിതമ് ധ്യാനയജ്ഞരതാസ്തസ്മാദ്ദേവാന്പാഷാണമൃണ്മയാന്

ഇവിടെ കര്‍മ്മങ്ങൾ മണ്ണും മരവും പോലുള്ള വസ്തുക്കൾകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ധ്യാനയജ്ഞത്തിൽ ലീനരായവർ കല്ലോ മണ്ണോ കൊണ്ടുള്ള ദേവന്മാരെക്കാൾ ഉന്നതരാണ്.

നാത്യംതം പ്രതിപദ്യംതേ ശിവയാഥാത്മ്യവേദനാത് ആത്മസ്ഥം യഃ ശിവം ത്യക്ത്വാ ബഹിരഭ്യര്ചയേന്നരഃ

ശിവന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയാതെ, അന്ത്യലക്ഷ്യത്തിൽ എത്താൻ കഴിയില്ല; ആത്മാവിൽ വസിക്കുന്ന ശിവനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, പുറത്തു മാത്രം ആരാധിക്കുന്നവനാണ് അങ്ങനെയുള്ളത്.

ഹസ്തസ്ഥം ഫലമുത്സൃജ്യ ലിഹേത്കൂര്പരമാത്മനഃ ജ്ഞാനാദ്ധ്യാനം ഭവേദ്ധ്യാനാജ്ജ്ഞാനം ഭൂയഃ പ്രവര്തതേ

കൈയിൽ തന്നെ ഫലം ഉണ്ടെങ്കിൽ അതെറിഞ്ഞ് തനിക്കു തന്നെ കൈമുട്ട് ചൂഷണം ചെയ്യേണ്ടതില്ല; ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് ധ്യാനം ഉത്ഭവിക്കുന്നു, ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ജ്ഞാനം.

തദുഭാഭ്യാം ഭവേന്മുക്തിസ്തസ്മാദ്ധ്യാനരതോ ഭവേത് ദ്വാദശാന്തേ തഥാ മൂര്ധ്നി ലലാടേ ഭ്രൂയുഗാന്തരേ

ഇരുവരെയും ചേർത്താൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. അതിനാൽ, ധ്യാനത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം—പന്ത്രണ്ട് വിരൽ നീളത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, തലയുടെ മുകളിൽ, നെറ്റിയിൽ, കണികൂടിയിടയിൽ.

നാസാഗ്രേ വാ തഥാസ്യേ വാ കന്ധരേ ഹൃദയേ തഥാ നാഭൌ വാ ശാശ്വതസ്ഥാനേ ശ്രദ്ധാവിദ്ധേന ചേതസാ

അല്ലെങ്കിൽ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത്, വായിൽ, കഴുത്തിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ നാഭിയിൽ—ഈ ശാശ്വത സ്ഥാനങ്ങളിൽ, വിശ്വാസത്തോടെ മനസ്സിനെ കേന്ദ്രീകരിച്ച്.

ബഹിര്യാഗോപചാരേണ ദേവം ദേവീം ച പൂജയേത് അഥവാ പൂജയേന്നിത്യം ലിംഗേ വാ കൃതകേപി വാ

പുറത്തുള്ള ഉപചാരങ്ങൾകൊണ്ട് ദൈവത്തെയും ദേവിയെയും ആരാധിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ലിംഗത്തിൽ, അതോ കൃത്രിമ രൂപത്തിൽ പോലും, എപ്പോഴും ആരാധിക്കാം.

വഹ്നൌ വാ സ്ഥണ്ഡിലേ വാഥ ഭക്ത്യാ വിത്താനുസാരതഃ അഥവാംതര്ബഹിശ്ചൈവ പൂജയേത്പരമേശ്വരമ് അംതര്യാഗരതഃ പൂജാം ബഹിഃ കുര്വീത വാ ന വാ

അഗ്നിയിൽ, അഥവാ യാഗവേദിയിൽ, ഭക്തിയും ശേഷിയും അനുസരിച്ച്; അല്ലെങ്കിൽ അകത്തും പുറത്തും പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം. അകത്തുള്ള ആരാധനയിൽ ലീനനായാൽ, പുറത്ത് ആരാധിക്കാമോ വേണ്ടയോ എന്നത് അവനാണ് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.

വ്യാഖ്യാം പൂജാവിധാനസ്യ പ്രവദാമി സമാസതഃ ശിവശാസ്ത്രേ ശിവേനൈവ ശിവായൈ കഥിതസ്യ തു

ശിവശാസ്ത്രത്തിൽ ശിവൻ തന്നെയാണ് ദേവിയോട് പഠിപ്പിച്ച ആരാധനാവിധി ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിക്കാം.

അംഗമഭ്യംതരം യാഗമഗ്നികാര്യാവസാനകമ് വിധായ വാ ന വാ പശ്ചാദ്ബഹിര്യാഗം സമാചരേത്

അകത്തുള്ള യാഗം അഗ്നികാര്യത്തിന്റെ അവസാനംവരെ ചെയ്യാമോ വേണ്ടയോ എന്നത് സ്വതന്ത്രമാണ്; അതിനുശേഷം പുറത്തെ യാഗം നിർവഹിക്കണം.

തത്ര ദ്രവ്യാണി മനസാ കല്പയിത്വാ വിശോധ്യ ച ധ്യാത്വാ വിനായകം ദേവം പൂജയിത്വാ വിധാനതഃ

അവിടെ, ദ്രവ്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച്, വിനായകനെ ധ്യാനിച്ച്, നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവനെ ആരാധിക്കണം.

ദക്ഷിണേ ചോത്തരേ ചൈവ നംദീശം സുയശം തഥാ ആരാധ്യ മനസാ സമ്യഗാസനം കല്പയേദ്ബുധഃ

വലത്തിലും ഇടത്തിലും നന്ദിയെയും സുവശസിനെയും മനസ്സിൽ സമ്യകമായി ആരാധിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായവൻ ആസനം ഒരുക്കണം.

ആരാധനാദികൈര്യുക്തസ്സിംഹയോഗാസനാദികമ് പദ്മാസനം വാ വിമലം തത്ത്വത്രയസമന്വിതമ്

ആരാധന തുടങ്ങിയ ക്രിയകളോടെ, സിംഹാസനം പോലെയോ, ശുദ്ധമായ പദ്മാസനത്തിലോ, മൂന്നു തത്ത്വങ്ങളോടുകൂടി ഇരിക്കണം.

തസ്യോപരി ശിവം ധ്യായേത്സാംബം സര്വമനോഹരമ് സര്വലക്ഷണസംപന്നം സര്വാവയവശോഭനമ്

അതിന്മേൽ, ശിവനെയും പാർവതിയെയും, സകല ആകർഷണവും നിറഞ്ഞവരായി, എല്ലാ ഉത്തമ ലക്ഷണങ്ങളോടും എല്ലാ അവയവങ്ങളും മനോഹരമായവരായി ധ്യാനിക്കണം.

സര്വാതിശയസംയുക്തം സര്വാഭരണഭൂഷിതമ് രക്താസ്യപാണിചരണം കുംദചംദ്രസ്മിതാനനമ്

സകല ശ്രേഷ്ഠതകളും നിറഞ്ഞു, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളാലും ഭസുരമായ്, ചുവപ്പു നിറമുള്ള വായും കൈകളും കാലുകളും, കുന്ദപൂവിന്റെയും ചന്ദ്രനുടെയും പോലെ പുഞ്ചിരിയുള്ള മുഖവും ഉള്ളവളെ.

ശുദ്ധസ്ഫടികസംകാശം ഫുല്ലപദ്മത്രിലോചനമ് ചതുര്ഭുജമുദാരാങ്ഗം ചാരുചംദ്രകലാധരമ്

ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെയുള്ള ദേഹം, പുഷ്പിച്ച താമരപോലുള്ള മൂന്നു കണ്ണുകൾ, നാലു കൈകൾ, ഉജ്ജ്വലമായ അവയവങ്ങൾ, മനോഹരമായ ചന്ദ്രക്കല ധരിച്ചവൻ.