തതസ്സമാസാന്മന്ത്രാര്ഥം വാച്യവാചകയോഗതഃ സമദിശ്യേശ്വരം രൂപം യോഗമാസനമാദിശേത്
അതിനുശേഷം മന്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, വാച്യവും വാചകവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ആലോചിച്ച്, ഭഗവാന്റെ രൂപം കാണിച്ച് ധ്യാനത്തിനുള്ള യോഗാസനം നിർദ്ദേശിക്കണം.
അഥ ഗുര്വാജ്ഞയാ ശിഷ്യഃ ശിവാഗ്നിഗുരുസന്നിധൌ ഭക്ത്യൈവമഭിസംധായ ദീക്ഷാവാക്യമുദീരയേത്
പിന്നീട്, ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ശിഷ്യൻ ശിവനും അഗ്നിയും ഗുരുവും സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ മനസ്സിൽ ഉറച്ചുറപ്പ് വരുത്തി ദീക്ഷാ വാക്യം ഉച്ചരിക്കണം.
വരം പ്രാണപരിത്യാഗശ്ഛേദനം ശിരസോ ഽപി വാ ന ത്വനഭ്യര്ച്യ ഭുംജീയ ഭഗവന്തം ത്രിലോചനമ്
ഭഗവാൻ ത്രിനേത്രനെ ആദരിച്ച് പൂജിക്കാതെ ഒന്നും സ്വീകരിക്കുന്നതിനു പകരം ജീവൻ വിട്ടുകളയുന്നതോ തലവെട്ടപ്പെടുന്നതോ പോലും മെച്ചമാണ്.
സ ഏവ ദദ്യാന്നിയതോ യാവന്മോഹവിപര്യയഃ താവദാരാധയേദ്ദേവം തന്നിഷ്ഠസ്തത്പരായണഃ
അവനാണ് അർഹൻ, നിയന്ത്രണത്തോടെ, മോഹവും തെറ്റിദ്ധാരണയും നിലനിൽക്കുന്നവരെ വരെ ദാനം ചെയ്യേണ്ടത്. അതുവരെ അവൻ ദൈവത്തെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, അതിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളണം.
തതഃ സ സമയോ നാമ ഭവിഷ്യതി ശിവാശ്രമേ ലബ്ധാധികാരോ ഗുര്വാജ്ഞാപാലകസ്തദ്വശോ ഭവേത്
അതിനു ശേഷം, ശിവാശ്രമത്തിൽ ഇതിനെ 'സമയ'ം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. അവൻ അധികാരം ലഭിച്ച ശേഷം ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ തുടരുന്നു.
അതഃ പരം ന്യസ്തകരോ ഭസ്മാദായ സ്വഹസ്തതഃ ദദ്യാച്ഛിഷ്യായ മൂലേന രുദ്രാക്ഷം ചാഭിമംത്രിതമ്
ഇതിനു ശേഷം, കൈ താഴെ വച്ചുകൊണ്ട്, സ്വന്തം കൈയിൽ നിന്ന് ഭസ്മം എടുത്ത്, മന്ത്രബലത്തോടെ ശുദ്ധീകരിച്ച രുദ്രാക്ഷവും ചേർത്ത് ശിഷ്യന് നൽകണം.
പ്രതിമാ വാപി ദേവസ്യ ഗൂഢദേഹമഥാപി വാ പൂജാഹോമജപധ്യാനസാധനാനി ച സംഭവേ
സാധ്യമായാൽ, ദേവന്റെ പ്രതിമയോ, ഒളിച്ചിരിപ്പുള്ള ശരീരമോ, പൂജ, ഹോമം, ജപം, ധ്യാനം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉപകരണങ്ങളും നൽകണം.
സോപി ശിഷ്യഃ ശിവാചാര്യാല്ലബ്ധാനി ബഹുമാനതഃ ആദദീതാജ്ഞയാ തസ്യ ദേശികസ്യ ന ചാന്യഥാ
ശിഷ്യൻ, ശിവാചാര്യനിൽ നിന്ന് ഇവയെല്ലാം വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ മാത്രം ഏറ്റെടുക്കണം; അതല്ലാതെ വേണമെന്നില്ല.
ആചാര്യാദാപ്തമഖിലം ശിരസ്യാധായ ഭക്തിതഃ രക്ഷയേത്പൂജയേച്ഛംഭും മഠേ വാ ഗൃഹ ഏവവാ
ആചാര്യനിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഭക്തിയോടെ തലയിൽ വച്ച്, അതിനെ സംരക്ഷിച്ച്, ശംഭുവിനെ മഠത്തിലോ വീട്ടിലോ ആരാധിക്കണം.
അതഃ പരം ശിവാചാരമാദിശേദസ്യ ദേശികഃ ഭക്തിശ്രദ്ധാനുസാരേണ പ്രജ്ഞായാശ്ചാനുസാരതഃ
ഇതിനു ശേഷം, ഗുരു ശിഷ്യന്റെ ഭക്തിയും വിശ്വാസവും ബുദ്ധിയും അനുസരിച്ച് ശിവാചാരം അവനു പഠിപ്പിക്കണം.
യദുക്തം യത്സമാജ്ഞാതം യച്ചൈവാന്യത്പ്രകീര്തിതമ് ശിവാചാര്യേണ സമയേ തത്സര്വം ശിരസാ വഹേത്
ശിവാചാര്യൻ സമയത്തിൽ പറഞ്ഞതും മനസ്സിലാക്കിയതും മറ്റ് നിർദ്ദേശങ്ങളും എല്ലാം ശിഷ്യൻ ആദരവോടെ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കണം.
ശിവാഗമസ്യ ഗ്രഹണം വാചനം ശ്രവണം തഥാ ദേശികദേശതഃ കുര്യാന്ന സ്വേച്ഛാതോ ന ചാന്യതഃ
ശിവാഗമങ്ങളുടെ പഠനവും ഉച്ചാരണമോ കേൾവിയോ ഗുരുവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നടത്തണം; സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം അല്ല, മറ്റുവഴിയിലും അല്ല.
ഇതി സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തഃ സംസ്കാരഃ സമയാഹ്വയഃ സാക്ഷാച്ഛിവപുരപ്രാപ്തൌ നൃണാം പരമസാധനമ്
ഇങ്ങനെ, സംക്ഷിപ്തമായി 'സമയ'ം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംസ്കാരം വിശദീകരിച്ചു. ഇത് മനുഷ്യർക്ക് നേരിട്ട് ശിവപുരി നേടാനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമ മാർഗമാണ്.
അതഃ പരം സമാവേക്ഷ്യ ഗുരുഃ ശിഷ്യസ്യ യോഗ്യതാമ് ഷഡധ്വശുദ്ധിം കുര്വീത സര്വബംധവിമുക്തയേ
ഇതിനു ശേഷം, ഗുരു ശിഷ്യന്റെ യോഗ്യത പരിശോധിച്ച്, എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാൻ ആറു മാർഗങ്ങളുടെയും ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
കലാം തത്ത്വം ച ഭുവനം വര്ണം പദമതഃ പരമ് മംത്രശ്ചേതി സമാസേന ഷഡധ്വാ പരിപഠ്യതേ
കല, തത്വം, ഭൂവനം, വർണ്ണം, പദം, മന്ത്രം — ഇതാണ് സംക്ഷിപ്തമായി ആറു മാർഗങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നത്.
നിവൃത്ത്യാദ്യാഃ കലാഃ പഞ്ച കലാധ്വാ കഥ്യതേ ബുധൈഃ വ്യാപ്താഃ കലാഭിരിതരേ ത്വധ്വാനഃ പഞ്ച പഞ്ചഭിഃ
നിവൃത്തി തുടങ്ങിയ അഞ്ചു കലകൾക്ക് കലാമാർഗം എന്നാണ് പണ്ഡിതർ പറയുന്നത്. മറ്റു അഞ്ചു മാർഗങ്ങളും ഓരോന്നും അഞ്ചു കലകളാൽ ആവൃതമാണ്.
ശിവതത്ത്വാദിഭൂമ്യംതം തത്ത്വാധ്വാ സമുദാഹൃതഃ ഷഡ്വിംശത്സംഖ്യയോപേതഃ ശുദ്ധാശുദ്ധോഭയാത്മകഃ
ശിവതത്വത്തിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും താഴെയുള്ള ഭൂമിയിലേക്കുള്ളതിനെ തത്വമാർഗം എന്നു പറയുന്നു. ഇതിൽ ഇരുപത്താറ് ഘടകങ്ങളുണ്ട്, ശുദ്ധവും അശുദ്ധവുമായ സ്വഭാവം ഉള്ളത്.
ആധാരാദ്യുന്മനാംതശ്ച ഭുവനാധ്വാ പ്രകീര്തിതഃ വിനാ ഭേദോപഭേദാഭ്യാം ഷഷ്ടിസംഖ്യാസമന്വിതഃ
ആധാരത്തിൽ നിന്ന് ഉന്മനസ്ഥിതിവരെയുള്ളതിനെ ഭൂവനമാർഗം എന്നു പറയുന്നു. വ്യത്യാസങ്ങളും ഉപഭേദങ്ങളും ഒഴിവാക്കി അറുപത് എണ്ണം ഉള്ളതാണ്.
പഞ്ചാശദ്രുദ്രരൂപാസ്തു വര്ണാ വര്ണാധ്വസംജ്ഞിതാഃ അനേകഭേദസംപന്നഃ പദാധ്വാ സമുദാഹൃതഃ
അഞ്ചുപത് രുദ്രസ്വരൂപങ്ങളാണ് അക്ഷരങ്ങൾ, അവയെ അക്ഷരമാർഗ്ഗം എന്നു വിളിക്കുന്നു. പലവിധങ്ങളുള്ള പദമാർഗ്ഗവും അങ്ങനെ വ്യക്തമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സര്വോപമംത്രൈര്മംത്രാധ്വാ വ്യാപ്തഃ പരമവിദ്യയാ യഥാ ശിവോ ന തത്ത്വേഷു ഗണ്യതേ തത്ത്വനായകഃ
എല്ലാ ഉത്തമ മന്ത്രങ്ങളാലും മന്ത്രമാർഗ്ഗം പരിപൂർണ്ണമായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ശിവൻ തത്വങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അവൻ അവയുടെ നാഥനാണ്.
മംത്രാധ്വനി ന ഗണ്യേത തഥാസൌ മംത്രനായകഃ കലാധ്വനോ വ്യാപകത്വം വ്യാപ്യത്വം ചേതരാധ്വനാമ്
മന്ത്രമാർഗ്ഗത്തിൽ അവൻ എണ്ണപ്പെടുന്നില്ല, അതിനാൽ അവൻ മന്ത്രങ്ങളുടെ നാഥനാണ്; കലാമാർഗ്ഗത്തിന് വ്യാപകതയാണ്, മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങൾക്ക് വ്യാപ്യതയാണ്.
ന വേത്തി തത്ത്വതോ യസ്യ നൈവാര്ഹത്യധ്വശോധനമ് ഷഡ്വിധസ്യാധ്വനോ രൂപം ന യേന വിദിതം ഭവേത്
ആരുടെ മാർഗ്ഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയാത്തവൻ, മാർഗ്ഗശുദ്ധിക്ക് യോഗ്യനല്ല; ആറുവിധ മാർഗ്ഗത്തിന്റെ രൂപം അവനാൽ അറിയപ്പെടുന്നില്ല.
വ്യാപ്യവ്യാപകതാ തേന ജ്ഞാതുമേവ ന ശക്യതേ തസ്മാദധ്വസ്വരൂപം ച വ്യാപ്യവ്യാപകതാം തഥാ
വ്യാപിക്കുകയും വ്യാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ അവനാൽ ശരിയായി അറിയാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ മാർഗ്ഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവവും അതിന്റെ വ്യാപ്യതയും വ്യാപ്യതയും അങ്ങനെ തന്നെ.
യഥാവദവഗമ്യൈവ കുര്യാദധ്വവിശോധനമ് കുംഡമംഡലപര്യംതം തത്ര കൃത്വാ യഥാ പുരാ
ശരിയായി മനസ്സിലാക്കി മാത്രം മാർഗ്ഗശുദ്ധി നടത്തണം; അൽത്തറയുടെ വലയത്തിന്റെ അതിരുവരെ അതു ചെയ്യണം, മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ.
ദ്വിഹസ്തമാനം കുര്വീത പ്രാച്യാം കലശമംഡലമ് തതഃ സ്നാതശ്ശിവാചാര്യഃ സശിഷ്യഃ കൃതനൈത്യകഃ
കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് രണ്ട് കൈ നീളമുള്ള കലശവലയം നിർമ്മിക്കണം; പിന്നെ ശിവാചാര്യൻ, ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം, നിത്യകർമങ്ങൾ നടത്തി, സ്നാനം ചെയ്ത്,
പ്രവിശ്യ മംഡലം ശംഭോഃ പൂജാം പൂര്വവദാചരേത് തത്രാഢകാവരൈസ്സിദ്ധം തംദുലൈഃ പായസം പ്രഭോഃ
മണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ശംഭുവിന് മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ പൂജ നടത്തണം; അവിടെ അർപ്പണത്തിന് യോഗ്യമായ അരിയും ഉപയോഗിച്ച് പായസം തയ്യാറാക്കണം.
അര്ധം നിവേദ്യ ഹോമാര്ഥം ശേഷം സമുപകല്പയേത് പുരതഃ കല്പിതേ വാഥ മംഡലേ വര്ണിമംഡിതേ
അർപ്പണത്തിനായി പായസം പകുതി സമർപ്പിച്ച്, ശേഷിച്ചതു വേർതിരിക്കണം; തയ്യാറാക്കിയ മണ്ഡലത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ അക്ഷരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ മണ്ഡലത്തിൽ,
സ്ഥാപയേത്പഞ്ചകലശാന്ദിക്ഷു മധ്യേ ച ദേശികഃ തേഷു ബ്രഹ്മാണി മൂലാര്ണൈര്ബിന്ദുനാദസമന്വിതൈഃ
ദേശികൻ അഞ്ചു കലശങ്ങൾ ദിശകളിലും ഒന്ന് നടുവിലും വയ്ക്കണം; അവയിൽ, ബിന്ദുവും നാദവും ഉള്ള മൂല അക്ഷരങ്ങളാൽ ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങൾ ചൊല്ലണം.
നമ ആദ്യൈര്യകരാംതൈഃ കല്പയേത്കല്പവിത്തമഃ ഈശാനം മധ്യമേ കുംഭേ പുരുഷം പുരതഃ സ്ഥിതേ
‘നമ’ തുടങ്ങിയും ‘യ’യിൽ അവസാനിക്കുന്നതുമായ അക്ഷരങ്ങളാൽ, ക്രിയാവിദ്യയിൽ പാടവമുള്ളവൻ അവ സ്ഥാപിക്കണം; നടുവിലെ കലശത്തിൽ ഈശാനനെയും, മുന്നിൽ വച്ചതിൽ പുരുഷനെയും,
അഘോരം ദക്ഷിണേ വാമേ വാമം സദ്യം ച പശ്ചിമേ രക്ഷാം വിധായ മുദ്രാ ച ബദ്ധ്വാ കുംഭാഭിമംത്രണമ്
വലത്തുഭാഗത്ത് അഘോരനെയും, ഇടതുഭാഗത്ത് വാമനെയും, പടിഞ്ഞാറ് സദ്യനെയും; സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കി, മുദ്ര കെട്ടി, കലശങ്ങൾ മന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രണം ചെയ്യണം.