ഋജവോ മൃദവഃ സ്വച്ഛാ വിനീതാഃ സ്ഥിരചേതസഃ ശൌചാചാരസമായുക്താഃ ശിവഭക്താ ദ്വിജാതയഃ
നേരുള്ളവർ, സൌമ്യരായവർ, ശുദ്ധരായവർ, വിനയമുള്ളവർ, സ്ഥിരമായ മനസ്സുള്ളവർ, ശുദ്ധമായ ആചാരമുള്ളവർ, ശിവഭക്തർ, ദ്വിജന്മാർ—
ഏവം വൃത്തസമോപേതാ വാങ്മനഃകായകര്മഭിഃ ശോധ്യാ ബോധ്യാ യഥാന്യായമിതി ശാസ്ത്രേഷു നിശ്ചയഃ
ഇത്തരമുളള നല്ല പെരുമാറ്റം ഉള്ളവർ വാക്കിലും മനസ്സിലും ശരീരത്തിലും ശുദ്ധരാക്കപ്പെടുകയും, യുക്തിയനുസരിച്ച് ഉപദേശിക്കപ്പെടുകയും വേണം; ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ഉറപ്പാക്കുന്നത്.
നാധികാരഃ സ്വതോ നാര്യാഃ ശിവസംസ്കാരകര്മണി നിയോഗാദ്ഭര്തുരസ്ത്യേവ ഭക്തിയുക്താ യദീശ്വരേ
സ്ത്രീകൾക്ക് ശിവന്റെ കര്മ്മങ്ങളിൽ സ്വയം അവകാശമില്ല; ഭർത്താവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രമേ അവകാശം ഉണ്ടാകൂ, ഭർത്താവിനോടും ശിവനോടും ഭക്തിയുള്ളവളാണെങ്കിൽ.
തഥൈവ ഭര്തൃഹീനായാ പുത്രാദേരഭ്യനുജ്ഞയാ അധികാരോ ഭവത്യേവ കന്യായാഃ പിതുരാജ്ഞയാ ശൂദ്രാണാം മര്ത്യജാതീനാം പതിതാനാം വിശേഷതഃ
അതുപോലെ, ഭർത്താവില്ലാത്തവൾക്ക് മകനോ മറ്റാരോ അനുമതി നൽകിയാൽ അവകാശം ഉണ്ടാകും; കന്യയ്ക്ക് പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ; ശൂദ്രന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് പതിതർക്കും—
തഥാ സംകരജാതീനാം നാധ്വശുദ്ധിര്വിധീയതേ തൈപ്യകൃത്രിമഭാവശ്ചേച്ഛിവേ പരമകാരണേ
സംകരജാതികൾക്ക് കര്മ്മശുദ്ധി നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല; എന്നാൽ അവർക്ക് കൃത്രിമമായ സ്ഥാനം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ശിവനിൽ, പരമകാരണത്തിൽ—
പാദോദകപ്രദാനാദ്യൈഃ കുര്യുഃ പാപവിശോധനമ് അത്രാനുലോമജാതാ യേ യുക്താ ഏവ ദ്വിജാതിഷു
അവർ പാദോദകദാനം മുതലായവകൊണ്ട് പാപശുദ്ധി നടത്തണം; അവരിൽ അനുലോമജാതികൾ ദ്വിജന്മാരിൽ യോഗ്യരാണ്.
തേഷാമധ്വവിശുദ്ധ്യാദി കുര്യാന്മാതൃകുലോചിതമ് യാ തു കന്യാ സ്വപിത്രാദ്യൈശ്ശിവധര്മേ നിയോജിതാ
അവർക്ക് കര്മ്മശുദ്ധിയും മറ്റു കര്മ്മങ്ങളും മാതൃകുലത്തിന്റെ ആചാരപ്രകാരം നടത്തണം; പിതാവോ മറ്റാരോ ശിവധർമ്മത്തിൽ നിയോഗിച്ച കന്യയും—
സാ ഭക്തായ പ്രദാതവ്യാ നാപരായ വിരോധിനേ ദത്താ ചേത്പ്രതികൂലായ പ്രമാദാദ്ബോധയേത്പതിമ്
അവളെ ഭക്തനു മാത്രമേ നൽകാവൂ; മറ്റാര്ക്കും ശത്രുക്കൾക്കുമല്ല; തെറ്റിദ്ധരിച്ചാൽ, ഭർത്താവിനെ അവൾ ബോധ്യപ്പെടുത്തണം.
അശക്താ തം പരിത്യജ്യ മനസാ ധര്മമാചരേത് യഥാ മുനിവരം ത്യക്ത്വാ പതിമത്രിം പതിവ്രതാ
അവൾക്ക് അതിന് കഴിയാത്തപക്ഷം, മനസ്സിൽ തന്നെ ധർമ്മം ആചരിക്കണം; അതുപോലെ, ഒരു പതിവ്രത, മഹർഷിയെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും ഭർത്താവിനോടുള്ള വിശ്വാസം കൈവിടാറില്ലല്ലോ.
കൃതകൃത്യാ ഽഭവത്പൂര്വം തപസാരാധ്യ ശങ്കരമ് യഥാ നാരായണം ദേവം തപസാരാധ്യ പാംഡവാന്
അവൾ മുമ്പ് തൻറെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി, തപസ്സിലൂടെ ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെ, പാണ്ഡവർ തപസ്സിലൂടെ നാരായണദേവനെ ആരാധിച്ചിരുന്നതുപോലെയാണ്.
പതീംല്ലബ്ധവതീ ധര്മേ ഗുരുഭിര്ന നിയോജിതാ അസ്വാതന്ത്ര്യകൃതോ ദോഷോ നേഹാസ്തി പരമാര്ഥതഃ
അവൾ ഭർത്താക്കളെ ധർമ്മം പാലിച്ചാണ് ലഭിച്ചത്, മൂപ്പന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ചതുകൊണ്ടല്ല; സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്നുള്ള പാപം ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല.
ശിവധര്മേ നിയുക്തായാശ്ശിവശാസനഗൌരവാത് ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന യോ ഽപി കോ ഽപി ശിവാശ്രയഃ
ശിവധർമ്മത്തിൽ നിയുക്തയായവൾ ശിവന്റെ ആജ്ഞയെ മാനിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; ഇതിൽ കൂടുതൽ എന്ത് പറയണം? ആരായാലും, ആരായാലും ശിവനിൽ ആശ്രയം നേടുന്നവൻ...
സംസ്കാര്യോ ഗുര്വധീനശ്ചേത്സംസ്ക്രിയാ ന പ്രഭിദ്യതേ ഗുരോരാലോകനാദേവ സ്പര്ശാത്സംഭാഷണാദപി
ഗുരുവിന് കീഴിൽ സംസ്കാരം ചെയ്യേണ്ടി വരുമ്പോൾ, ഗുരുവിന്റെ കാഴ്ച, സ്പർശം, സംസാരമാത്രം കൊണ്ടും സംസ്കാരം തകരാറില്ല.
യസ്യ സംജായതേ പ്രജ്ഞാ തസ്യ നാസ്തി പരാജയഃ മനസാ യസ്തു സംസ്കാരഃ ക്രിയതേ യോഗവര്ത്മനാ
ആർക്കാണ് ജ്ഞാനം ഉദയിക്കുന്നത്, അവനു തോൽവി ഉണ്ടാകില്ല; മനസ്സിൽ യോഗമാർഗ്ഗം ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്ന സംസ്കാരവും അങ്ങനെ തന്നെ.
സ നേഹ കഥിതോ ഗുഹ്യോ ഗുരുവക്ത്രൈകഗോചരഃ ക്രിയാവാന്യസ്തു സംസ്കാരഃ കുംഡമംഡപപൂര്വകഃ സ വക്ഷ്യതേ സമാസേന തസ്യ ശക്യോ ന വിസ്തരഃ
അത് ഇവിടെ തുറന്നു പറയുന്നില്ല, കാരണം അതു രഹസ്യവും ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകളിൽ മാത്രം അറിയാവുന്നതുമാണ്. കൃത്യമായ ക്രിയാപൂർവകമായ സംസ്കാരം, മണ്ഡപവും വേദിയും ഒരുക്കിയതിനു ശേഷം, സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; അതിന്റെ മുഴുവൻ വിശദീകരണം നൽകാൻ കഴിയില്ല.
പുണ്യേ ഽഹനി ശുചൌ ദേശേ ബഹുദോഷവിവര്ജിതേ ദേശികഃ പ്രഥമം കുര്യാത്സംസ്കാരം സമയാഹ്വയമ്
ശുഭദിനത്തിൽ, പവിത്രവും ദോഷരഹിതവുമായ സ്ഥലത്ത്, ഗുരു ആദ്യം 'സമയ' എന്ന സംസ്കാരം നടത്തണം.
പരീക്ഷ്യ ഭൂമിം വിധിവദ്ഗംധവര്ണരസാദിഭിഃ ശില്പിശാസ്ത്രോക്തമാര്ഗേണ മണ്ഡപം തത്ര കല്പയേത്
ഭൂമി സുഗന്ധം, വർണ്ണം, രുചി മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് യഥാവിധി പരിശോധിച്ച്, ശില്പശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞ രീതിയിൽ അവിടെ ഒരു മണ്ഡപം പണിയണം.
കൃത്വാ വേദിം ച തന്മധ്യേ കുണ്ഡാനി പരികല്പയേത് അഷ്ടദിക്ഷു തഥാ ദിക്ഷു തത്രൈശാന്യാം പുനഃ ക്രമാത്
വേദി നിർമ്മിച്ച് അതിന്റെ നടുവിൽ കുണ്ടങ്ങൾ ഒരുക്കണം; എട്ട് ദിക്കുകളിൽ, ഇടക്ക് ദിക്കുകളിലും, പിന്നെ ഈശാന്യദിക്കിലും ക്രമമായി കുണ്ടങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം.
പ്രധാനകുംഡം കുര്വീത യദ്വാ പശ്ചിമഭാഗതഃ പ്രധാനമേകമേവാഥ കൃത്വാ ശോഭാം പ്രകല്പയേത്
പ്രധാന കുണ്ടം ഒരുക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്; ഒരു പ്രധാന കുണ്ടം മാത്രം ഉണ്ടാക്കി അതിന്റെ ഭംഗിയും ഒരുക്കണം.
വിതാനധ്വജമാലാഭിര്വിവിധാഭിരനേകശഃ വേദിമധ്യേ തതഃ കുര്യാന്മംഡലം ശുഭലക്ഷണമ്
വിവിധ തരം തൂവൽക്കൊടികളും പതാകമാലകളും ഉപയോഗിച്ച്, വേദിയുടെ നടുവിൽ ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടെ ഒരു വൃത്തം വരയ്ക്കണം.
രക്തഹേമാദിഭിശ്ചൂര്ണൈരീശ്വരാവാഹനോചിതമ് സിംദൂരശാലിനീവാരചൂര്ണൈരേവാഥ നിര്ധനഃ
ചുവപ്പ്, പൊന്നു മുതലായ പൊടികൾ കൊണ്ട്, ഈശ്വരനെ ആഹ്വാനിക്കാൻ അനുയോജ്യമായതുപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ ദാരിദ്ര്യമുള്ളവൻ ആണെങ്കിൽ, സിന്ദൂരം, അരി, ആവരിക്കൊണ്ടുള്ള പൊടികൾ ഉപയോഗിക്കാം.
ഏകഹസ്തം ദ്വിഹസ്തം വാ സിതം വാ രക്തമേവ വാ ഏകഹസ്തസ്യ പദ്മസ്യ കര്ണികാഷ്ടാംഗുലാ മതാ
ഒരു കൈ നീളമോ രണ്ട് കൈ നീളമോ, വെള്ളയോ ചുവപ്പോ ആയിരിക്കും; ഒരു കൈ നീളമുള്ള താമരയ്ക്ക്, കർണികയുടെ അളവ് എട്ട് വിരലാണ്.
കേസരാണി തദര്ധാനി ശേഷം ചാഷ്ടദലാദികമ് ദ്വിഹസ്തസ്യ തു പദ്മസ്യ ദ്വിഗുണം കര്ണികാദികമ്
അതിന്റേത് കേശരങ്ങൾ അതിന്റെ പകുതിയത്രയും; ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം എട്ടു ദളങ്ങളുമാണ്. രണ്ട് കൈ നീളമുള്ള താമരയ്ക്ക്, കർണികയും മറ്റും ഇരട്ടിയാകും.
കൃത്വാ ശോഭോപശോഭാഢ്യമൈശാന്യാം തസ്യ കല്പയേത് ഏകഹസ്തം തദര്ധം വാ പുനര്വേദ്യഃ തു മംഡലമ്
അത് ഭംഗിയും അലങ്കാരവും ചേർത്ത് നിർമ്മിച്ച്, ഈശാന്യദിക്കിൽ ഒരുക്കണം; ഒരു കൈ നീളമോ അതിന്റെ പകുതിയോ വേദിയിൽ വീണ്ടും വൃത്തം വരയ്ക്കണം.
വ്രീഹിതംദുലസിദ്ധാര്ഥതിലപുഷ്പകുശാസ്തൃതേ തത്ര ലക്ഷണസംയുക്തം ശിവകുംഭം പ്രസാധയേത്
അവിടെ അരി, ചൊറിഞ്ഞ അരി, എള്ള്, പൂക്കൾ, ദർഭ എന്നിവ വിരിച്ചിട്ട്, ശരിയായ ലക്ഷണങ്ങളോടുകൂടിയ ശിവകുംഭം ഒരുക്കണം.
സൌവര്ണം രാജതം വാപി താമ്രജം മൃന്മയം തു വാ ഗന്ധപുഷ്പാക്ഷതാകീര്ണം കുശദൂര്വാംകുരാചിതമ്
പൊന്നു, വെള്ളി, താമ്രം, അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണ് കൊണ്ടുള്ള പാത്രം, സുഗന്ധം, പൂക്കൾ, അക്ഷത, ദർഭ, ദൂർവാങ്കുരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം.
സിതസൂത്രാവൃതം കംഠേ നവവസ്ത്രയുഗാവൃതമ് ശുദ്ധാമ്ബുപൂര്ണമുത്കൂര്ചം സദ്രവ്യം സപിധാനകമ്
കഴുത്തിൽ വെള്ള ധാഗം ധരിച്ച്, പുതിയ രണ്ട് വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, ശുദ്ധജലത്തോടെ നിറച്ച പാത്രം, അതിൽ ഭോജനസാമഗ്രികളും മൂടിയും ചേർത്ത് കൈയിൽ എടുക്കണം.
ഭൃങ്ഗാരം വര്ധനീം ചാപി ശംഖം ച ചക്രമേവ വാ വിനാ സൂത്രാദികം സര്വം പദ്മപത്രമഥാപി വാ
കറുത്ത കുരങ്ങിൻ തൊലി, ഇരിപ്പിടം, ശംഖ്, ചക്രം എന്നിവയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവയൊന്നും ഇല്ലാതെ ഒരു താമരയിലയോ ഉപയോഗിക്കാം.
തസ്യാസനാരവിംദസ്യ കല്പയേദുത്തരേ ദലേ അഗ്രതശ്ചംദനാംഭോഭിരസ്ത്രരാജസ്യ വര്ധനീമ്
ആ താമരയിരിപ്പിടത്തിന്റെ വടക്കേ ഇലയിലാണ്, ആ ചടങ്ങിന്റെ പാത്രം വെച്ച്, മുന്നിൽ ചന്ദനജലത്തിൽ നനച്ച് ഒരുക്കണം.
മണ്ഡലസ്യ തതഃ പ്രാച്യാം മംത്രകുംഭേ ച പൂര്വവത് കൃത്വാ വിധിവദീശസ്യ മഹാപൂജാം സമാചരേത്
ശേഷം, ആ മണ്ടലത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്തും മന്ത്രപാത്രത്തിനരികിലും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാ വിധികളും പാലിച്ച്, ഭഗവാന്റെ മഹാപൂജ നടത്തണം.