ശിവപുരാണമ്

അശുദ്ധം ബൌദ്ധമൈശ്വര്യം പ്രാകൃതം പൌരുഷം തഥാ ഗുണേശാനാമതസ്ത്യാജ്യം ഗുണാതീതപദൈഷിണാമ്

അശുദ്ധമായ ബുദ്ധിശക്തിയും ലോകീയമായ പുരുഷശക്തിയും ഗുണങ്ങളുടെ അധിപതികളുടെ ആധിപത്യവും — ഇവയെല്ലാം ഗുണാതീതാവസ്ഥ തേടുന്നവർ ഉപേക്ഷിക്കണം.

അഥ കിം ബഹുനോക്തേന ശ്രേയഃ പ്രാപ്ത്യൈകസാധനമ് മയി ചിത്തസമാസംഗോ യേന കേനാപി ഹേതുനാ

ഇനി കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; പരമശ്രേയസ്സിന് ഒരേയൊരു മാർഗം, എന്ത് കാരണത്താലായാലും മനസ്സിനെ എന്നിലേക്കു ഏകാഗ്രമാക്കുക എന്നതാണ്.

ഇത്ഥം ശ്രീകണ്ഠനാഥേന ശിവേന പരമാത്മനാ ഹിതായ ജഗതാമുക്തോ ജ്ഞാനസാരാര്ഥസംഗ്രഹഃ

ഇങ്ങനെ ശ്രീകണ്ഠനായ ശിവൻ, പരമാത്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരാംശം ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

വിജ്ഞാനസംഗ്രഹസ്യാസ്യ വേദശാസ്ത്രാണി കൃത്സ്നശഃ സേതിഹാസപുരാണാനി വിദ്യാ വ്യാഖ്യാനവിസ്തരഃ

ഈ വിജ്ഞാനസംഗ്രഹത്തിൽ വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, വിവിധ വിദ്യകളും വിശദീകരണങ്ങളും മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയമനുഷ്ഠേയമധികാരോ ഽഥ സാധനമ് സാധ്യം ചേതി ഷഡര്ഥാനാം സംഗ്രഹത്വേഷ സംഗ്രഹഃ

ജ്ഞാനം, അറിയേണ്ടത്, ആചരിക്കേണ്ടത്, യോഗ്യത, മാർഗം, ലക്ഷ്യം — ഈ ആറു കാര്യങ്ങളും ഈ സംഗ്രഹത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഗുരോരധികൃതം ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം പാശഃ പശുഃ പതിഃ ലിംഗാര്ചനാദ്യനുഷ്ഠേയം ഭക്തസ്ത്വധികൃതോ ഽപി യഃ

ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ ലഭിക്കുന്ന അറിവാണ് അറിയേണ്ടത്. ബന്ധം, ജീവൻ, പരമേശ്വരൻ — ഇവയെക്കുറിച്ചാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ലിംഗാരാധനയും ഇതുപോലെയുള്ള ആചാരങ്ങളും ഭക്തനും യോഗ്യനും നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.

സാധനം ശിവമംത്രാദ്യം സാധ്യം ശിവസമാനതാ ഷഡര്ഥസംഗ്രഹസ്യാസ്യ ജ്ഞാനാത്സര്വജ്ഞതോച്യതേ

ശിവമന്ത്രം പോലുള്ള ഉപായങ്ങളാണ് സാദ്ധ്യങ്ങൾ നേടാനുള്ള മാർഗം. ലക്ഷ്യം ശിവനോടു സമത്വം നേടലാണ്. ഈ ആറു തത്വങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയാൽ സർവ്വജ്ഞത ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.

പ്രഥമം കര്മ യജ്ഞാദേര്ഭക്ത്യാ വിത്താനുസാരതഃ ബാഹ്യേഭ്യര്ച്യ ശിവം പശ്ചാദംതര്യാഗരതോ ഭവേത്

ആദ്യമായി, യജ്ഞം പോലുള്ള കര്‍മ്മങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ, സ്വന്തമായ ശേഷിയനുസരിച്ച് ചെയ്യണം. പുറംപൂജകൾക്കു ശേഷം, അകത്തുനിന്ന് മനസ്സോടെ ശിവനെ ആരാധിക്കണം.

രതിരഭ്യംതരേ യസ്യ ന ബാഹ്യേ പുണ്യഗൌരവാത് ന കര്മ കരണീയം ഹി ബഹിസ്തസ്യ മഹാത്മനാഃ

ആത്മാവിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നവർക്കും പുറം കാര്യങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവർക്കും, വലിയ പുണ്യഫലത്താൽ, പുറം കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല.

ജ്ഞാനാമൃതേന തൃപ്തസ്യ ഭക്ത്യാ ശൈവശിവാത്മനഃ നാംതര്ന ച ബഹിഃ കൃഷ്ണ കൃത്യമസ്തി കദാചന

അറിവെന്ന അമൃതത്തിൽ തൃപ്തനായ, ശിവഭക്തനായവന്, കൃഷ്ണ, അകത്തോ പുറത്തോ ചെയ്യേണ്ട കര്‍മ്മം ഒന്നുമില്ല.

തസ്മാത്ക്രമേണ സംത്യജ്യ ബാഹ്യമാഭ്യംതരം തഥാ ജ്ഞാനേന ജ്ഞേയമാലോക്യാജ്ഞാനം ചാപി പരിത്യജേത്

അതിനാൽ, ക്രമമായി പുറം കാര്യങ്ങളും അകത്തുള്ളതും ഉപേക്ഷിച്ച്, അറിവിലൂടെ അറിയേണ്ടത് മനസ്സിലാക്കി, അജ്ഞാനവും വിട്ടുകളയണം.

നൈകാഗ്രം ചേച്ഛിവേ ചിത്തം കിം കൃതേനാപി കര്മണാ ഏകാഗ്രമേവ ചേച്ചിത്തം കിം കൃതേനാപി കര്മണാ

ചിത്തം ശിവനിൽ ഏകാഗ്രമല്ലെങ്കിൽ, എത്ര കര്‍മ്മം ചെയ്താലും എന്ത് ഫലമുണ്ട്? ചിത്തം ഏകാഗ്രമായാൽ, എത്ര കര്‍മ്മം ചെയ്താലും എന്ത് ആവശ്യം?

തസ്മാത്കര്മാണ്യകൃത്വാ വാ കൃത്വാ വാംതര്ബഹിഃക്രമാത് യേന കേനാപ്യുപായേന ശിവേ ചിത്തം നിവേശയേത്

അതിനാൽ, കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും ചെയ്യാതിരുന്നാലും, അകത്തോ പുറത്തോ എങ്ങനെയായാലും, ഏതൊരു മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയും മനസ്സിനെ ശിവനിൽ സ്ഥാപിക്കണം.

ശിവേ നിവിഷ്ടചിത്താനാം പ്രതിഷ്ഠിതധിയാം സതാമ് പരത്രേഹ ച സര്വത്ര നിര്വൃതിഃ പരമാ ഭവേത്

ശിവനിൽ മനസ്സും ബുദ്ധിയും ഉറച്ചവർക്കു, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും എല്ലായിടത്തും പരമാനന്ദം ലഭിക്കും.

ഇഹോന്നമഃ ശിവായേതി മംത്രേണാനേന സിദ്ധയഃ സ തസ്മാദധിഗംതവ്യഃ പരാവരവിഭൂതയേ

'ഓം നമഃ ശിവായ' എന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഇവിടെ സിദ്ധികൾ നേടാം. അതിനാൽ, ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ വാശി നേടാൻ ഇതിനെ അഭ്യസിക്കണം.

മഹര്ഷിവര സര്വജ്ഞ സര്വജ്ഞാനമഹോദധേ പഞ്ചാക്ഷരസ്യ മാഹാത്മ്യം ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ

മഹർഷിയേ, സർവ്വജ്ഞനേ, സർവ്വജ്ഞതയുടെ സമുദ്രമേ, ഈ അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വം സത്യമായി ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

പഞ്ചാക്ഷരസ്യ മാഹാത്മ്യം വര്ഷകോടിശതൈരപി അശക്യം വിസ്തരാദ്വക്തും തസ്മാത്സംക്ഷേപതഃ ശൃണു

അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വം കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു പോലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതിനാൽ, അതിന്റെ സാരം കേൾക്കൂ.

വേദേ ശിവാഗമേ ചായമുഭയത്ര ഷഡക്ഷരേഃ സര്വേഷാം ശിവഭക്താനാമശേഷാര്ഥസാധകഃ

വേദത്തിലും ശിവാഗമങ്ങളിലും ഈ ആറക്ഷരമന്ത്രം ശിവഭക്തർക്കു എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടിക്കൊടുക്കുന്നു.

തദല്പാക്ഷരമര്ഥാഢ്യം വേദസാരം വിമുക്തിദമ് ആജ്ഞാസിദ്ധമസംദിഗ്ധം വാക്യമേതച്ഛിവാത്മകമ്

ചെറിയ അക്ഷരങ്ങൾ മാത്രമുള്ളതായിട്ടും അതിൽ അർത്ഥസമ്പത്തുണ്ട്; വേദത്തിന്റെ സാരവും മോക്ഷം നൽകുന്നതും ആജ്ഞയാൽ സ്ഥാപിതവും സംശയമില്ലാത്തതുമായ ഈ വാക്ക് ശിവസ്വഭാവമുള്ളതാണ്.

നാനാസിദ്ധിയുതം ദിവ്യം ലോകചിത്താനുരംജകമ് സുനിശ്ചിതാര്ഥം ഗംഭീരം വാക്യം തത്പാരമേശ്വരമ്

നാനാ സിദ്ധികൾ ഉള്ളതും ദിവ്യവും ലോകജനങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നതുമായത്, ഉറപ്പുള്ള അർത്ഥവും ആഴമുള്ളതുമായ വാക്ക്, അതാണ് പരമേശ്വരത്തിന്റെ വചനം.

മന്ത്രം സുഖമുകോച്ചാര്യമശേഷാര്ഥപ്രസിദ്ധയേ പ്രാഹോന്നമഃ ശിവായേതി സര്വജ്ഞസ്സര്വദേഹിനാമ്

എളുപ്പത്തിൽ ഉച്ചരിക്കാവുന്ന ഈ മന്ത്രം എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സഫലമാക്കുന്നു. 'ഓം നമഃ ശിവായ' എന്ന് സർവ്വജ്ഞൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപദേശിക്കുന്നു.

തദ്ബീജം സര്വവിദ്യാനാം മംത്രമാദ്യം ഷഡക്ഷരമ് അതിസൂക്ഷ്മം മഹാര്ഥം ച ജ്ഞേയം തദ്വടബീജവത്

എല്ലാ വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും വിത്താണ് ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉള്ളത്; പ്രധാനമന്ത്രവും ആറക്ഷരമന്ത്രവുമാണ്. അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും മഹത്തായ അർത്ഥമുള്ളതുമായത് വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തുപോലെ അറിയണം.

ദേവോ ഗുണത്രയാതീതഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വകൃത്പ്രഭുഃ ഓമിത്യേകാക്ഷരേ മന്ത്രേ സ്ഥിതഃ സര്വഗതഃ ശിവഃ

ദേവൻ ഗുണത്രയങ്ങളെ അതിക്രമിച്ചവനും സർവ്വജ്ഞനും എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെയും അധിപനുമാണ്. 'ഓം' എന്ന ഏകാക്ഷരമന്ത്രത്തിൽ ശിവൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഇശാനാദ്യാനി സൂക്ഷ്മാണി ബ്രഹ്മാണ്യേകാക്ഷരാണി തു മംത്രേ നമശ്ശിവായേതി സംസ്ഥിതാനി യഥാക്രമമ് മംത്രേ ഷഡക്ഷരേ സൂക്ഷ്മേ പഞ്ചബ്രഹ്മതനുഃ ശിവഃ

ഇശാനനു തുടക്കംവെച്ച സൂക്ഷ്മമായ അക്ഷരങ്ങൾ, ഏകാക്ഷരമായ ബ്രഹ്മം, യഥാക്രമം 'നമശ്ശിവായ' എന്ന മന്ത്രത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ആ ആറക്ഷര മന്ത്രത്തിൽ ശിവൻ, അഞ്ചു ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

വാച്യവാചകഭാവേന സ്ഥിതഃ സാക്ഷാത്സ്വഭാവതഃ വാച്യശ്ശിവോപ്രമേയത്വാന്മംത്രസ്തദ്വാചകസ്സ്മൃതഃ

അവൻ അർത്ഥവും അതിന്റെ സൂചനയും ആയി സ്വഭാവത്താൽ നേരിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു. ശിവൻ, ഉപമയില്ലാത്തവൻ ആകയാൽ അർത്ഥം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സൂചനയായാണ് മന്ത്രം ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

വാച്യവാചകഭാവോ ഽയമനാദിസംസ്ഥിതസ്തയോഃ യഥാ ഽനാദിപ്രവൃത്തോയം ഘോരസംസാരസാഗരഃ

ഈ അർത്ഥ-സൂചന ബന്ധം ആദികാലം മുതൽ ഇരുവരിലും നിലനിൽക്കുന്നു, എങ്ങനെ ഈ ഭയങ്കരമായ സാംസാരികസമുദ്രം ആദിയില്ലാതെ ഒഴുകുന്നുവോ അതുപോലെ.

ശിവോ ഽപി ഹി തഥാനാദിസംസാരാന്മോചകഃ സ്ഥിതഃ വ്യാധീനാം ഭേഷജം യദ്വത്പ്രതിപക്ഷഃ സ്വഭാവതഃ

അതു പോലെ തന്നെ, ശിവൻ ഈ അനാദി സാംസാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നവനായി നിലകൊള്ളുന്നു. രോഗങ്ങൾക്ക് ഔഷധം സ്വഭാവത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രത്യുപായമാണോ അതുപോലെ.

തദ്വത്സംസാരദോഷാണാം പ്രതിപക്ഷഃ ശിവസ്സ്മൃതഃ അസത്യസ്മിന് ജഗന്നാഥേ തമോഭൂതമിദം ഭവേത്

അതു പോലെ തന്നെ, സാംസാരിക ദോഷങ്ങൾക്ക് പ്രത്യുപായനായി ശിവൻ ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ലോകനാഥൻ ഇല്ലെങ്കിൽ ഈ ലോകം അന്ധകാരത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകും.

അചേതനത്വാത്പ്രകൃതേരജ്ഞത്വാത്പുരഷസ്യ ച പ്രധാനപരമാണ്വാദി യാവത്കിംചിദചേതനമ്

പ്രകൃതിയുടെ ജഡത്വവും പുരുഷന്റെ അജ്ഞതയും കാരണം, പ്രധാനതത്വം മുതൽ ഏറ്റവും ചെറിയ അണുവരെയുമുള്ള എല്ലാം ജഡമാണ്.