ശിവപുരാണമ്

ബ്രഹ്മചര്യം സദാ സ്നാനം ഭസ്മനാ സലിലേന വാ ശാംതിര്മൌനം ക്ഷമാ നിത്യം സംവിഭാഗോ യഥാവിധി

ബ്രഹ്മചര്യം, ദിവസേന സ്നാനം, ഭസ്മം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച്, ശാന്തി, മൗനം, ക്ഷമ, നിയമപ്രകാരം പങ്കിടൽ—ഇവ നിർബന്ധമാണ്.

അഷ്ടാഭ്യാം ച ചതുര്ദശ്യാം പൌര്ണമാസ്യാം വിശേഷതഃ ഏകാദശ്യാം ച വിധിവദുപവാസോമമാര്ചനമ്

അഷ്ടമി, ചതുര്ദശി, പ്രത്യേകിച്ച് പൗർണമി, ഏകാദശി ദിവസങ്ങളിൽ, വിധിപ്രകാരം ഉപവാസം പാലിച്ച് സോമനെ ആരാധിക്കണം.

ഇതി സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തോ മയാശ്രമനിഷേവിണാമ് ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശാം ദേവി യതീനാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്

ഇങ്ങനെ, സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, യതികൾ, ബ്രഹ്മചാരികൾ തുടങ്ങിയ ആശ്രമജീവികൾക്ക് ധർമ്മം പറഞ്ഞു.

തഥൈവ വാനപ്രസ്ഥാനാം ഗൃഹസ്ഥാനാം ച സുന്ദരി ശൂദ്രാണാമഥ നാരീണാം ധര്മ ഏഷ സനാതനഃ

അതുപോലെ തന്നെ, സുന്ദരിയേ, വനവാസികൾക്കും ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കും ശൂദ്രന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.

ധ്യേയസ്ത്വയാഹം ദേവേശി സദാ ജാപ്യഃ ഷഡക്ഷരഃ വേദോക്തമഖിലം ധര്മമിതി ധര്മാര്ഥസംഗ്രഹഃ

ദേവതകളുടെ ദേവിയേ, നീ എപ്പോഴും എന്നെ ധ്യാനിക്കുകയും, ആറക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കുകയും, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ആചരിക്കുകയും ചെയ്യണം—ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെയും അർത്ഥത്തിന്റെയും സംഗ്രഹം.

അഥ യേ മാനവാ ലോകേ സ്വേച്ഛയാ ധൃതവിഗ്രഹാഃ ഭാവാതിശയസംപന്നാഃ പൂര്വസംസ്കാരസംയുതാഃ

ഇനി, ലോകത്തിൽ സ്വച്ഛന്ദമായി വ്രതം സ്വീകരിക്കുന്ന, അതീവ ഭാവം ഉള്ള, മുൻജന്മസ്മരണയുള്ള മനുഷ്യർ

വിരക്താ വാനുരക്താ വാ സ്ത്ര്യാദീനാം വിഷയേഷ്വപി

അവർ സ്ത്രീകളോടോ മറ്റെന്തിനോടോ ആകർഷണമോ വിരക്തിയോ ഉള്ളവരായിരിക്കാം.

തേഷാം മമാത്മവിജ്ഞാനം വിശുദ്ധാനാം വിവേകിനാമ് മത്പ്രസാദാദ്വിശുദ്ധാനാം ദുഃഖമാശ്രമരക്ഷണാത്

ശുദ്ധരും വിവേകമുള്ളവരും എന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അറിയുന്നു; എങ്കിലും അവർ ശുദ്ധരായിട്ടും ലോകത്തിലെ ബാധ്യതകളാൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.

നാസ്തി കൃത്യമകൃത്യം ച സമാധിര്വാ പരായണമ് ന വിധിര്ന നിഷേധശ്ച തേഷാം മമ യഥാ തഥാ

അവർക്ക് ചെയ്യേണ്ടതോ ചെയ്യരുതതോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാര്യമോ, ധ്യാനമോ പരമലക്ഷ്യമോ ഇല്ല; നിർദ്ദേശമോ വിലക്കോ ഒന്നുമില്ല, എനിക്ക് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ് അവർക്കും.

തഥേഹ പരിപൂര്ണസ്യ സാധ്യം മമ ന വിദ്യതേ തഥൈവ കൃതകൃത്യാനാം തേഷാമപി ന സംശയഃ

ഇവിടെ പൂർണ്ണതയിലിരിക്കുന്നവർക്കും, എനിക്ക് ഒന്നും നേടാനില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, തന്റെ കടമകൾ പൂർത്തിയാക്കിയവർക്കും സംശയമില്ല.

മദ്ഭക്താനാം ഹിതാര്ഥായ മാനുഷം ഭാവമാശ്രിതാഃ രുദ്രലോകാത്പരിഭ്രഷ്ടാസ്തേ രുദ്രാ നാത്ര സംശയഃ

എന്റെ ഭക്തരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, രുദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണ രുദ്രന്മാർ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു — ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.

മമാനുശാസനം യദ്വദ്ബ്രഹ്മാദീനാം പ്രവര്തകമ് തഥാ നരാണാമന്യേഷാം തന്നിയോഗഃ പ്രവര്തകഃ

ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് ഞാൻ നൽകുന്ന ആജ്ഞ പ്രവർത്തനത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും എന്റെ നിർദ്ദേശം പ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

മമാജ്ഞാധാരഭാവേന സദ്ഭാവാതിശയേന ച തദാലോകനമാത്രേണ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്

എന്റെ ആജ്ഞയെ പരമപ്രധാനമായി കരുതി, സത്യസന്ധതയോടെ അതിനെ സ്വീകരിച്ചാൽ, അതിന്റെ ഒരു ദർശനം പോലും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കും.

പ്രത്യയാശ്ച പ്രവര്തംതേ പ്രശസ്തഫലസൂചകാഃ മയി ഭാവവതാം പുംസാം പ്രാഗദൃഷ്ടാര്ഥഗോചരാഃ

എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ളവരിൽ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലം കാണുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ, നല്ല ഫലത്തിന്റെ സൂചനകൾ ഉദയം ചെയ്യുന്നു.

കംപസ്വേദോ ഽശ്രുപാതശ്ച കണ്ഠേ ച സ്വരവിക്രിയാ ആനംദാദ്യുപലബ്ധിശ്ച ഭവേദാകസ്മികീ മുഹുഃ

കുലിർപ്പും വിയർപ്പും കണ്ണുനീരും, കണ്ഠത്തിൽ ശബ്ദം മാറുന്നതും, ആനന്ദം പോലുള്ള അനുഭവങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് പെട്ടെന്ന് ആവർത്തിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നു.

സ തൈര്വ്യസ്തൈസ്സമസ്തൈര്വാ ലിംഗൈരവ്യഭിചാരിഭിഃ മംദമധ്യോത്തമൈര്ഭാവൈര്വിജ്ഞേയാസ്തേ നരോത്തമാഃ

ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കോ ഒന്നിച്ച് കൂടിയോ, മന്ദം, മധ്യം, ഉത്തമം എന്നിങ്ങനെ പ്രകടമായാൽ, അതിലൂടെ മികച്ച മനുഷ്യരെ തിരിച്ചറിയാം.

യഥായോഗ്നിസമാവേശാന്നായോ ഭവതി കേവലമ് സ തഥൈവ മമ സാന്നിധ്യാന്ന തേ കേവലമാനുഷാഃ

ഇരുമ്പ് തീയിൽ സ്പർശിച്ചാൽ അതു ഇനി വെറും ഇരുമ്പല്ലാത്തതുപോലെ, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവർ വെറും മനുഷ്യരല്ല.

ഹസ്തപാദാദിസാധര്മ്യാദ്രുദ്രാന്മര്ത്യവപുര്ധരാന് പ്രാകൃതാനിവ മന്വാനോ നാവജാനീത പംഡിതഃ

കൈകാലുകൾ മുതലായവ മനുഷ്യരെപ്പോലെ കാണുന്നുവെന്നു കൊണ്ട്, അവരെ സാധാരണയെന്ന് കരുതരുത്; ജ്ഞാനികൾ അവരെ മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള രുദ്രന്മാരെന്നു തിരിച്ചറിയുന്നു.

അവജ്ഞാനം കൃതം തേഷു നരൈര്വ്യാമൂഢചേതനൈഃ ആയുഃ ശ്രിയം കുലം ശീലം ഹിത്വാ നിരയമാവഹേത്

അവരെ അവഹേളിക്കുന്നവരിൽ, ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ള മനുഷ്യർ, ആയുസ്സും ഐശ്വര്യവും കുടുംബവും ശീലവും നഷ്ടപ്പെടുകയും നരകത്തിൽ വീഴുകയും ചെയ്യും.

ബ്രഹ്മവിഷ്ണുസുരേശാനാമപി തൂലായതേ പദമ് മത്തോന്യദനപേക്ഷാണാമുദ്ധൃതാനാം മഹാത്മനാമ്

എന്നിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കൾക്ക് ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും സ്ഥാനം പുല്ലുപോലെയാണ്.

അശുദ്ധം ബൌദ്ധമൈശ്വര്യം പ്രാകൃതം പൌരുഷം തഥാ ഗുണേശാനാമതസ്ത്യാജ്യം ഗുണാതീതപദൈഷിണാമ്

അശുദ്ധമായ ബുദ്ധിശക്തിയും ലോകീയമായ പുരുഷശക്തിയും ഗുണങ്ങളുടെ അധിപതികളുടെ ആധിപത്യവും — ഇവയെല്ലാം ഗുണാതീതാവസ്ഥ തേടുന്നവർ ഉപേക്ഷിക്കണം.

അഥ കിം ബഹുനോക്തേന ശ്രേയഃ പ്രാപ്ത്യൈകസാധനമ് മയി ചിത്തസമാസംഗോ യേന കേനാപി ഹേതുനാ

ഇനി കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല; പരമശ്രേയസ്സിന് ഒരേയൊരു മാർഗം, എന്ത് കാരണത്താലായാലും മനസ്സിനെ എന്നിലേക്കു ഏകാഗ്രമാക്കുക എന്നതാണ്.

ഇത്ഥം ശ്രീകണ്ഠനാഥേന ശിവേന പരമാത്മനാ ഹിതായ ജഗതാമുക്തോ ജ്ഞാനസാരാര്ഥസംഗ്രഹഃ

ഇങ്ങനെ ശ്രീകണ്ഠനായ ശിവൻ, പരമാത്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരാംശം ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

വിജ്ഞാനസംഗ്രഹസ്യാസ്യ വേദശാസ്ത്രാണി കൃത്സ്നശഃ സേതിഹാസപുരാണാനി വിദ്യാ വ്യാഖ്യാനവിസ്തരഃ

ഈ വിജ്ഞാനസംഗ്രഹത്തിൽ വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, വിവിധ വിദ്യകളും വിശദീകരണങ്ങളും മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയമനുഷ്ഠേയമധികാരോ ഽഥ സാധനമ് സാധ്യം ചേതി ഷഡര്ഥാനാം സംഗ്രഹത്വേഷ സംഗ്രഹഃ

ജ്ഞാനം, അറിയേണ്ടത്, ആചരിക്കേണ്ടത്, യോഗ്യത, മാർഗം, ലക്ഷ്യം — ഈ ആറു കാര്യങ്ങളും ഈ സംഗ്രഹത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഗുരോരധികൃതം ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം പാശഃ പശുഃ പതിഃ ലിംഗാര്ചനാദ്യനുഷ്ഠേയം ഭക്തസ്ത്വധികൃതോ ഽപി യഃ

ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ ലഭിക്കുന്ന അറിവാണ് അറിയേണ്ടത്. ബന്ധം, ജീവൻ, പരമേശ്വരൻ — ഇവയെക്കുറിച്ചാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ലിംഗാരാധനയും ഇതുപോലെയുള്ള ആചാരങ്ങളും ഭക്തനും യോഗ്യനും നിർവഹിക്കേണ്ടതാണ്.

സാധനം ശിവമംത്രാദ്യം സാധ്യം ശിവസമാനതാ ഷഡര്ഥസംഗ്രഹസ്യാസ്യ ജ്ഞാനാത്സര്വജ്ഞതോച്യതേ

ശിവമന്ത്രം പോലുള്ള ഉപായങ്ങളാണ് സാദ്ധ്യങ്ങൾ നേടാനുള്ള മാർഗം. ലക്ഷ്യം ശിവനോടു സമത്വം നേടലാണ്. ഈ ആറു തത്വങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയാൽ സർവ്വജ്ഞത ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു.

പ്രഥമം കര്മ യജ്ഞാദേര്ഭക്ത്യാ വിത്താനുസാരതഃ ബാഹ്യേഭ്യര്ച്യ ശിവം പശ്ചാദംതര്യാഗരതോ ഭവേത്

ആദ്യമായി, യജ്ഞം പോലുള്ള കര്‍മ്മങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ, സ്വന്തമായ ശേഷിയനുസരിച്ച് ചെയ്യണം. പുറംപൂജകൾക്കു ശേഷം, അകത്തുനിന്ന് മനസ്സോടെ ശിവനെ ആരാധിക്കണം.

രതിരഭ്യംതരേ യസ്യ ന ബാഹ്യേ പുണ്യഗൌരവാത് ന കര്മ കരണീയം ഹി ബഹിസ്തസ്യ മഹാത്മനാഃ

ആത്മാവിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നവർക്കും പുറം കാര്യങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവർക്കും, വലിയ പുണ്യഫലത്താൽ, പുറം കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ട ആവശ്യമില്ല.