വാനപ്രസ്ഥാശ്രമസ്ഥാനാം സമാനമിദമിഷ്യതേ രാത്രൌ ന ഭോജനം കാര്യം സര്വേഷാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
വനവാസം ചെയ്യുന്നവർക്കും ഈ നിയമം അതുപോലെയാണ്. എല്ലാ ബ്രഹ്മചാരികളും രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.
അധ്യാപനം യാജനം ച ക്ഷത്രിയസ്യാപ്രതിഗ്രഹഃ വൈശ്യസ്യ ച വിശേഷേണ മയാ നാത്ര വിധീയതേ
ക്ഷത്രിയർക്കു പഠിപ്പിക്കാനും യാഗങ്ങൾ നടത്താനും അനുവാദമുണ്ട്, പക്ഷേ സമ്മാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കരുത്. പ്രത്യേകിച്ച് വൈശ്യർക്കു ഇവ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.
രക്ഷണം സര്വവര്ണാനാം യുദ്ധേ ശത്രുവധസ്തഥാ ദുഷ്ടപക്ഷിമൃഗാണാം ച ദുഷ്ടാനാം ശാതനം നൃണാമ്
എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളെയും രക്ഷിക്കുക, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുക, ദുഷ്ട പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും ദുഷ്ടന്മാരും ഇല്ലാതാക്കുക—ഇവയും കര്ത്തവ്യങ്ങളാണ്.
അവിശ്വാസശ്ച സര്വത്ര വിശ്വാസോ മമ യോഗിഷു സ്ത്രീസംസര്ഗശ്ച കാലേഷു ചമൂരക്ഷണമേവ ച
എല്ലായിടത്തും അവിശ്വാസം പുലർത്തണം, യോഗിമാരിൽ മാത്രം വിശ്വാസം വേണം, സ്ത്രീകളെ അനുപയോഗ സമയങ്ങളിൽ ഒഴിവാക്കണം, സൈന്യത്തെ കാത്തിരിക്കുക—ഇവയും കര്ത്തവ്യങ്ങളാണ്.
സദാ സംചാരിതൈശ്ചാരൈര്ലോകവൃത്താംതവേദനമ് സദാസ്ത്രധാരണം ചൈവ ഭസ്മകംചുകധാരണമ്
എപ്പോഴും ചാരന്മാർ വഴി ജനങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ അറിയുക, ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച് നടക്കുക, ഭസ്മം പുരട്ടിയ വസ്ത്രം ധരിക്കുക—ഇവ നിർബന്ധമാണ്.
രാജ്ഞാം മമാശ്രമസ്ഥാനാമേഷ ധര്മസ്യ സംഗ്രഹഃ ഗോരക്ഷണം ച വാണിജ്യം കൃഷിര്വൈശ്യസ്യ കഥ്യതേ
രാജാക്കന്മാരേ, എന്റെ ആശ്രമങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്കുള്ള ധർമ്മം ഇതാണ്. വൈശ്യർക്കു പശുക്കളെ സംരക്ഷിക്കുക, വ്യാപാരം ചെയ്യുക, കൃഷി ചെയ്യുക—ഇവയാണ് കര്ത്തവ്യം.
ശുശ്രൂഷേതരവര്ണാനാം ധര്മഃ ശൂദ്രസ്യ കഥ്യതേ ഉദ്യാനകരണം ചൈവ മമ ക്ഷേത്രസമാശ്രയഃ
ശൂദ്രൻമാർക്ക് മറ്റുള്ളവർക്ക് സേവനം ചെയ്യുക, തോട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുക, എന്റെ കൃഷിഭൂമികളിൽ താമസിക്കുക—ഇവയാണ് ധർമ്മം.
ധര്മപത്ന്യാസ്തു ഗമനം ഗൃഹസ്ഥസ്യ വിധീയതേ ബ്രഹ്മചര്യം വനസ്ഥാനാം യതീനാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
ഗൃഹസ്ഥനു നിയമാനുസൃതമായ ഭാര്യയുമായി കൂടുക എന്നതാണ് വിധി. വനവാസികൾക്കും യതികൾക്കും ബ്രഹ്മചാരികൾക്കും ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കണം.
സ്ത്രീണാം തു ഭര്തൃശുശ്രൂഷാ ധര്മോ നാന്യസ്സനാതനഃ മമാര്ചനം ച കല്യാണി നിയോഗോ ഭര്തുരസ്തി ചേത്
സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുക എന്നതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം; മറ്റൊന്നുമില്ല. ഭർത്താവ് നിർദ്ദേശിച്ചാൽ, ദേവിയെ, എന്നെ ആരാധിക്കാനും നിർദ്ദേശമുണ്ട്.
യാ നാരീ ഭര്തൃശുശ്രൂഷാം വിഹായ വ്രതതത്പരാ സാ നാരീ നരകം യാതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
ഭർത്താവിനെ സേവിക്കാതെ വ്രതങ്ങളിൽ മാത്രം താൽപര്യമുള്ള സ്ത്രീ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അഥ ഭര്തൃവിഹീനായാ വക്ഷ്യേ ധര്മം സനാതനമ് വ്രതം ദാനം തപഃ ശൌചം ഭൂശയ്യാനക്തഭോജനമ്
ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീയ്ക്ക് ശാശ്വതധർമ്മം ഞാൻ പറയുന്നു: വ്രതം, ദാനം, തപസ്, ശുദ്ധി, നിലത്ത് ഉറങ്ങൽ, രാത്രിയിൽ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കൽ.
ബ്രഹ്മചര്യം സദാ സ്നാനം ഭസ്മനാ സലിലേന വാ ശാംതിര്മൌനം ക്ഷമാ നിത്യം സംവിഭാഗോ യഥാവിധി
ബ്രഹ്മചര്യം, ദിവസേന സ്നാനം, ഭസ്മം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച്, ശാന്തി, മൗനം, ക്ഷമ, നിയമപ്രകാരം പങ്കിടൽ—ഇവ നിർബന്ധമാണ്.
അഷ്ടാഭ്യാം ച ചതുര്ദശ്യാം പൌര്ണമാസ്യാം വിശേഷതഃ ഏകാദശ്യാം ച വിധിവദുപവാസോമമാര്ചനമ്
അഷ്ടമി, ചതുര്ദശി, പ്രത്യേകിച്ച് പൗർണമി, ഏകാദശി ദിവസങ്ങളിൽ, വിധിപ്രകാരം ഉപവാസം പാലിച്ച് സോമനെ ആരാധിക്കണം.
ഇതി സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്തോ മയാശ്രമനിഷേവിണാമ് ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശാം ദേവി യതീനാം ബ്രഹ്മചാരിണാമ്
ഇങ്ങനെ, സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, യതികൾ, ബ്രഹ്മചാരികൾ തുടങ്ങിയ ആശ്രമജീവികൾക്ക് ധർമ്മം പറഞ്ഞു.
തഥൈവ വാനപ്രസ്ഥാനാം ഗൃഹസ്ഥാനാം ച സുന്ദരി ശൂദ്രാണാമഥ നാരീണാം ധര്മ ഏഷ സനാതനഃ
അതുപോലെ തന്നെ, സുന്ദരിയേ, വനവാസികൾക്കും ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കും ശൂദ്രന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ഇതാണ് ശാശ്വതധർമ്മം.
ധ്യേയസ്ത്വയാഹം ദേവേശി സദാ ജാപ്യഃ ഷഡക്ഷരഃ വേദോക്തമഖിലം ധര്മമിതി ധര്മാര്ഥസംഗ്രഹഃ
ദേവതകളുടെ ദേവിയേ, നീ എപ്പോഴും എന്നെ ധ്യാനിക്കുകയും, ആറക്ഷരമന്ത്രം ജപിക്കുകയും, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ആചരിക്കുകയും ചെയ്യണം—ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെയും അർത്ഥത്തിന്റെയും സംഗ്രഹം.
അഥ യേ മാനവാ ലോകേ സ്വേച്ഛയാ ധൃതവിഗ്രഹാഃ ഭാവാതിശയസംപന്നാഃ പൂര്വസംസ്കാരസംയുതാഃ
ഇനി, ലോകത്തിൽ സ്വച്ഛന്ദമായി വ്രതം സ്വീകരിക്കുന്ന, അതീവ ഭാവം ഉള്ള, മുൻജന്മസ്മരണയുള്ള മനുഷ്യർ
വിരക്താ വാനുരക്താ വാ സ്ത്ര്യാദീനാം വിഷയേഷ്വപി
അവർ സ്ത്രീകളോടോ മറ്റെന്തിനോടോ ആകർഷണമോ വിരക്തിയോ ഉള്ളവരായിരിക്കാം.
തേഷാം മമാത്മവിജ്ഞാനം വിശുദ്ധാനാം വിവേകിനാമ് മത്പ്രസാദാദ്വിശുദ്ധാനാം ദുഃഖമാശ്രമരക്ഷണാത്
ശുദ്ധരും വിവേകമുള്ളവരും എന്റെ കൃപയാൽ എന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അറിയുന്നു; എങ്കിലും അവർ ശുദ്ധരായിട്ടും ലോകത്തിലെ ബാധ്യതകളാൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
നാസ്തി കൃത്യമകൃത്യം ച സമാധിര്വാ പരായണമ് ന വിധിര്ന നിഷേധശ്ച തേഷാം മമ യഥാ തഥാ
അവർക്ക് ചെയ്യേണ്ടതോ ചെയ്യരുതതോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാര്യമോ, ധ്യാനമോ പരമലക്ഷ്യമോ ഇല്ല; നിർദ്ദേശമോ വിലക്കോ ഒന്നുമില്ല, എനിക്ക് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ് അവർക്കും.
തഥേഹ പരിപൂര്ണസ്യ സാധ്യം മമ ന വിദ്യതേ തഥൈവ കൃതകൃത്യാനാം തേഷാമപി ന സംശയഃ
ഇവിടെ പൂർണ്ണതയിലിരിക്കുന്നവർക്കും, എനിക്ക് ഒന്നും നേടാനില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, തന്റെ കടമകൾ പൂർത്തിയാക്കിയവർക്കും സംശയമില്ല.
മദ്ഭക്താനാം ഹിതാര്ഥായ മാനുഷം ഭാവമാശ്രിതാഃ രുദ്രലോകാത്പരിഭ്രഷ്ടാസ്തേ രുദ്രാ നാത്ര സംശയഃ
എന്റെ ഭക്തരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, രുദ്രലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണ രുദ്രന്മാർ മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു — ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
മമാനുശാസനം യദ്വദ്ബ്രഹ്മാദീനാം പ്രവര്തകമ് തഥാ നരാണാമന്യേഷാം തന്നിയോഗഃ പ്രവര്തകഃ
ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് ഞാൻ നൽകുന്ന ആജ്ഞ പ്രവർത്തനത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും എന്റെ നിർദ്ദേശം പ്രവർത്തനത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
മമാജ്ഞാധാരഭാവേന സദ്ഭാവാതിശയേന ച തദാലോകനമാത്രേണ സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത്
എന്റെ ആജ്ഞയെ പരമപ്രധാനമായി കരുതി, സത്യസന്ധതയോടെ അതിനെ സ്വീകരിച്ചാൽ, അതിന്റെ ഒരു ദർശനം പോലും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കും.
പ്രത്യയാശ്ച പ്രവര്തംതേ പ്രശസ്തഫലസൂചകാഃ മയി ഭാവവതാം പുംസാം പ്രാഗദൃഷ്ടാര്ഥഗോചരാഃ
എന്നിൽ ഭക്തിയുള്ളവരിൽ, ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫലം കാണുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ, നല്ല ഫലത്തിന്റെ സൂചനകൾ ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
കംപസ്വേദോ ഽശ്രുപാതശ്ച കണ്ഠേ ച സ്വരവിക്രിയാ ആനംദാദ്യുപലബ്ധിശ്ച ഭവേദാകസ്മികീ മുഹുഃ
കുലിർപ്പും വിയർപ്പും കണ്ണുനീരും, കണ്ഠത്തിൽ ശബ്ദം മാറുന്നതും, ആനന്ദം പോലുള്ള അനുഭവങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് പെട്ടെന്ന് ആവർത്തിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നു.
സ തൈര്വ്യസ്തൈസ്സമസ്തൈര്വാ ലിംഗൈരവ്യഭിചാരിഭിഃ മംദമധ്യോത്തമൈര്ഭാവൈര്വിജ്ഞേയാസ്തേ നരോത്തമാഃ
ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കോ ഒന്നിച്ച് കൂടിയോ, മന്ദം, മധ്യം, ഉത്തമം എന്നിങ്ങനെ പ്രകടമായാൽ, അതിലൂടെ മികച്ച മനുഷ്യരെ തിരിച്ചറിയാം.
യഥായോഗ്നിസമാവേശാന്നായോ ഭവതി കേവലമ് സ തഥൈവ മമ സാന്നിധ്യാന്ന തേ കേവലമാനുഷാഃ
ഇരുമ്പ് തീയിൽ സ്പർശിച്ചാൽ അതു ഇനി വെറും ഇരുമ്പല്ലാത്തതുപോലെ, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവർ വെറും മനുഷ്യരല്ല.
ഹസ്തപാദാദിസാധര്മ്യാദ്രുദ്രാന്മര്ത്യവപുര്ധരാന് പ്രാകൃതാനിവ മന്വാനോ നാവജാനീത പംഡിതഃ
കൈകാലുകൾ മുതലായവ മനുഷ്യരെപ്പോലെ കാണുന്നുവെന്നു കൊണ്ട്, അവരെ സാധാരണയെന്ന് കരുതരുത്; ജ്ഞാനികൾ അവരെ മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള രുദ്രന്മാരെന്നു തിരിച്ചറിയുന്നു.
അവജ്ഞാനം കൃതം തേഷു നരൈര്വ്യാമൂഢചേതനൈഃ ആയുഃ ശ്രിയം കുലം ശീലം ഹിത്വാ നിരയമാവഹേത്
അവരെ അവഹേളിക്കുന്നവരിൽ, ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ള മനുഷ്യർ, ആയുസ്സും ഐശ്വര്യവും കുടുംബവും ശീലവും നഷ്ടപ്പെടുകയും നരകത്തിൽ വീഴുകയും ചെയ്യും.