ശിവപുരാണമ്

അശ്വമേധഗണാച്ഛ്രേഷ്ഠം ദേവി ചിത്തപ്രസാധനമ് മുക്തിദം ച തഥാ ഹ്യേതദ്ദുഷ്പ്രാപ്യം വിഷയൈഷിണാമ്

ദേവി, മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കുന്നത് ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്കാളും ഉന്നതമാണ്. അത് മോക്ഷം നൽകുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ തേടുന്നവർക്ക് അതു പ്രാപിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമാണ്.

വിജിതേംദ്രിയവര്ഗസ്യ യമേന നിയമേന ച പൂര്വപാപഹരോ യോഗോ വിരക്തസ്യൈവ കഥ്യതേ

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ യമനിയമങ്ങളാൽ ജയിച്ചവനും, വാസനകളില്ലാത്തവനും മാത്രം യോഗം അനുയോജ്യമാണ്. അതു പഴയ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നു.

വൈരാഗ്യാജ്ജായതേ ജ്ഞാനം ജ്ഞാനാദ്യോഗഃ പ്രവര്തതേ

വൈരാഗ്യത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം ജനിക്കുന്നു, ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് യോഗം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

യോഗജ്ഞഃ പതിതോ വാപി മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ ദയാ കാര്യാഥ സതതമഹിംസാ ജ്ഞാനസംഗ്രഹഃ

യോഗം അറിയുന്നവനും, അതിൽ നിന്ന് വഴിതെറ്റിയവനും മോക്ഷം നേടുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല. കരുണയും, അഹിംസയും, ജ്ഞാനസമാഹരണവും എല്ലായ്പ്പോഴും പാലിക്കണം.

സത്യമസ്തേയമാസ്തിക്യം ശ്രദ്ധാ ചേംദ്രിയനിഗ്രഹഃ അധ്യാപനം ചാധ്യയനം യജനം യാജനം തഥാ

സത്യവാദിത്വം, കള്ളം പറയാതിരിക്കുക, വിശ്വാസം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, പഠിപ്പിക്കൽ, പഠിക്കൽ, യാഗങ്ങൾ നടത്തൽ, യാഗങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകൽ — ഇവയെല്ലാം ആചരിക്കണം.

ധ്യാനമീശ്വരഭാവശ്ച സതതം ജ്ഞാനശീലതാ യ ഏവം വര്തതേ വിപ്രോ ജ്ഞാനയോഗസ്യ സിദ്ധയേ

ധ്യാനം, ദൈവസ്മരണം, എപ്പോഴും ജ്ഞാനത്തിൽ നിലനിൽക്കൽ — ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ വിജയിക്കുന്നു.

അചിരാദേവ വിജ്ഞാനം ലബ്ധ്വാ യോഗം ച വിംദതി ദഗ്ധ്വാ ദേഹമിമം ജ്ഞാനീ ക്ഷണാജ്ജ്ഞാനാഗ്നിനാ പ്രിയേ

പ്രിയേ, വളരെ വേഗം ജ്ഞാനവും യോഗവും പ്രാപിച്ച ജ്ഞാനി, ജ്ഞാനാഗ്നിയിൽ ഈ ശരീരം ഒരു നിമിഷത്തിൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

പ്രസാദാന്മമ യോഗജ്ഞഃ കര്മബംധം പ്രഹാസ്യതി പുണ്യഃപുണ്യാത്മകം കര്മമുക്തേസ്തത്പ്രതിബംധകമ് തസ്മാന്നിയോഗതോ യോഗീ പുണ്യാപുണ്യം വിവര്ജയേത്

എന്റെ കൃപയാൽ യോഗം അറിഞ്ഞവൻ കർമബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കും. പുണ്യവും പാപവും മോക്ഷത്തിന് തടസ്സമാണ്; അതിനാൽ യോഗി ഇരുവരെയും വിട്ടുകളയണം.

ഫലകാമനയാ കര്മകരണാത്പ്രതിബധ്യതേ ന കര്മമാത്രകരണാത്തസ്മാത്കര്മഫലം ത്യജേത്

ഫലാശയാൽ കർമം ചെയ്യുമ്പോഴാണ് ബന്ധനം ഉണ്ടാകുന്നത്, കർമ്മം ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടല്ല. അതിനാൽ കർമ്മഫലം ഉപേക്ഷിക്കണം.

പ്രഥമം കര്മയജ്ഞേന ബഹിഃ സമ്പൂജ്യ മാം പ്രിയേ ജ്ഞാനയോഗരതോ ഭൂത്വാ പശ്ചാദ്യോഗം സമഭ്യസേത്

പ്രിയേ, ആദ്യം കർമ്മയാഗം വഴി പുറത്തു നിന്നു എന്നെ ആരാധിക്കണം; പിന്നെ ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തി, യോഗം അഭ്യസിക്കണം.

വിദിതേ മമ യാഥാത്മ്യേ കര്മയജ്ഞേന ദേഹിനഃ ന യജംതി ഹി മാം യുക്താഃ സമലോഷ്ടാശ്മകാംചനാഃ

എന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുമ്പോൾ, മണ്ണ്, കല്ല്, പൊന്നു എന്നിവയിൽ സമദർശനം പുലർത്തുന്ന ജീവികൾ കർമ്മയാഗം വഴി എന്നെ ആരാധിക്കാറില്ല.

നിത്യയുക്തോ മുനിഃ ശ്രേഷ്ഠോ മദ്ഭക്തശ്ച സമാഹിതഃ ജ്ഞാനയോഗരതോ യോഗീ മമ സായുജ്യമാപ്നുയാത്

എപ്പോഴും ഏകാഗ്രനായി, ഉത്തമമുനിയായും, ഭക്തനായും, ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ ലീനനായ യോഗി എന്നിൽ ഐക്യത്തെ പ്രാപിക്കും.

അഥാവിരക്തചിത്താ യേ വര്ണിനോ മദുപാശ്രിതാഃ ജ്ഞാനചര്യാക്രിയാസ്വേവ തേ ഽധികുര്യുസ്തദര്ഹകാഃ

വൈരാഗ്യം ഇല്ലാത്തവരും, എന്നിൽ ആശ്രയം വെച്ചവർ ആയ ഇരട്ടജന്മക്കാർ, ജ്ഞാനത്തിലും ആചരണത്തിലും കർമ്മത്തിലും മാത്രം ഏർപ്പെടണം; അതാണ് അവർക്കു യോജ്യം.

ദ്വിധാ മത്പൂജനം ജ്ഞേയം ബാഹ്യമാഭ്യംതരം തഥാ വാങ്മനഃകായഭേദാച്ച ത്രിധാ മദ്ഭജനം വിദുഃ

എന്റെ ആരാധനയെ രണ്ട് വിധമെന്ന് അറിയണം — പുറം ആരാധനയും ഉള്ളാരാധനയും. അതുപോലെ, എന്റെ ഭക്തി മൂന്നു രീതിയിലാണ് — വാക്കിലൂടെ, മനസ്സിലൂടെ, ശരീരത്തിലൂടെ.

തപഃ കര്മ ജപോ ധ്യാനം ജ്ഞാനം വേത്യനുപൂര്വശഃ പഞ്ചധാ കഥ്യതേ സദ്ഭിസ്തദേവ ഭജനം പുനഃ

തപസ്, കര്‍മ്മം, ജപം, ധ്യാനം, ജ്ഞാനം — ഈ അഞ്ചും ക്രമമായി ജ്ഞാനികൾ എന്റെ ഭക്തിയുടെ രൂപങ്ങളായി പറയുന്നു.

അന്യാത്മവിദിതം ബാഹ്യമസ്മദഭ്യര്ചനാദികമ് തദേവ തു സ്വസംവേദ്യമാഭ്യംതരമുദാഹൃതമ്

എന്റെ പുറംപൂജയും അർപ്പണാദികളും മറ്റുള്ളവരിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നതാണ്; എന്നാൽ സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നതാണ് ഉള്ളാരാധന എന്ന് പറയുന്നു.

മനോമത്പ്രവണം ചിത്തം ന മനോമാത്രമുച്യതേ മന്നാമനിരതാ വാണീ വാങ്മതാ ഖലു നേതരാ

എന്നെ향െയുള്ള മനസ്സാണ് യഥാർത്ഥ മനസ്സ്; എന്റെ നാമത്തിൽ ലയിച്ച വാക്കാണ് യഥാർത്ഥ വാക്ക്, അതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല.

ലിംഗൈര്മച്ഛാസനാദിഷ്ടൈസ്ത്രിപുംഡ്രാദിഭിരംകിതഃ മമോപചാരനിരതഃ കായഃ കായോ ന ചേതരഃ

എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ത്രിപുണ്ഡ്രം മുതലായ ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ച്, എന്നെ സേവിക്കുന്ന ശരീരമാണ് യഥാർത്ഥ ശരീരം; അതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല.

മദര്ചാകര്മ വിജ്ഞേയം ബാഹ്യേ യാഗാദിനോച്യതേ മദര്ഥേ ദേഹസംശോഷസ്തപഃ കൃച്ഛ്രാദി നോ മതമ്

പുറാരാധനയെന്നത് യാഗാദി കര്‍മ്മങ്ങളാണ്. എന്നാൽ എന്റെ പേരിൽ ശരീരം ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്ന കഠിനതപസുകൾ ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല.

ജപഃ പഞ്ചാക്ഷരാഭ്യാസഃ പ്രണവാഭ്യാസ ഏവ ച രുദ്രാധ്യായാദികാഭ്യാസോ ന വേദാധ്യയനാദികമ്

ജപം എന്നത് അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രവും പ്രണവവും ആവർത്തിച്ച് ചൊല്ലുന്നതും, രുദ്രസൂക്താദികൾ പഠിക്കുന്നതുമാണ്; വെറും വേദപാരായണം അല്ല.

ധ്യാനമ്മദ്രൂപചിംതാദ്യം നാത്മാദ്യര്ഥസമാധയഃ മമാഗമാര്ഥവിജ്ഞാനം ജ്ഞാനം നാന്യാര്ഥവേദനമ്

ധ്യാനം എന്നത് എന്റെ രൂപം മുതലായവയെ ചിന്തിക്കലാണ്; ആത്മാവിലോ മറ്റുള്ളവയിലോ ലയിക്കുന്നത് അല്ല. ജ്ഞാനം എന്നത് എന്റെ ആഗമങ്ങളുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കലാണ്, മറ്റെന്തെങ്കിലും അറിവ് അല്ല.

ബാഹ്യേ വാഭ്യംതരേ വാഥ യത്ര സ്യാന്മനസോ രതിഃ പ്രാഗ്വാസനാവശാദ്ദേവി തത്ത്വനിഷ്ഠാം സമാചരേത്

പുറത്തോ ഉള്ളിലോ, മനസ്സിന് എവിടെയാണു സന്തോഷം കിട്ടുന്നത്, അങ്ങനെയായാൽ, ദേവി, മുൻവാസനകൾ അനുസരിച്ച് അവിടെ തന്നെ സത്യത്തിൽ ഉറച്ചു നില്ക്കണം.

ബാഹ്യാദാഭ്യംതരം ശ്രേഷ്ഠം ഭവേച്ഛതഗുണാധികമ് അസംകരത്വാദ്ദോഷാണാം ദൃഷ്ടാനാമപ്യസമ്ഭവാത്

പുറാരാധനയെക്കാൾ ഉള്ളാരാധനയാണ് ഉത്തമം, കാരണം അതിന് കൂടുതൽ ഗുണങ്ങളുണ്ട്; പുറം കര്‍മ്മങ്ങളിൽ കാണുന്ന ദോഷങ്ങൾ അതിൽ ഇല്ല.

ശൌചമാഭ്യംതരം വിദ്യാന്ന ബാഹ്യം ശൌചമുച്യതേ അംതഃ ശൌചവിമുക്താത്മാ ശുചിരപ്യശുചിര്യതഃ

ശുദ്ധി എന്നത് ഉള്ളിലാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം; പുറം ശുദ്ധി യഥാർത്ഥ ശുദ്ധി അല്ല. ഉള്ളിൽ അശുദ്ധി ഇല്ലാത്തവൻ, പുറത്ത് അശുദ്ധിയുണ്ടെങ്കിലും, ശുദ്ധനാണ്.

ബാഹ്യമാഭ്യംര്തരം ചൈവ ഭജനം ഭവപൂര്വകമ് ന ഭാവരഹിതം ദേവി വിപ്രലംഭൈകകാരണമ്

പുറാരാധനയോ ഉള്ളാരാധനയോ ഭാവം കൂടെ ഉണ്ടായിരിക്കണം; ദേവി, ഭാവം ഇല്ലാതെ ചെയ്താൽ അതു നിരാശയ്ക്ക് മാത്രം കാരണമാകും.

കൃതകൃത്യസ്യ പൂതസ്യ മമ കിം ക്രിയതേ നരൈഃ ബഹിര്വാഭ്യംതരം വാഥ മയാ ഭാവോ ഹി ഗൃഹ്യതേ

എന്ത് ചെയ്യാനാണ് മനുഷ്യർക്ക് കഴിയുക, ഞാൻ പൂർണ്ണനും ശുദ്ധനും ആകുമ്പോൾ — പുറത്തോ ഉള്ളിലോ? ഞാൻ സ്വീകരിക്കുന്നത് ഉള്ളിലെ ഭാവം മാത്രമാണ്.

ഭാവൈകാത്മാ ക്രിയാ ദേവി മമ ധര്മസ്സനാതനഃ മനസാ കര്മണാ വാചാ ഹ്യനപേക്ഷ്യ ഫലം ക്വചിത്

ദേവി, ഭാവം നിറഞ്ഞ കര്‍മ്മമാണ് എന്റെ ശാശ്വതധർമ്മം — മനസ്സിലൂടെ, പ്രവര്‍ത്തിയിലൂടെ, വാക്കിലൂടെ, ഫലത്തെ പ്രതീക്ഷിക്കാതെയാണ് അതു ചെയ്യേണ്ടത്.

ഫലോദ്ദേശേന ദേവേശി ലഘുര്മമ സമാശ്രയഃ ഫലാര്ഥീ തദഭാവേ മാം പരിത്യക്തും ക്ഷമോ യതഃ

ദേവതകളുടെ രാജ്ഞി, ഫലത്തിനായി ചെയ്യുമ്പോൾ എന്റെ ആശ്രയം ദുർബലമാണ്; ഫലമില്ലെങ്കിൽ ഫലാർത്ഥികൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറാകും.

ഫലാര്ഥിനോ ഽപി യസ്യൈവ മയി ചിത്തം പ്രതിഷ്ഠിതമ് ഭാവാനുരൂപഫലദസ്തസ്യാപ്യഹമനിന്ദിതേ

എന്നിൽ മനസ്സു ഉറച്ചവർക്കു, ദോഷമില്ലാത്തവളേ, അവർ ഫലത്തിനായി ആഗ്രഹിച്ചാലും, അവരുടെ ഭാവം അനുസരിച്ച് ഞാൻ ഫലം നൽകും.