ശിവപുരാണമ്

അല്പഭാവോ ഽപി യോ മര്ത്യസ്സോ ഽപി ജന്മത്രയാത്പരമ് നയോനിയംത്രപീഡായൈ ഭവേന്നൈവാത്ര സംശയഃ

മനുഷ്യന്‍തന്നെ, ഈ ഭക്തിയുടെ അല്പം ഭാഗം പോലും മൂന്നു ജന്മത്തിന് ശേഷം ലഭിച്ചാല്‍ താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളില്‍ വേദനയുണ്ടാകില്ല; ഇതില്‍ സംശയമില്ല.

സാംഗാ ഽനംഗാ ച യാ സേവാ സാ ഭക്തിരിതി കഥ്യതേ സാ പുനര്ഭിദ്യതേ ത്രേധാ മനോവാക്കായസാധനൈഃ

അംഗങ്ങളോടുകൂടിയോ കൂടാതെയോ ചെയ്യുന്ന സേവനമാണ് ഭക്തി എന്നു പറയുന്നു; അത് വീണ്ടും മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു വിധം വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

ശിവരൂപാദിചിംതാ യാ സാ സേവാ മാനസീ സ്മൃതാ ജപാദിര്വാചികീ സേവാ കര്മപൂജാദി കായികീ

ശിവസ്വരൂപം ചിന്തിക്കുന്നതാണ് മാനസിക സേവനം; ജപം മുതലായവ വാചിക സേവനം; കര്‍മ്മപൂജാദികള്‍ കായിക സേവനം.

സേയം ത്രിസാധനാ സേവാ ശിവധര്മശ്ച കഥ്യതേ സ തു പഞ്ചവിധഃ പ്രോക്തഃ ശിവേന പരമാത്മനാ

ഈ മൂന്നു വിധ സേവനമാണ് ശിവധര്‍മ്മം എന്നു പറയുന്നു; എന്നാല്‍ പരമാത്മാവായ ശിവന്‍ അതിനെ അഞ്ചു വിധമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

തപഃ കര്മ ജപോ ധ്യാനം ജ്ഞാനം ചേതി സമാസതഃ കര്മലിങ്ഗാര്ചനാദ്യം ച തപശ്ചാന്ദ്രായണാദികമ്

തപസ്, കര്‍മ്മം, ജപം, ധ്യാനം, ജ്ഞാനം — ഇതാണ് സംക്ഷേപത്തില്‍ അഞ്ചു; കര്‍മ്മം എന്നത് ലിംഗാര്‍ച്ചന തുടങ്ങിയവയും, തപസ് എന്നത് ചന്ദ്രായണാദി വ്രതങ്ങളും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്നു.

ജപസ്ത്രിധാ ശിവാഭ്യാസശ്ചിന്താ ധ്യാനം ശിവസ്യ തു ശിവാഗമോക്തം യജ്ജ്ഞാനം തദത്ര ജ്ഞാനമുച്യതേ

ജപം മൂന്നു വിധം; ശിവനെ സംബന്ധിച്ച അഭ്യാസം, ചിന്തനമാണ് ധ്യാനം; ശിവാഗമങ്ങളില്‍ പഠിപ്പിക്കുന്ന ജ്ഞാനമാണ് ഇവിടെ ജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്.

ശ്രീകംഠേന ശിവേനോക്തം ശിവായൈ ച ശിവാഗമഃ ശിവാശ്രിതാനാം കാരുണ്യാച്ഛ്രേയസാമേകസാധനമ്

ശിവന്‍ ശ്രീകണ്ഠന്റെ മുഖേന പറഞ്ഞതാണ് ഇത്; ശിവാഗമങ്ങള്‍ ശിവഭക്തര്‍ക്കായാണ്. കരുണകൊണ്ട്, അവയൊക്കെയും ഉത്തമമായ മോക്ഷത്തിനുള്ള ഏക മാര്‍ഗ്ഗമാണ്.

തസ്മാദ്വിവര്ധയേദ്ഭക്തിം ശിവേ പരമകാരണേ ത്യജേച്ച വിഷയാസംഗം ശ്രേയോ ഽര്ഥീ മതിമാന്നരഃ

അതിനാൽ, ഉത്തമമായ മംഗളത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ, പരമകാരണമാകുന്ന ശിവനിൽ ഭക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കണം, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളോടുള്ള ആസക്തി ഉപേക്ഷിക്കണം.

ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി ശിവേന പരിഭാഷിതമ് വേദസാരേ ശിവജ്ഞാനം സ്വാശ്രിതാനാം വിമുക്തയേ

പ്രഭോ, ഞാൻ ശിവൻ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്, വേദങ്ങളുടെ സാരമായ ശിവജ്ഞാനം, അവനിൽ ആശ്രയം ചെയ്യുന്നവരെ മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

അഭക്താനാമബുദ്ധീനാമയുക്താനാമഗോചരമ് അര്ഥൈര്ദശര്ധൈഃ സംയുക്തം ഗൂഢമപ്രാജ്ഞനിംദിതമ്

ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്കും ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർക്കും അനുഷ്ഠാനമില്ലാത്തവർക്കും അതിന്റെ അർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ല; പത്ത് വിധത്തിലുള്ള അർത്ഥങ്ങൾ അതിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അജ്ഞന്മാർ അതിനെ നിന്ദിക്കുന്നു.

വര്ണാശ്രമകൃതൈര്ധര്മൈര്വിപരീതം ക്വചിത്സമമ് വേദാത്ഷഡംഗാദുദ്ധൃത്യ സാംഖ്യാദ്യോഗാച്ച കൃത്സ്നശഃ

വർണ്ണാശ്രമധർമ്മങ്ങളുമായി ചിലപ്പോൾ അത് ഒത്തുപോകുന്നു, ചിലപ്പോൾ വ്യത്യസ്തമാണ്; വേദങ്ങളിലെയും അതിന്റെ ആറു അംഗങ്ങളിലെയും സാംഖ്യയിലെയും യോഗത്തിലെയും അറിവ് മുഴുവനും അതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ശതകോടിപ്രമാണേന വിസ്തീര്ണം ഗ്രംഥസംഖ്യയാ കഥിതം പരമേശേന തത്ര പൂജാ കഥം പ്രഭോഃ

നൂറു കോടി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പരമേശ്വരൻ അതിനെ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അത്ര വലിയതായാണ് അതിന്റെ വ്യാപ്തി; അതിൽ, പ്രഭുവിന്റെ പൂജ എങ്ങനെ നടത്തണം എന്നതാണ് ചോദ്യം.

കസ്യാധികാരഃ പൂജാദൌ ജ്ഞാനയോഗാദയഃ കഥമ് തത്സര്വം വിസ്തരാദേവ വക്തുമര്ഹസി സുവ്രത

പൂജയിലും ജ്ഞാനയോഗാദികളിലും ആരാണ് യോഗ്യൻ? അതെല്ലാം വിശദമായി നീ പറയണം, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ.

ശൈവം സംക്ഷിപ്യ വേദോക്തം ശിവേന പരിഭാഷിതമ് സ്തുതിനിംദാദിരഹിതം സദ്യഃ പ്രത്യയകാരണമ്

ശിവൻ വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞ ശൈവോപദേശങ്ങൾ, പ്രശംസയോ നിന്ദയോ ഇല്ലാതെ, ഉടൻ വിശ്വാസം ഉണർത്തുന്ന വിധത്തിൽ സംക്ഷിപ്തമായി പറയണം.

ഗുരുപ്രസാദജം ദിവ്യമനായാസേന മുക്തിദമ് കഥയിഷ്യേ സമാസേന തസ്യ ശക്യോ ന വിസ്തരഃ

ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന, ദിവ്യമായ, എളുപ്പത്തിൽ മോക്ഷം നൽകുന്ന ആ ജ്ഞാനം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; അതിന്റെ പൂര്‍ണ്ണ വിശദീകരണം സാധ്യമല്ല.

സിസൃക്ഷയാ പുരാവ്യക്താച്ഛിവഃ സ്ഥാണുര്മഹേശ്വരഃ സത്കാര്യകാരണോപേതസ്സ്വയമാവിരഭൂത്പ്രഭുഃ

പണ്ടെ, സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, ശിവൻ എന്ന അചഞ്ചലനും മഹേശ്വരനും, സത്യമായ കാരണഫലങ്ങളോടെ, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

ജനയാമാസ ച തദാ ഋഷിര്വിശ്വാധികഃ പ്രഭുഃ ദേവാനാം പ്രഥമം ദേവം ബ്രഹ്മാണം ബ്രഹ്മണസ്പതിമ്

അപ്പോൾ, സർവ്വവിശിഷ്ടനായ പ്രഭു, ദേവന്മാരിൽ ആദിയവനായ ബ്രഹ്മാവിനെ, വാഗ്ദേവതയുടെ അധിപതിയായ ബ്രഹ്മണസ്പതിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.

ബ്രഹ്മാപി പിതരം ദേവം ജായമാനം ന്യവൈക്ഷത തം ജായമാനം ജനകോ ദേവഃ പ്രാപശ്യദാജ്ഞയാ

ബ്രഹ്മാവും, ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ദൈവപിതാവിനെ കണ്ടു; ദൈവജനകൻ, തന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ജനനം നടക്കുന്ന സമയത്ത് അവനെ കണ്ടു.

ദൃഷ്ടോ രുദ്രേണ ദേവോ ഽസാവസൃജദ്വിശ്വമീശ്വരഃ വര്ണാശ്രമവ്യവസ്ഥാം ച ചകാര സ പൃഥക്പൃഥക്

രുദ്രൻ കണ്ട ദൈവം, ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു, വർണ്ണാശ്രമ വ്യവസ്ഥകളും വ്യത്യസ്തമായി സ്ഥാപിച്ചു.

സോമം സസര്ജ യജ്ഞാര്ഥേ സോമാദ്ദ്യൌസ്സമജായത ധരാ ച വഹ്നിഃ സൂര്യശ്ച യജ്ഞോ വിഷ്ണുശ്ശചീപതിഃ

യജ്ഞത്തിനായി സോമനെ സൃഷ്ടിച്ചു; സോമനിൽ നിന്ന് ആകാശം, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമി, അഗ്നി, സൂര്യൻ, യജ്ഞം, വിഷ്ണു, ശചീപതി എന്നിവ ജനിച്ചു.

തേ ചാന്യേ ച സുരാ രുദ്രം രുദ്രാധ്യായേന തുഷ്ടുവുഃ പ്രസന്നവദനസ്തസ്ഥൌ ദേവാനാമഗ്രതഃ പ്രഭുഃ

അവർയും മറ്റു ദേവതകളും രുദ്രനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖത്തോടെ പ്രഭു ദേവന്മാരുടെ മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടു.

അപഹൃത്യ സ്വലീലാര്ഥം തേഷാം ജ്ഞാനം മഹേശ്വരഃ തമപൃച്ഛംസ്തതോ ദേവാഃ കോ ഭവാനിതി മോഹിതാഃ

സ്വന്തം ലീലക്കായി അവരുടെ ജ്ഞാനം മഹേശ്വരൻ അകറ്റി; അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ ആശ്ചര്യത്തിൽ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്?'

സോ ഽബ്രവീദ്ഭഗവാന്രുദ്രോ ഹ്യഹമേകഃ പുരാതനഃ

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാനാണ് ഏകപുരാതനൻ.'

ഭവിഷ്യാമി ച മത്തോന്യോ വ്യതിരിക്തോ ന കശ്ചന അഹമേവ ജഗത്സര്വം തര്പയാമി സ്വതേജസാ

'ഞാനാണ് ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുക, എന്നിൽ നിന്ന് വേറെയാരുമില്ല; ഞാൻ തന്നെ ഈ സർവ്വലോകം, എന്റെ തേജസ്സാൽ അതിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.'

മത്തോ ഽധികഃ സമോ നാസ്തി മാം യോ വേദ സ മുച്യതേ ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന്രുദ്രസ്തത്രൈവാംതരധത്ത സ അപശ്യംതസ്തമീശാനം സ്തുവംതശ്ചൈവ സാമഭിഃ

'എന്നിൽ നിന്ന് വലിയവനോ തുല്യനോ ഇല്ല; എന്നെ അറിയുന്നവൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.' എന്ന് പറഞ്ഞശേഷം ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അവിടെയേ വെച്ച് അപ്രത്യക്ഷനായി; ദേവന്മാർ അവനെ കാണാതിരുന്നിട്ടും, സ്തുതികൾ കൊണ്ട് അവനെ പാടികൊണ്ടിരുന്നു.

വ്രതം പാശുപതം കൃത്വാ ത്വഥര്വശിരസി സ്ഥിതമ് ഭസ്മസംഛന്നസര്വാംഗാ ബഭൂവുരമരാസ്തദാ

അമരന്മാർ അതർവശിരസിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായ പാശുപതവ്രതം ആചരിച്ച്, ശരീരമാകെ ചാരുപൂശി നിന്നു.

അഥ തേഷാം പ്രസാദാര്ഥം പശൂനാം പതിരീശ്വരഃ

അവർക്കു കൃപയുണ്ടാകാൻ പാശുപതനായ മഹേശ്വരൻ അപ്പൊഴ് ദയയോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു.

സഗണശ്ചോമയാ സാര്ധം സാന്നിധ്യമകരോത്പ്രഭുഃ യം വിനിദ്രാ ജിതശ്വാസാ യോഗിനോ ദഗ്ധകില്ബിഷാഃ

സ്വന്തം ഗണങ്ങളോടും ഉമയോടും കൂടെ, ആ പ്രഭു അവിടെയെത്തി. പാപമില്ലാത്ത, ഉറക്കം ഇല്ലാത്ത, ശ്വാസം നിയന്ത്രിച്ച യോഗികൾ ഹൃദയത്തിൽ ദർശിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.

ഹൃദി പശ്യംതി തം ദേവം ദദൃശുര്ദേവപുംഗവാഃ യാമാഹുഃ പരമാം ശക്തിമീശ്വരേച്ഛാനുവര്തിനീമ്

ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, യോഗികൾ ഹൃദയത്തിൽ കാണുന്ന ആ ദൈവത്തെ നേരിൽ കണ്ടു. ഇശ്വരന്റെ ഇച്ഛയെ അനുസരിക്കുന്ന പരമശക്തിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവളെയും അവർ കണ്ടു.