ശിവപുരാണമ്

ബാലാഗ്രമാത്രോ ഹൃന്മധ്യേ വിചിംത്യോ ദഹരാംതരേ ഹിരണ്യകേശഃ പദ്മാക്ഷോ ഹ്യരുണസ്താമ്ര ഏവ ച

ഹൃദയത്തിന്റെ നടുവിൽ, ബാലപുല്ലിന്റെ അഗ്രംപോലെ ചെറുതായി, ഹൃദയാകാശത്തിൽ ധ്യാനിക്കേണ്ടവൻ; പൊന്നുപോലുള്ള മുടിയുള്ളവൻ, താമരക്കണ്ണുള്ളവൻ, അരുണനിറം, താമ്രവർണ്ണം.

യോ ഽവസര്പത്യ സൌ ദേവോ നീലഗ്രീവോ ഹിരണ്മയഃ സൌമ്യോ ഘോരസ്തഥാ മിശ്രശ്ചാക്ഷാരശ്ചാമൃതോ ഽവ്യയഃ

അവതരിക്കുന്ന ദേവൻ, നീലകണ്ഠൻ, പൊന്നുപോലുള്ളവൻ, സൗമ്യൻ, ഭയങ്കരൻ, മിശ്രസ്വഭാവമുള്ളവൻ, അക്ഷരൻ, അമൃതൻ, ക്ഷയമില്ലാത്തവൻ.

സ പുംവിശേഷഃ പരമോ ഭഗവാനന്തകാംതകഃ ചേതനചേതനോന്മുക്തഃ പ്രപഞ്ചാച്ച പരാത്പരഃ

അവൻ പരമപുരുഷൻ, ഭഗവാൻ, മരണത്തിന്റെ സംഹാരകൻ; ജഡതയിലും ചൈതന്യത്തിലും നിന്ന് മുക്തൻ, പ്രപഞ്ചത്തെ അതിക്രമിച്ച പരമോന്നതൻ.

ശിവേനാതിശയത്വേന ജ്ഞാനൈശ്വര്യേ വിലോകിതേ ലോകേശാതിശയത്വേന സ്ഥിതം പ്രാഹുര്മനീഷിണഃ

ശിവന്റെ അതുല്യമായ സ്വഭാവം കാരണം, ജ്ഞാനത്തിലും ആധിപത്യത്തിലും അവൻ ഏറ്റവും ഉന്നതനാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. എല്ലാ ലോകാധിപതിമാരിലും അവൻ ഏറ്റവും മഹത്തായവനാണ്.

പ്രതിസര്ഗപ്രസൂതാനാം ബ്രഹ്മണാം ശാസ്ത്രവിസ്തരമ് ഉപദേഷ്ടാ സ ഏവാദൌ കാലാവച്ഛേദവര്തിനാമ്

പ്രതിസൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ഓരോ ബ്രഹ്മാവിനും കാലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ജനിക്കുന്നവർക്കും, അതിവിസ്തൃതമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ ശിവൻ തന്നെ ഉപദേശിക്കുന്നു.

കാലാവച്ഛേദയുക്താനാം ഗുരൂണാമപ്യസൌ ഗുരുഃ സര്വേഷാമേവ സര്വേശഃ കാലാവച്ഛേദവര്ജിതഃ

കാലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ കഴിയുന്ന ഗുരുക്കന്മാരിൽ പോലും, ശിവൻ തന്നെ എല്ലാവർക്കും ഗുരുവാണ്; എല്ലാ പ്രഭുക്കളിലും അവൻ പ്രഭുവാണ്, കാലത്തിന്റെ അതിരുകൾക്ക് അതീതനാണ്.

ശുദ്ധാ സ്വാഭാവികീ തസ്യ ശക്തിസ്സര്വാതിശായിനീ ജ്ഞാനമപ്രതിമം നിത്യം വപുരത്യന്തനിര്മിതമ്

അവന്റെ ശക്തി ശുദ്ധവും സ്വാഭാവികവുമാണ്, എല്ലാറ്റിലും അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു; അവന്റെ ജ്ഞാനം ഉപമയില്ലാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്, ശരീരം പൂര്‍ണമായും സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഐശ്വര്യമപ്രതിദ്വംദ്വം സുഖമാത്യന്തികം ബലമ് തേജഃപ്രഭാവോ വീര്യം ച ക്ഷമാ കാരുണ്യമേവ ച

അവന്റെ ആധിപത്യം തുല്യരില്ലാത്തതാണ്, ആനന്ദം പരമമായതാണ്, ബലം, പ്രകാശം, വീര്യം, ക്ഷമ, കരുണ എന്നിവയും എല്ലാം അതുല്യമാണ്.

പരിപൂര്ണസ്യ സര്ഗാദ്യൈര്നാത്മനോ ഽസ്തി പ്രയോജനമ് പരാനുഗ്രഹ ഏവാസ്യ ഫലം സര്വസ്യ കര്മണഃ

സമ്പൂർണ്ണനായവനു സൃഷ്ടി മുതലായവയിൽ വ്യക്തിപരമായ യാതൊരു ലക്ഷ്യവും ഇല്ല; അവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളുടെയും ഫലം മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമം മാത്രമാണ്.

പ്രണവോ വാചകസ്തസ്യ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ ശിവരുദ്രാദിശബ്ദാനാം പ്രണവോ ഹി പരസ്സ്മൃതഃ

ശിവൻ എന്ന പരമാത്മാവിന്റെ പേരായി പ്രണവം അഥവാ 'ഓം' ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു; ശിവ, രുദ്രൻ തുടങ്ങിയ നാമങ്ങളിൽ പ്രണവം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

ശംഭോ പ്രണവവാച്യസ്യ ഭവനാത്തജ്ജപാദപി യാ സിദ്ധിസ്സാ പരാ പ്രാപ്യാ ഭവത്യേവ ന സംശയഃ

ശംഭുവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രണവം ഉച്ചരിക്കുന്നതിലൂടെ, അതിന്റെ ജപം നടത്തിയാൽ പരമമായ സിദ്ധി ലഭിക്കും എന്നതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.

തസ്മാദേകാക്ഷരം ദേവമാഹുരാഗമപാരഗാഃ വാച്യവാചകയോരൈക്യം മന്യമാനാ മനസ്വിനഃ

അതുകൊണ്ട്, ആഗമങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞവർ, വാച്യവും വാചകവും ഏകത്വം ഉള്ളതെന്നു മനസ്സിലാക്കി, ഏകാക്ഷരമായ ദൈവത്തെ അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.

അസ്യ മാത്രാഃ സമാഖ്യാതാശ്ചതസ്രോ വേദമൂര്ധനി അകാരശ്ചാപ്യുകാരശ്ച മകാരോ നാദ ഇത്യപി

വേദത്തിന്റെ തലയിൽ ഈ പ്രണവത്തിന്റെ നാല് ഭാഗങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: അകാരം, ഉകാരവും, മകാരവും, കൂടാതെ നാദം എന്നതും.

അകാരം ബഹ്വൃചം പ്രാഹുരുകാരോ യജുരുച്യതേ മകാരഃ സാമനാദോസ്യ ശ്രുതിരാഥര്വണീ സ്മൃതാഃ

'അ' എന്നത് ഋഗ്വേദം, 'ഉ' യജുര്‍വേദം, 'മ' സാമവേദം, നാദം അതർവണവേദം എന്നാണ് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നത്.

അകാരശ്ച മഹാബീജം രജഃ സ്രഷ്ടാ ചതുര്മുഖഃ ഉകാരഃ പ്രകൃതിര്യോനിഃ സത്ത്വം പാലയിതാ ഹരിഃ

'അ' മഹാബീജവും, രജസ്സും, നാലുമുഖനായ സ്രഷ്ടാവും ആണ്; 'ഉ' പ്രകൃതിയും, യോനിയും, സത്ത്വവും, രക്ഷകനായ ഹരിയും ആണ്.

മകാരഃ പുരുഷോ ബീജം തമഃ സംഹാരകോ ഹരഃ നാദഃ പരഃ പുമാനീശോ നിര്ഗുണോ നിഷ്ക്രിയഃ ശിവഃ

'മ' പുരുഷനും, ബീജവും, തമസ്സും, സംഹാരകനായ ഹരനും ആണ്; നാദം പരമപുരുഷനും, ഗുണരഹിതനും, കർമ്മരഹിതനും ആയ ശിവനാണ്.

സര്വം തിസൃഭിരേവേദം മാത്രാഭിര്നിഖിലം ത്രിധാ അഭിധായ ശിവാത്മാനം ബോധയത്യര്ധമാത്രയാ

ഈ മൂന്നു അക്ഷരങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ സർവ്വവും മൂന്നു രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു; അർദ്ധമാത്രയാൽ ശിവാത്മാവിനെ അവൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

യസ്മാത്പരം നാപരമസ്തി കിംചിദ്യസ്മാന്നാണീയോ ന ജ്യായോ ഽസ്തി കിംചിത് വൃക്ഷ ഇവ സ്തബ്ധോ ദിവി തിഷ്ഠത്യേകസ്തേനേദം പൂര്ണം പുരുഷേണ സര്വമ്

അവനേക്കാൾ ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ ഒന്നുമില്ല; ഒരു വൃക്ഷം ആകാശത്ത് ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതുപോലെ, പരപുരുഷനായ അവൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ചിരിക്കുന്നു.

ശക്തിസ്സ്വാഭവികീ തസ്യ വിദ്യാ വിശ്വവിലക്ഷണാ ഏകാനേകസ്യ രൂപേണ ഭാതി ഭാനോരിവ പ്രഭാ

അവന്റെ ശക്തി സ്വാഭാവികവും, അവന്റെ ജ്ഞാനം ലോകത്തിൽ അതുല്യവുമാണ്; അതു അനേകം രൂപങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ.

അനംതാഃ ശക്തയോ യസ്യാ ഇച്ഛാജ്ഞാനക്രിയാദയഃ മായാദ്യാശ്ചാഭവന്വഹ്നോര്വിസ്ഫുലിംഗാ യഥാ തഥാ

അവനു അനന്തമായ ശക്തികളുണ്ട്—ഇച്ഛ, ജ്ഞാനം, ക്രിയ തുടങ്ങിയവ; മായ മുതലായവ അഗ്നിയിൽ നിന്നു ചിതലുകൾപോലെ ഉദിക്കുന്നു.

സദാശിവേശ്വരാദ്യാ ഹി വിദ്യാ ഽവിദ്യേശ്വരാദയഃ അഭവന്പുരുഷാശ്ചാസ്യാഃ പ്രകൃതിശ്ച പരാത്പരാ

സദാശിവൻ, ഈശ്വരൻ തുടങ്ങിയവരും, വിദ്യേശ്വരൻ, അവിദ്യേശ്വരൻ എന്നിവരും, പുരുഷന്മാരും പരപ്രകൃതിയും ഇവിടെയുണ്ടായി.

മഹദാദിവിശേഷാംതാസ്ത്വജാദ്യാശ്ചാപി മൂര്തയഃ യച്ചാന്യദസ്തി തത്സര്വം തസ്യാഃ കാര്യം ന സംശയഃ

വലിയതിൽ നിന്നു ചെറിയതിലേക്കുള്ള എല്ലാം രൂപങ്ങളും, അജാതം മുതലായവയും, മറ്റെന്തെല്ലാം ഉണ്ടോ അതൊക്കെയും അവളുടെ പ്രവർത്തനമാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

സാ ശക്തിസ്സര്വഗാ സൂക്ഷ്മാ പ്രബോധാനംദരൂപിണീ ശക്തിമാനുച്യതേ ദേവശ്ശിവശ്ശീതാംശുഭൂഷണഃ

അവളാണ് സർവ്വവ്യാപകവും സൂക്ഷ്മവുമായ ശക്തി, ഉണർവിന്റെ സ്വരൂപം. ശക്തിയുള്ളവൻ എന്നത് ശിവനെയാണ് പറയുന്നത്; ചന്ദ്രനെ അലങ്കാരമാക്കി ധരിക്കുന്നവൻ.

വേദ്യശ്ശിവശ്ശിവാ വിദ്യാ പ്രജ്ഞാ ചൈവ ശ്രുതിഃ സ്മൃതിഃ ധൃതിരേഷാ സ്ഥിതിര്നിഷ്ഠാ ജ്ഞാനേച്ഛാകര്മശക്തയഃ

അറിയേണ്ടത് ശിവനാണ്, അറിവും ജ്ഞാനവും, വെളിപ്പാട്, അനുസ്മരണം ഇവയും ശിവയാണ്. അവളാണ് ധൈര്യവും സ്ഥിരതയും ഉറച്ച നിലയും, അറിവിന്റെ, ഇച്ഛയുടെ, പ്രവർത്തിയുടെ ശക്തികളും.

ആജ്ഞാ ചൈവ പരം ബ്രഹ്മ ദ്വേ വിദ്യേ ച പരാപരേ ശുദ്ധവിദ്യാ ശുദ്ധകലാ സര്വം ശക്തികൃതം യതഃ

ആജ്ഞയും പരബ്രഹ്മവും, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായ രണ്ടു വിദ്യകളും, ശുദ്ധമായ അറിവും ശുദ്ധകലയും — ഇതെല്ലാം ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.

മായാ ച പ്രകൃതിര്ജീവോ വികാരോ വികൃതിസ്തഥാ അസച്ച സച്ച യത്കിംചിത്തയാ സര്വമിദം തതമ്

മായയും പ്രകൃതിയും ജീവനും മാറ്റങ്ങളും രൂപാന്തരങ്ങളും, അസത്യം സത്യം എന്നിവയും — എന്തെല്ലാം ഉണ്ടോ അതൊക്കെയും അവളാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

സാ ദേവീ മായയാ സര്വം ബ്രഹ്മാംഡം സചരാചരമ് മോഹയത്യപ്രയത്നേന മോചയത്യപി ലീലയാ

ആ ദേവി തന്റെ മായയുടെ വഴി, ചലനമുള്ളതും ചലനമില്ലാത്തതുമായ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം എളുപ്പത്തിൽ മോഹിപ്പിക്കുന്നു; കളിയോടെ തന്നെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അനയാ സഹ സര്വേശഃ സപ്തവിംശപ്രകാരയാ വിശ്വം വ്യാപ്യ സ്ഥിതസ്തസ്മാന്മുക്തിരത്ര പ്രവര്തതേ

അവളോടൊപ്പം സർവ്വേശ്വരൻ ഇരുപത്തിയേഴു രൂപങ്ങളിലൂടെ സർവ്വവിശ്വം വ്യാപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് മോക്ഷം ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നത്.

മുമുക്ഷവഃ പുരാ കേചിന്മുനയോ ബ്രഹ്മവാദിനഃ സംശയാവിഷ്ടമനസോ വിസ്മൃശംതി യഥാതഥമ്

മോക്ഷം ആഗ്രഹിച്ച ചില മുനികളും ബ്രഹ്മത്തെ വിശദീകരിച്ചവരും, സംശയത്തിൽ ആകുലരായി, എല്ലാം ആലോചിച്ചു.