ന ച കാലഃ കലാ ചൈവ ന വിദ്യാ നിയതിസ്തഥാ ന രാഗോ ന ച വിദ്വേഷഃ ശംഭോരമിതതേജസഃ
കാലം, അതിന്റെ വിഭജനം, ജ്ഞാനം, വിധി, ആസക്തി, ദ്വേഷം — ഇതൊന്നും അനന്തതേജസ്സുള്ള ശംഭുവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കില്ല.
ന ചാസ്ത്യഭിനിവേശോ ഽസ്യ കുശലാ ഽകുശലാന്യപി കര്മാണി തദ്വിപാകശ്ച സുഖദുഃഖേ ച തത്ഫലേ
അവനിൽ ആസക്തിയില്ല; നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ കർമങ്ങൾക്കും അവയുടെ ഫലങ്ങൾക്കും, അതിൽ നിന്നുള്ള സുഖദു:ഖങ്ങൾക്കും അവനിൽ ബന്ധമില്ല.
ആശയൈര്നാപി സംബന്ധഃ സംസ്കാരൈഃ കര്മണാമപി ഭോഗൈശ്ച ഭോഗസംസ്കാരൈഃ കാലത്രിതയഗോചരൈഃ
ആശയങ്ങളാലോ, കർമങ്ങളുടെ സംസ്കാരങ്ങളാലോ, അനുഭവങ്ങളാലോ, അനുഭവങ്ങളുടെ സംസ്കാരങ്ങളാലോ, മൂന്നു കാലങ്ങളിലേതുമായ കാര്യങ്ങളാലോ അവനിൽ ബന്ധമില്ല.
ന തസ്യ കാരണം കര്താ നാദിരംതസ്തഥാംതരമ് ന കര്മ കരണം വാപി നാകാര്യം കാര്യമേവ ച
അവനു കാരണമില്ല, കര്ത്താവില്ല, ആദിയില്ല, അന്ത്യമില്ല, ഇടയില്ല; കർമ്മമോ ഉപകരണമോ, കര്മ്മഫലമോ ഒന്നും അവനിൽ ഇല്ല.
നാസ്യ ബംധുരബംധുര്വാ നിയംതാ പ്രേരകോ ഽപി വാ ന പതിര്ന ഗുരുസ്ത്രാതാ നാധികോ ന സമസ്തഥാ
അവനു സ്നേഹിതനോ ശത്രുവോ ഇല്ല; നിയന്ത്രിക്കാനോ പ്രേരിപ്പിക്കാനോ ആരുമില്ല; അവനു യജമാനനോ ഗുരുവോ രക്ഷകനോ ഇല്ല; അവനു മേലാളനോ തുല്യനോ ഇല്ല.
ന ജന്മമരണേ തസ്യ ന കാംക്ഷിതമകാംക്ഷിതമ് ന വിധിര്ന നിഷേധശ്ച ന മുക്തിര്ന ച ബന്ധനമ്
അവനു ജന്മമോ മരണമോ ഇല്ല; ആഗ്രഹിച്ചതോ ആഗ്രഹിക്കാത്തതോ ഒന്നുമില്ല; നിർദ്ദേശമോ നിരോധനമോ ഇല്ല; മോക്ഷമോ ബന്ധനമോ ഇല്ല.
നാസ്തി യദ്യദകല്യാണം തത്തദസ്യ കദാചന കല്യാണം സകലം ചാസ്തി പരമാത്മാ ശിവോ യതഃ
ശിവൻ എന്ന പരമാത്മാവിന് ഒരിക്കലും ദോഷം ഉണ്ടാവില്ല; എല്ലാ മംഗളവും എല്ലായ്പ്പോഴും അവനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
സ ശിവസ്സര്വമേവേദമധിഷ്ഠായ സ്വശക്തിഭിഃ അപ്രച്യുതസ്സ്വതോ ഭാവഃ സ്ഥിതഃ സ്ഥാണുരതഃ സ്മൃതഃ
സ്വന്തം ശക്തികളാൽ എല്ലാം ആധാരമാക്കി, ശിവൻ തന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ അചലൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
ശിവേനാധിഷ്ഠിതം യസ്മാജ്ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ് സര്വരൂപഃ സ്മൃതശ്ശര്വസ്തഥാ ജ്ഞാത്വാ ന മുഹ്യതി
സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളായ ഈ ലോകം ശിവൻ ആധാരമാക്കിയതിനാൽ, അവൻ എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ളവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇതറിയുന്നവൻ ഒരിക്കലും ഭ്രമിക്കില്ല.
ശര്വോ രുദ്രോ നമസ്തസ്മൈ പുരുഷഃ സത്പരോ മഹാന് ഹിരണ്യബാഹുര്ഭഗവാന്ഹിരണ്യപതിരീശ്വരഃ
ശർവനേ, രുദ്രനേ, പരമപുരുഷനേ, മഹാനേ, പൊന്നുകൈകളുള്ളവനേ, ഭഗവാനേ, പൊന്നിന്റെ യജമാനനേ, ഈശ്വരനേ, നമസ്കാരം.
അംബികാപതിരീശാനഃ പിനാകീ വൃഷവാഹനഃ ഏകോ രുദ്രഃ പരം ബ്രഹ്മ പുരുഷഃ കൃഷ്ണപിംഗലഃ
അംബികയുടെ ഭർത്താവും, ഈശാനനും, പിനാകധാരിയും, കാളയെ കുതിരയാക്കിയവനും, ഏക രുദ്രനും, പരബ്രഹ്മവും, കൃഷ്ണപിംഗളവുമായ പുരുഷനും.
ബാലാഗ്രമാത്രോ ഹൃന്മധ്യേ വിചിംത്യോ ദഹരാംതരേ ഹിരണ്യകേശഃ പദ്മാക്ഷോ ഹ്യരുണസ്താമ്ര ഏവ ച
ഹൃദയത്തിന്റെ നടുവിൽ, ബാലപുല്ലിന്റെ അഗ്രംപോലെ ചെറുതായി, ഹൃദയാകാശത്തിൽ ധ്യാനിക്കേണ്ടവൻ; പൊന്നുപോലുള്ള മുടിയുള്ളവൻ, താമരക്കണ്ണുള്ളവൻ, അരുണനിറം, താമ്രവർണ്ണം.
യോ ഽവസര്പത്യ സൌ ദേവോ നീലഗ്രീവോ ഹിരണ്മയഃ സൌമ്യോ ഘോരസ്തഥാ മിശ്രശ്ചാക്ഷാരശ്ചാമൃതോ ഽവ്യയഃ
അവതരിക്കുന്ന ദേവൻ, നീലകണ്ഠൻ, പൊന്നുപോലുള്ളവൻ, സൗമ്യൻ, ഭയങ്കരൻ, മിശ്രസ്വഭാവമുള്ളവൻ, അക്ഷരൻ, അമൃതൻ, ക്ഷയമില്ലാത്തവൻ.
സ പുംവിശേഷഃ പരമോ ഭഗവാനന്തകാംതകഃ ചേതനചേതനോന്മുക്തഃ പ്രപഞ്ചാച്ച പരാത്പരഃ
അവൻ പരമപുരുഷൻ, ഭഗവാൻ, മരണത്തിന്റെ സംഹാരകൻ; ജഡതയിലും ചൈതന്യത്തിലും നിന്ന് മുക്തൻ, പ്രപഞ്ചത്തെ അതിക്രമിച്ച പരമോന്നതൻ.
ശിവേനാതിശയത്വേന ജ്ഞാനൈശ്വര്യേ വിലോകിതേ ലോകേശാതിശയത്വേന സ്ഥിതം പ്രാഹുര്മനീഷിണഃ
ശിവന്റെ അതുല്യമായ സ്വഭാവം കാരണം, ജ്ഞാനത്തിലും ആധിപത്യത്തിലും അവൻ ഏറ്റവും ഉന്നതനാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. എല്ലാ ലോകാധിപതിമാരിലും അവൻ ഏറ്റവും മഹത്തായവനാണ്.
പ്രതിസര്ഗപ്രസൂതാനാം ബ്രഹ്മണാം ശാസ്ത്രവിസ്തരമ് ഉപദേഷ്ടാ സ ഏവാദൌ കാലാവച്ഛേദവര്തിനാമ്
പ്രതിസൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ഓരോ ബ്രഹ്മാവിനും കാലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ ജനിക്കുന്നവർക്കും, അതിവിസ്തൃതമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ ശിവൻ തന്നെ ഉപദേശിക്കുന്നു.
കാലാവച്ഛേദയുക്താനാം ഗുരൂണാമപ്യസൌ ഗുരുഃ സര്വേഷാമേവ സര്വേശഃ കാലാവച്ഛേദവര്ജിതഃ
കാലത്തിന്റെ പരിധിയിൽ കഴിയുന്ന ഗുരുക്കന്മാരിൽ പോലും, ശിവൻ തന്നെ എല്ലാവർക്കും ഗുരുവാണ്; എല്ലാ പ്രഭുക്കളിലും അവൻ പ്രഭുവാണ്, കാലത്തിന്റെ അതിരുകൾക്ക് അതീതനാണ്.
ശുദ്ധാ സ്വാഭാവികീ തസ്യ ശക്തിസ്സര്വാതിശായിനീ ജ്ഞാനമപ്രതിമം നിത്യം വപുരത്യന്തനിര്മിതമ്
അവന്റെ ശക്തി ശുദ്ധവും സ്വാഭാവികവുമാണ്, എല്ലാറ്റിലും അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു; അവന്റെ ജ്ഞാനം ഉപമയില്ലാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്, ശരീരം പൂര്ണമായും സ്വയം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഐശ്വര്യമപ്രതിദ്വംദ്വം സുഖമാത്യന്തികം ബലമ് തേജഃപ്രഭാവോ വീര്യം ച ക്ഷമാ കാരുണ്യമേവ ച
അവന്റെ ആധിപത്യം തുല്യരില്ലാത്തതാണ്, ആനന്ദം പരമമായതാണ്, ബലം, പ്രകാശം, വീര്യം, ക്ഷമ, കരുണ എന്നിവയും എല്ലാം അതുല്യമാണ്.
പരിപൂര്ണസ്യ സര്ഗാദ്യൈര്നാത്മനോ ഽസ്തി പ്രയോജനമ് പരാനുഗ്രഹ ഏവാസ്യ ഫലം സര്വസ്യ കര്മണഃ
സമ്പൂർണ്ണനായവനു സൃഷ്ടി മുതലായവയിൽ വ്യക്തിപരമായ യാതൊരു ലക്ഷ്യവും ഇല്ല; അവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളുടെയും ഫലം മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമം മാത്രമാണ്.
പ്രണവോ വാചകസ്തസ്യ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ ശിവരുദ്രാദിശബ്ദാനാം പ്രണവോ ഹി പരസ്സ്മൃതഃ
ശിവൻ എന്ന പരമാത്മാവിന്റെ പേരായി പ്രണവം അഥവാ 'ഓം' ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു; ശിവ, രുദ്രൻ തുടങ്ങിയ നാമങ്ങളിൽ പ്രണവം തന്നെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ശംഭോ പ്രണവവാച്യസ്യ ഭവനാത്തജ്ജപാദപി യാ സിദ്ധിസ്സാ പരാ പ്രാപ്യാ ഭവത്യേവ ന സംശയഃ
ശംഭുവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പ്രണവം ഉച്ചരിക്കുന്നതിലൂടെ, അതിന്റെ ജപം നടത്തിയാൽ പരമമായ സിദ്ധി ലഭിക്കും എന്നതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
തസ്മാദേകാക്ഷരം ദേവമാഹുരാഗമപാരഗാഃ വാച്യവാചകയോരൈക്യം മന്യമാനാ മനസ്വിനഃ
അതുകൊണ്ട്, ആഗമങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞവർ, വാച്യവും വാചകവും ഏകത്വം ഉള്ളതെന്നു മനസ്സിലാക്കി, ഏകാക്ഷരമായ ദൈവത്തെ അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.
അസ്യ മാത്രാഃ സമാഖ്യാതാശ്ചതസ്രോ വേദമൂര്ധനി അകാരശ്ചാപ്യുകാരശ്ച മകാരോ നാദ ഇത്യപി
വേദത്തിന്റെ തലയിൽ ഈ പ്രണവത്തിന്റെ നാല് ഭാഗങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു: അകാരം, ഉകാരവും, മകാരവും, കൂടാതെ നാദം എന്നതും.
അകാരം ബഹ്വൃചം പ്രാഹുരുകാരോ യജുരുച്യതേ മകാരഃ സാമനാദോസ്യ ശ്രുതിരാഥര്വണീ സ്മൃതാഃ
'അ' എന്നത് ഋഗ്വേദം, 'ഉ' യജുര്വേദം, 'മ' സാമവേദം, നാദം അതർവണവേദം എന്നാണ് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നത്.
അകാരശ്ച മഹാബീജം രജഃ സ്രഷ്ടാ ചതുര്മുഖഃ ഉകാരഃ പ്രകൃതിര്യോനിഃ സത്ത്വം പാലയിതാ ഹരിഃ
'അ' മഹാബീജവും, രജസ്സും, നാലുമുഖനായ സ്രഷ്ടാവും ആണ്; 'ഉ' പ്രകൃതിയും, യോനിയും, സത്ത്വവും, രക്ഷകനായ ഹരിയും ആണ്.
മകാരഃ പുരുഷോ ബീജം തമഃ സംഹാരകോ ഹരഃ നാദഃ പരഃ പുമാനീശോ നിര്ഗുണോ നിഷ്ക്രിയഃ ശിവഃ
'മ' പുരുഷനും, ബീജവും, തമസ്സും, സംഹാരകനായ ഹരനും ആണ്; നാദം പരമപുരുഷനും, ഗുണരഹിതനും, കർമ്മരഹിതനും ആയ ശിവനാണ്.
സര്വം തിസൃഭിരേവേദം മാത്രാഭിര്നിഖിലം ത്രിധാ അഭിധായ ശിവാത്മാനം ബോധയത്യര്ധമാത്രയാ
ഈ മൂന്നു അക്ഷരങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ സർവ്വവും മൂന്നു രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു; അർദ്ധമാത്രയാൽ ശിവാത്മാവിനെ അവൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
യസ്മാത്പരം നാപരമസ്തി കിംചിദ്യസ്മാന്നാണീയോ ന ജ്യായോ ഽസ്തി കിംചിത് വൃക്ഷ ഇവ സ്തബ്ധോ ദിവി തിഷ്ഠത്യേകസ്തേനേദം പൂര്ണം പുരുഷേണ സര്വമ്
അവനേക്കാൾ ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ ഒന്നുമില്ല; ഒരു വൃക്ഷം ആകാശത്ത് ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നതുപോലെ, പരപുരുഷനായ അവൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ചിരിക്കുന്നു.
ശക്തിസ്സ്വാഭവികീ തസ്യ വിദ്യാ വിശ്വവിലക്ഷണാ ഏകാനേകസ്യ രൂപേണ ഭാതി ഭാനോരിവ പ്രഭാ
അവന്റെ ശക്തി സ്വാഭാവികവും, അവന്റെ ജ്ഞാനം ലോകത്തിൽ അതുല്യവുമാണ്; അതു അനേകം രൂപങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു, സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ.