ശിവപുരാണമ്

തസ്മാത്പ്രധാനപുരുഷവ്യക്തകാലസ്വരൂപവാന് ഹേതുര്നേതാധിപസ്തേഷാം ധാതാ ചോക്താ മഹേശ്വരഃ

അതിനാൽ, പ്രധാനം, പുരുഷൻ, വ്യക്തം, കാലം എന്നിങ്ങനെയുള്ള സ്വഭാവം ഉള്ളവൻ ഇവയുടെ കാരണം, അധിപൻ, സൃഷ്ടാവൻ എന്നും മഹേശ്വരൻ എന്നും പറയുന്നു.

വിരാഡ്ഢിരണ്യഗര്ഭാത്മാ കൈശ്ചിദീശോ നിഗദ്യതേ ഹിരണ്യഗര്ഭോ ലോകാനാം ഹേതുര്വിശ്വാത്മകോ വിരാട്

ചിലർ ആ ഈശ്വരനെ വിരാട്, ഹിരണ്യഗർഭൻ എന്ന ആത്മാവായും പറയുന്നു. ഹിരണ്യഗർഭൻ ലോകങ്ങളുടെ കാരണം, വിരാട് വിശ്വത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്.

അംതര്യാമീ പരശ്ചേതി കഥ്യതേ കവിഭിശ്ശിവഃ പ്രാജ്ഞസ്തൈജസവിശ്വാത്മേത്യപരേ സംപ്രചക്ഷതേ

കവികൾ ശിവനെ അന്തർയാമിയും പരമാവതാരവുമെന്നു പറയുന്നു. മറ്റുള്ളവർ അവനെ ബുദ്ധിയുടെ, പ്രകാശത്തിന്റെ, വിശ്വത്തിന്റെ ആത്മാവെന്നു വിളിക്കുന്നു.

തുരീയമപരേ പ്രാഹുഃ സൌമ്യമേവ പരേ വിദുഃ മാതാ മാനം ച മേയം ച മതിം ചാഹുരഥാപരേ

ചിലർ അവനെ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയെന്നു പറയുന്നു; മറ്റുള്ളവർ അവനെ സൗമ്യൻ എന്നു അറിയുന്നു; മറ്റൊരുവർ അമ്മ, അളവ്, അളക്കപ്പെട്ടത്, ബുദ്ധി എന്നിങ്ങനെയും വിളിക്കുന്നു.

കര്താ ക്രിയാ ച കാര്യം ച കരണം കാരണം പരേ ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്ത്യാത്മേത്യപരേ സംപ്രചക്ഷതേ

ചിലർ അവനെ കർത്താവും, പ്രവർത്തിയും, ഫലവും, ഉപകരണവും, കാരണവും എന്നിങ്ങനെയും പറയുന്നു; മറ്റുള്ളവർ അവനെ ജാഗ്രത, സ്വപ്നം, സുഷുപ്തി എന്നീ അവസ്ഥകളുടെ ആത്മാവെന്നു വിളിക്കുന്നു.

തുരീയമപരേ പ്രാഹുസ്തുര്യാതീതമിതീതരേ തമാഹുര്വിഗുണം കേചിദ്ഗുണവന്തം പരേ വിദുഃ

ചിലർ അവനെ നാലാമത്തെ അവസ്ഥയെന്നു വിളിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ അതിനപ്പുറമായവൻ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ അവനെ ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ എന്നു അറിയുന്നു.

കേചിത്സംസാരിണം പ്രാഹുസ്തമസംസാരിണം പരേ സ്വതംത്രമപരേ പ്രാഹുരസ്വതംത്രം പരേ വിദുഃ

ചിലർ അവനെ സംസാരത്തിൽ കുടുങ്ങിയവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ സംസാരത്തിൽ കുടുങ്ങാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ സ്വതന്ത്രൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ സ്വതന്ത്രനല്ല എന്നു അറിയുന്നു.

ഘോരമിത്യപരേ പ്രാഹുഃ സൌമ്യമേവ പരേ വിദുഃ രാഗവംതം പരേ പ്രാഹുര്വീതരാഗം തഥാ പരേ

ചിലർ അവനെ ഭയങ്കരൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ സൗമ്യൻ എന്നു അറിയുന്നു; ചിലർ ആസക്തിയുള്ളവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ആസക്തിയില്ലാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു.

നിഷ്ക്രിയം ച പരേ പ്രാഹുഃ സക്രിയം ചേതരേ ജനാഃ നിരിംദ്രിയം പരേ പ്രാഹുഃ സേംദ്രിയം ച തഥാപരേ

ചിലർ അവനെ പ്രവർത്തനമില്ലാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ പ്രവർത്തനമുള്ളവൻ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ അവനെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളില്ലാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുള്ളവൻ എന്നും പറയുന്നു.

ധ്രുവമിത്യപരേ പ്രാഹുസ്തമധ്രുവാമിതീരതേ അരൂപം കേചിദാഹുര്വൈ രൂപവംതം പരേ വിദുഃ

ചിലർ അവനെ സ്ഥിരൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ അസ്ഥിരൻ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ രൂപമില്ലാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ രൂപമുള്ളവൻ എന്നു അറിയുന്നു.

അദൃശ്യമപരേ പ്രാഹുര്ദൃശ്യമിത്യപരേ വിദുഃ വാച്യമിത്യപരേ പ്രാഹുരവാച്യമിതി ചാപരേ ശബ്ദാത്മകം പരേ പ്രാഹുശ്ശബ്ദാതീതമഥാപരേ

ചിലർ അവനെ കാണാനാവാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ കാണാവുന്നവൻ എന്നു അറിയുന്നു; ചിലർ പറയാവുന്നവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ പറയാനാവാത്തവൻ എന്നും പറയുന്നു; ചിലർ ശബ്ദസ്വരൂപൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ശബ്ദത്തിന് അതീതൻ എന്നും പറയുന്നു.

കേചിച്ചിന്താമയം പ്രാഹുശ്ചിന്തയാ രഹിതം പരേ ജ്ഞാനാത്മകം പരേ പ്രാഹുര്വിജ്ഞാനമിതി ചാപരേ

ചിലർ അവനെ ചിന്താമയൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ചിന്തയില്ലാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ ജ്ഞാനസ്വരൂപൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ വിജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നു.

കേചിച്ജ്ഞേയമിതി പ്രാഹുരജ്ഞേയമിതി കേചന പരമേകേ തമേവാഹുരപരം ച തഥാ പരേ

ചിലർ അവനെ അറിയാവുന്നവൻ എന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ അറിയാനാകാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നു; ചിലർ പരമൻ എന്നൊരുവൻ മാത്രമെന്നു പറയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ വേറൊരുവൻ എന്നും പറയുന്നു.

ഏവം വികല്പ്യമാനം തു യാഥാത്മ്യം പരമേഷ്ഠിനഃ നാധ്യവസ്യംതി മുനയോ നാനാപ്രത്യയകാരണാത്

ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ പറയുമ്പോഴും, പരമേശ്വരന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, വിവിധ വിശ്വാസങ്ങൾ കൊണ്ടു, മുനികൾക്ക് നിർണയിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.

യേ പുനസ്സര്വഭാവേന പ്രപന്നാഃ പരമേശ്വരമ് തേ ഹി ജാനംത്യയത്നേന ശിവം പരമകാരണമ്

എന്നാൽ, മുഴുവൻ മനസ്സോടെ പരമേശ്വരനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചവർക്ക്, ശിവൻ എന്ന പരമകാരണം യാതൊരു പ്രയാസമില്ലാതെ അറിയാൻ കഴിയും.

താവദ്ദുഃഖേ വര്തതേ ബദ്ധപാശഃ സംസാരേ ഽസ്മിഞ്ചക്രനേമിക്രമേണ

ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിൽ, ബന്ധനങ്ങളിൽ കുടുങ്ങി, ഒരാൾ ദു:ഖത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്നു, ചക്രത്തിന്റെ അരയാൽ പോലെ അനന്തമായി ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.

തദാവിദ്വാന്പുണ്യപാപേ വിധൂയ നിരംജനഃ പരമമുപൈതി സാമ്യമ്

അജ്ഞാനി പുണ്യവും പാപവും വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ, അവൻ മലിനതയില്ലാത്തവനായി, പരമമായ സമത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

നശിവസ്യാണവോ ബംധഃ കാര്യോ മായേയ ഏവ വാ പ്രാകൃതോ വാഥ ബോദ്ധാ വാ ഹ്യഹംകാരാത്മകസ്തഥാ

ശിവനോടു ബന്ധമില്ലാത്ത ആത്മാവിന്റെ ബന്ധം മായയാൽ, പ്രകൃതിയാൽ, ജ്ഞാനത്താൽ, അഹങ്കാരസ്വഭാവത്താൽ മാത്രമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

നൈവാസ്യ മാനസോ ബംധോ ന ചൈത്തോ നേംദ്രിയാത്മകഃ ന ച തന്മാത്രബംധോ ഽപി ഭൂതബംധോ ന കശ്ചന

അവനു മനസ്സിന്റെ ബന്ധവും, ചിത്തത്തിന്റെ ബന്ധവും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ബന്ധവും ഇല്ല; സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളാലോ, സ്ഥൂലഭൂതങ്ങളാലോ യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ല.

ന ച കാലഃ കലാ ചൈവ ന വിദ്യാ നിയതിസ്തഥാ ന രാഗോ ന ച വിദ്വേഷഃ ശംഭോരമിതതേജസഃ

കാലം, അതിന്റെ വിഭജനം, ജ്ഞാനം, വിധി, ആസക്തി, ദ്വേഷം — ഇതൊന്നും അനന്തതേജസ്സുള്ള ശംഭുവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കില്ല.

ന ചാസ്ത്യഭിനിവേശോ ഽസ്യ കുശലാ ഽകുശലാന്യപി കര്മാണി തദ്വിപാകശ്ച സുഖദുഃഖേ ച തത്ഫലേ

അവനിൽ ആസക്തിയില്ല; നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ കർമങ്ങൾക്കും അവയുടെ ഫലങ്ങൾക്കും, അതിൽ നിന്നുള്ള സുഖദു:ഖങ്ങൾക്കും അവനിൽ ബന്ധമില്ല.

ആശയൈര്നാപി സംബന്ധഃ സംസ്കാരൈഃ കര്മണാമപി ഭോഗൈശ്ച ഭോഗസംസ്കാരൈഃ കാലത്രിതയഗോചരൈഃ

ആശയങ്ങളാലോ, കർമങ്ങളുടെ സംസ്കാരങ്ങളാലോ, അനുഭവങ്ങളാലോ, അനുഭവങ്ങളുടെ സംസ്കാരങ്ങളാലോ, മൂന്നു കാലങ്ങളിലേതുമായ കാര്യങ്ങളാലോ അവനിൽ ബന്ധമില്ല.

ന തസ്യ കാരണം കര്താ നാദിരംതസ്തഥാംതരമ് ന കര്മ കരണം വാപി നാകാര്യം കാര്യമേവ ച

അവനു കാരണമില്ല, കര്‍ത്താവില്ല, ആദിയില്ല, അന്ത്യമില്ല, ഇടയില്ല; കർമ്മമോ ഉപകരണമോ, കര്‍മ്മഫലമോ ഒന്നും അവനിൽ ഇല്ല.

നാസ്യ ബംധുരബംധുര്വാ നിയംതാ പ്രേരകോ ഽപി വാ ന പതിര്ന ഗുരുസ്ത്രാതാ നാധികോ ന സമസ്തഥാ

അവനു സ്നേഹിതനോ ശത്രുവോ ഇല്ല; നിയന്ത്രിക്കാനോ പ്രേരിപ്പിക്കാനോ ആരുമില്ല; അവനു യജമാനനോ ഗുരുവോ രക്ഷകനോ ഇല്ല; അവനു മേലാളനോ തുല്യനോ ഇല്ല.

ന ജന്മമരണേ തസ്യ ന കാംക്ഷിതമകാംക്ഷിതമ് ന വിധിര്ന നിഷേധശ്ച ന മുക്തിര്ന ച ബന്ധനമ്

അവനു ജന്മമോ മരണമോ ഇല്ല; ആഗ്രഹിച്ചതോ ആഗ്രഹിക്കാത്തതോ ഒന്നുമില്ല; നിർദ്ദേശമോ നിരോധനമോ ഇല്ല; മോക്ഷമോ ബന്ധനമോ ഇല്ല.

നാസ്തി യദ്യദകല്യാണം തത്തദസ്യ കദാചന കല്യാണം സകലം ചാസ്തി പരമാത്മാ ശിവോ യതഃ

ശിവൻ എന്ന പരമാത്മാവിന് ഒരിക്കലും ദോഷം ഉണ്ടാവില്ല; എല്ലാ മംഗളവും എല്ലായ്പ്പോഴും അവനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.

സ ശിവസ്സര്വമേവേദമധിഷ്ഠായ സ്വശക്തിഭിഃ അപ്രച്യുതസ്സ്വതോ ഭാവഃ സ്ഥിതഃ സ്ഥാണുരതഃ സ്മൃതഃ

സ്വന്തം ശക്തികളാൽ എല്ലാം ആധാരമാക്കി, ശിവൻ തന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ അചലൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

ശിവേനാധിഷ്ഠിതം യസ്മാജ്ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ് സര്വരൂപഃ സ്മൃതശ്ശര്വസ്തഥാ ജ്ഞാത്വാ ന മുഹ്യതി

സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളായ ഈ ലോകം ശിവൻ ആധാരമാക്കിയതിനാൽ, അവൻ എല്ലാ രൂപങ്ങളുമുള്ളവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇതറിയുന്നവൻ ഒരിക്കലും ഭ്രമിക്കില്ല.

ശര്വോ രുദ്രോ നമസ്തസ്മൈ പുരുഷഃ സത്പരോ മഹാന് ഹിരണ്യബാഹുര്ഭഗവാന്ഹിരണ്യപതിരീശ്വരഃ

ശർവനേ, രുദ്രനേ, പരമപുരുഷനേ, മഹാനേ, പൊന്നുകൈകളുള്ളവനേ, ഭഗവാനേ, പൊന്നിന്റെ യജമാനനേ, ഈശ്വരനേ, നമസ്കാരം.