ശിവപുരാണമ്

യഥാ ശിവസ്തഥാ ദേവീ യഥാ ദേവീ തഥാ ശിവഃ നാനയോരംതരം വിദ്യാച്ചംദ്രചന്ദ്രികയോരിവ

ശിവൻ എങ്ങനെയോ, ദേവിയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ദേവി എങ്ങനെയോ, ശിവനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഇരുവരിലും ചന്ദ്രനും അതിന്റെ പ്രകാശവും പോലെയാണ് വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് അറിയണം.

ചംദ്രോ ന ഖലു ഭാത്യേഷ യഥാ ചംദ്രികയാ വിനാ ന ഭാതി വിദ്യമാനോ ഽപി തഥാ ശക്ത്യാ വിനാ ശിവഃ

ചന്ദ്രൻ പ്രകാശം ഇല്ലാതെ തിളങ്ങുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ ശക്തിയില്ലാതെ ശിവനും തിളങ്ങുന്നില്ല.

പ്രഭയാ ഹി വിനായദ്വദ്ഭാനുരേഷ ന വിദ്യതേ പ്രഭാ ച ഭാനുനാ തേന സുതരാം തദുപാശ്രയാ

പ്രഭയില്ലാതെ സൂര്യൻ ഇല്ല; അതുപോലെ തന്നെ പ്രഭയും സൂര്യനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഏവം പരസ്പരാപേക്ഷാ ശക്തിശക്തിമതോഃ സ്ഥിതാ ന ശിവേന വിനാ ശക്തിര്ന ശക്ത്യാ ച വിനാ ശിവഃ

ഇങ്ങനെ ശക്തിയും ശക്തിമാനും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിവൻ ഇല്ലാതെ ശക്തി ഇല്ല, ശക്തി ഇല്ലാതെ ശിവനും ഇല്ല.

ശക്തൌയയാ ശിവോ നിത്യം ഭക്തൌ മുക്തൌ ച ദേഹിനാമ് ആദ്യാ സൈകാ പരാ ശക്തിശ്ചിന്മയീ ശിവസംശ്രയാ

ഈ ശക്തിയാൽ ശിവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭക്തിയിലും മോക്ഷത്തിലും ജീവികൾക്കൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു; അവളാണ് ഏക പരാശക്തി, ചൈതന്യമുള്ളവളും ശിവനിൽ ആശ്രയിച്ചവളുമാണ്.

യാമാഹുരഖിലേശസ്യ തൈസ്തൈരനുഗുണൈര്ഗുണൈഃ സമാനധര്മിണീമേവ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ

സകലത്തിന്റെയും ഇശ്വരനായവന്റെ ശക്തി എന്നു പറയപ്പെടുന്ന അവൾ, പലവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയാണെങ്കിലും, പരമാത്മാവായ ശിവനോടു സമാനസ്വഭാവം ഉള്ളവളാണ്.

സൈകാ പരാ ച ചിദ്രൂപാ ശക്തിഃ പ്രസവധര്മിണീ വിഭജ്യ ബഹുധാ വിശ്വം വിദധാതി ശിവേച്ഛയാ

അവളാണ് ഏക പരാശക്തി, ചൈതന്യമുള്ളവളും സൃഷ്ടിസ്വഭാവമുള്ളവളുമാണ്; ശിവന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം അവൾ ഈ ലോകം പലവിധം വിഭജിച്ച് ക്രമീകരിക്കുന്നു.

സാ മൂലപ്രകൃതിര്മായാ ത്രിഗുണാ ച ത്രിധാ സ്മൃതാ ശിവയാ ച വിപര്യസ്തം യയാ തതമിദം ജഗത്

ആ ആദ്യമായ പ്രക്രതി, മായ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതായാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ പോലും ശിവനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവളാൽ ആവിഷ്‌ടമായിരിക്കുന്നു.

ഏകധാ ച ദ്വിധാ ചൈവ തഥാ ശതസഹസ്രധാ ശക്തയഃ ഖലു ഭിദ്യംതേ ബഹുധാ വ്യവഹാരതഃ

ശക്തികൾ ഒരൊറ്റതായും രണ്ടായും നൂറുകണക്കിന് ആയിരംവിധമായും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവ പലതരത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

ശിവേച്ഛയാ പരാശക്തിഃ ശിവതത്ത്വൈകതാം ഗതാ തതഃ പരിസ്ഫുരത്യാദൌ സര്ഗേ തൈലം തിലാദിവ

ശിവന്റെ ഇച്ഛയാൽ പരമശക്തി ശിവതത്വത്തിൽ ഒന്നായി ചേർന്ന് സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ, എള്ളിൽ നിന്ന് എണ്ണ പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ, പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

തതഃ ക്രിയാഖ്യയാ ശക്ത്യാ ശക്തൌ ശക്തിമദുത്ഥയാ തസ്യാം വിക്ഷോഭ്യമാണായാമാദൌ നാദഃ സമുദ്ബഭൌ

ശക്തിമാനിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച കൃത്യശക്തി ഉണരുമ്പോൾ, അതിൽ ചലനം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആദ്യം ശബ്ദം ഉദിച്ചു.

നാദാദ്വിനിഃസൃതോ ബിംദുര്ബിംദോദേവസ്സദാശിവഃ തസ്മാന്മഹേശ്വരോ ജാതഃ ശുദ്ധവിദ്യാ മഹേശ്വരാത്

ആ ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് ബിന്ദു ഉത്ഭവിച്ചു; ബിന്ദുവിൽ നിന്ന് സദാശിവൻ; അവനിൽ നിന്ന് മഹേശ്വരൻ ജനിച്ചു; മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ശുദ്ധവിദ്യ ഉത്ഭവിച്ചു.

സാ വാചാമീശ്വരീ ശക്തിര്വാഗീശാഖ്യാ ഹി ശൂലിനഃ യാ സാ വര്ണസ്വരൂപേണ മാതൃകേപി വിജൃമ്ഭതേ

വാക്കിന്റെ ഈശ്വരിയായ ശക്തി, വാഗീശ എന്ന പേരിൽ ത്രിശൂലധാരിയുടെ പരമശക്തിയാണ്; അവൾ അക്ഷരങ്ങളായ രൂപത്തിൽ മാതൃകകളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു.

അഥാനംതസമാവേശാന്മായാ കാലമവാസൃജത് നിയതിഞ്ച കലാം വിദ്യാം കലാതോരാഗപൂരുഷൌ

അനന്തമായ സമാവേശം കൊണ്ടു മായ കാലം സൃഷ്ടിച്ചു; അതോടൊപ്പം നിയമം, പരിധി, വിജ്ഞാനം, പരിധിയിൽ നിന്ന് ആസക്തിയും പുരുഷനും ഉത്ഭവിച്ചു.

മായാതഃ പുനരേവാഭൂദവ്യക്തം ത്രിഗുണാത്മകമ് ത്രിഗുണാച്ച തതോ വ്യക്താദ്വിഭക്താഃ സ്യുസ്ത്രയോ ഗുണാഃ

മായയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ ഘടിതമായ അവ്യക്തം ഉത്ഭവിച്ചു; ആ മൂലാവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ വ്യക്തമായി പുറത്ത് വന്നു.

സത്ത്വം രജസ്തമശ്ചേതി യൈര്വ്യാപ്തമഖിലം ജഗത് ഗുണേഭ്യഃ ക്ഷോഭ്യമാണേഭ്യോ ഗുണേശാഖ്യാസ്ത്രിമൂര്തയഃ

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടാണ് ലോകം മുഴുവൻ ആവിഷ്‌ടമായിരിക്കുന്നത്; ഈ ഗുണങ്ങൾ ചലിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഗുണങ്ങളുടെ ഈശ്വരന്മാരായ ത്രിമൂർത്തികൾ ഉദിച്ചു.

അഭവന്മഹദാദീനി തത്ത്വാനി ച യഥാക്രമമ് തേഭ്യസ്സ്യുരണ്ഡപിണ്ഡാനി ത്വസംഖ്യാനി ശിവാജ്ഞയാ അധിഷ്ഠിതാന്യനന്താദ്യൈര്വിദ്യേശൈശ്ചക്രവര്തിഭിഃ

അവയിൽ നിന്ന് മഹത് മുതലായ തത്വങ്ങൾ ക്രമമായി ഉത്ഭവിച്ചു; അവയിൽ നിന്ന് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, അനന്താദികളായ വിദ്യാധിപന്മാർ നേതൃത്വം നൽകുന്നു.

ശരീരാംതരഭേദേന ശക്തേര്ഭേദാഃ പ്രകീര്തിതാഃ നാനാരൂപാസ്തു വിജ്ഞേയാഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മവിഭേദതഃ

ശരീരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച് ശക്തിയുടെ വിഭജനം പറയപ്പെടുന്നു; അവ വിവിധ രൂപങ്ങളായും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ വിഭേദങ്ങളായും മനസ്സിലാക്കണം.

രുദ്രസ്യ രൌദ്രീ സാ ശക്തിര്വിഷ്ണൌര്വൈ വൈഷ്ണവീ മതാ ബ്രഹ്മാണീ ബ്രഹ്മണഃ പ്രോക്താ ചേന്ദ്രസ്യൈംദ്രീതി കഥ്യതേ

രുദ്രന്റെ ഭയങ്കരമായ ശക്തിയെ രൗദ്രീ എന്നു പറയുന്നു; വിഷ്ണുവിന്റെത് വൈഷ്ണവീ, ബ്രഹ്മാവിന്റെത് ബ്രഹ്മാണീ, ഇന്ദ്രന്റെത് ഐന്ദ്രി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

കിമത്ര ബഹുനോക്തേന യദ്വിശ്വമിതി കീര്തിതമ് ശക്യാത്മനൈവ തദ്വ്യാപ്തം യഥാ ദേഹേ ഽംതരാത്മനാ

ഇതിൽ കൂടുതൽ വിശദീകരണം ആവശ്യമില്ല; ലോകം എന്നൊക്കെയും വിളിക്കപ്പെടുന്നത് ശക്തിയാൽ തന്നെ ആവിഷ്‌ടമാണ്, ശരീരത്തിൽ അന്തരാത്മാവ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.

തസ്മാച്ഛക്തിമയം സര്വം ജഗത്സ്ഥാവരജംഗമമ് കലാ യാ പരമാ ശക്തിഃ കഥിതാ പരമാത്മനഃ

അതുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലവുമായ എല്ലാം ശക്തിമയമാണ്; പരമാത്മാവിന്റെ പരമശക്തിയായ കലാ എന്നതാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

ഏവമേഷാ പരാ ശക്തിരീശ്വരേച്ഛാനുയായിനീ സ്ഥിരം ചരം ച യദ്വിശ്വം സൃജതീതി വിനിശ്ചയഃ

ഇങ്ങനെ, ഈ പരമശക്തി, ഈശ്വരന്റെ ഇച്ഛയെ അനുസരിച്ച്, നിലനിൽക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതുമായ ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നത് ഉറപ്പാണ്.

ജ്ഞാനക്രിയാ ചികീര്ഷാഭിസ്തിസൃഭിസ്സ്വാത്മശക്തിഭിഃ ശക്തിമാനീശ്വരഃ ശശ്വദ്വിശ്വം വ്യാപ്യാധിതിഷ്ഠതി

ജ്ഞാനം, കർമ്മം, ആഗ്രഹം എന്നിങ്ങനെയുള്ള മൂന്നു സ്വത്വശക്തികളാൽ, ശക്തിയുള്ള ഈശ്വരൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച് നിലനിര്‍ത്തുന്നു.

ഇദമിത്ഥമിദം നേത്ഥം ഭവേദിത്യേവമാത്മികാ ഇച്ഛാശക്തിര്മഹേശസ്യ നിത്യാ കാര്യനിയാമികാ

'ഇത് ഇങ്ങനെ ആകട്ടെ, ഇത് അങ്ങനെ ആകരുത്' എന്ന സ്വഭാവമുള്ള മഹേശ്വരന്റെ ഇച്ഛാശക്തി ശാശ്വതവും എല്ലാ ഫലങ്ങൾക്കും നിയന്ത്രകവുമാണ്.

ജ്ഞാനശക്തിസ്തു തത്കാര്യം കരണം കാരണം തഥാ പ്രയോജനം ച തത്ത്വേന ബുദ്ധിരൂപാധ്യവസ്യതി

ജ്ഞാനശക്തി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലവും ഉപകരണവും കാരണം ഉദ്ദേശവും ബുദ്ധിരൂപത്തിൽ നിർണയിക്കുന്നു.

യഥേപ്സിതം ക്രിയാശക്തിര്യഥാധ്യവസിതം ജഗത് കല്പയത്യഖിലം കാര്യം ക്ഷണാത്സംകല്പരൂപിണീ

സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം പ്രവർത്തനശക്തി ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ സകലവും സങ്കല്പരൂപത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

യഥാ ശക്തിത്രയോത്ഥാനം ശക്തിപ്രസവധര്മിണീ ശക്ത്യാ പരമയാ നുന്നാ പ്രസൂതേ സകലം ജഗത്

മൂന്നു ശക്തികൾ ഉദയിക്കുന്നത് ശക്തിയുടെ സ്വഭാവമാണ്; അതുപോലെ പരമശക്തിയുടെ പ്രേരണയിൽ സകല ലോകങ്ങളും ഉൽപത്തിയാകുന്നു.

ഏവം ശക്തിസമായോഗാച്ഛക്തിമാനുച്യതേ ശിവഃ ശക്തിശക്തിമദുത്ഥം തു ശാക്തം ശൈവമിദം ജഗത്

ഇങ്ങനെ ശക്തിയുമായി ഐക്യമായതിനാൽ ശിവന് ശക്തിയുള്ളവൻ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; ശക്തിയും ശക്തിമാനുമായ് ഉദിച്ച ഈ ലോകം ശാക്തവും ശൈവവുമാണ്.

യഥാ ന ജായതേ പുത്രഃ പിതരം മാതരം വിനാ തഥാ ഭവം ഭവാനീം ച വിനാ നൈതച്ചരാചരമ് സ്ത്രീപുംസപ്രഭവം വിശ്വം സ്ത്രീപുംസാത്മകമേവ ച

പിതാവും മാതാവും ഇല്ലാതെ മകനു ജനനം സംഭവിക്കാത്തതുപോലെ ഭവനും ഭവാനിയും ഇല്ലാതെ ഈ ചലനചലജഗതും ഉണ്ടാകില്ല; സ്ത്രീയും പുരുഷനും ചേർന്നാണ് ലോകം ഉൽഭവിക്കുന്നത്, അതിനാൽ തന്നെ അതിന് സ്ത്രീപുരുഷസ്വഭാവം ഉണ്ട്.