ശിവപുരാണമ്

ദേഹിനോ യസ്യ കസ്യാപി ക്രിയതേ യദി നിഗ്രഹഃ അനിഷ്ടമഷ്ടമൂര്തേസ്തത്കൃതമേവ ന സംശയഃ

ഏതെങ്കിലും ജീവിക്ക് ദോഷം ചെയ്യുന്നത് അഷ്ടമൂർത്തിയായ മഹാദേവനോടു തന്നെ ദോഷം ചെയ്യുന്നതാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

അഷ്ടമൂര്ത്യാത്മനാ വിശ്വമധിഷ്ഠായ സ്ഥിതം ശിവമ് ഭജസ്വ സര്വഭാവേന രുദ്രഃ പരമകാരണമ്

അഷ്ടമൂർത്തിയായി ഈ ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന ശിവനെ, സർവ്വഹൃദയത്തോടെ, പരമകാരണമാകുന്ന രുദ്രനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

ഭഗവന്പരമേശസ്യ ശര്വസ്യാമിതതേജസഃ മൂര്തിഭിര്വിശ്വമേവേദം യഥാ വ്യാപ്തം തഥാ ശ്രുതമ്

പരമേശ്വരനായ ശർവന്റെ അനന്തമായ തേജസ്സുള്ള രൂപങ്ങൾകൊണ്ടു ഈ സകല ലോകവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രവണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

അഥൈതജ്ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി യാഥാത്മ്യം പമേശയോഃ സ്ത്രീപുംഭാവാത്മകം ചേദം താഭ്യാം കഥമധിഷ്ഠിതമ്

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരമേശ്വരനും പരമേശ്വരിയുമെന്നുള്ള സത്യസ്വഭാവം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഈ സ്ത്രീപുരുഷസ്വരൂപമായ ലോകം അവരാൽ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് പറയൂ.

ശ്രീമദ്വിഭൂതിം ശിവയോര്യാഥാത്മ്യം ച സമാസതഃ വക്ഷ്യേ തദ്വിസ്തരാദ്വക്തും ഭവേനാപി ന ശക്യതേ

ശിവനും ശിവായുടെയും മഹത്വവും യഥാർത്ഥസ്വഭാവവും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; അതു മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കാൻ എനിക്കു പോലും കഴിയില്ല.

ശക്തിഃ സാക്ഷാന്മഹാദേവീ മഹാദേവശ്ച ശക്തിമാന് തയോര്വിഭൂതിലേശോ വൈ സര്വമേതച്ചരാചരമ്

ശക്തി തന്നെയാണ് മഹാദേവി; മഹാദേവൻ ശക്തിയുള്ളവൻ. അവരുടേതായ മഹത്വത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് ഈ സകല ചലനസ്ഥിരജഗത്.

വസ്തു കിംചിദചിദ്രൂപം കിംചിദ്വസ്തു ചിദാത്മകമ് ദ്വയം ശുദ്ധമശുദ്ധം ച പരം ചാപരമേവ ച

ചില വസ്തുക്കൾ ജഡസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്, ചിലത് ചൈതന്യമുള്ളവയും. ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതും ഇരുവരും ഉണ്ട്.

യത്സംസരതി ചിച്ചക്രമചിച്ചക്രസമന്വിതമ് തദേവാശുദ്ധമപരമിതരം തു പരം ശുഭമ്

ചൈതന്യത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ ജഡത്വം ചേർന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നതെല്ലാം അശുദ്ധമാണ്; അതിന് അപ്പുറമുള്ളത് പരമശുദ്ധവും ഉത്തമവുമാണ്.

അപരം ച പരം ചൈവ ദ്വയം ചിദചിദാത്മകമ് ശിവസ്യ ച ശിവായാശ്ച സ്വാമ്യം ചൈതത്സ്വഭാവതഃ

താഴ്ന്നതും ഉന്നതവും ചൈതന്യവും ജഡത്വവും ചേർന്നതാണ്; ഇതാണ് ശിവനും ശിവായുടെയും സ്വാഭാവികമായ അധിപത്യം.

ശിവയോര്വൈ വശേ വിശ്വം ന വിശ്വസ്യ വശേ ശിവൌ ഈശിതവ്യമിദം യസ്മാത്തസ്മാദ്വിശ്വേശ്വരൌ ശിവൌ

ലോകം ശിവനും ശിവായുടെയും നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; ലോകം അവരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ ശിവനും ശിവായും ലോകത്തിന്റെ അധിപതികളാണ്.

യഥാ ശിവസ്തഥാ ദേവീ യഥാ ദേവീ തഥാ ശിവഃ നാനയോരംതരം വിദ്യാച്ചംദ്രചന്ദ്രികയോരിവ

ശിവൻ എങ്ങനെയോ, ദേവിയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ദേവി എങ്ങനെയോ, ശിവനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഇരുവരിലും ചന്ദ്രനും അതിന്റെ പ്രകാശവും പോലെയാണ് വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് അറിയണം.

ചംദ്രോ ന ഖലു ഭാത്യേഷ യഥാ ചംദ്രികയാ വിനാ ന ഭാതി വിദ്യമാനോ ഽപി തഥാ ശക്ത്യാ വിനാ ശിവഃ

ചന്ദ്രൻ പ്രകാശം ഇല്ലാതെ തിളങ്ങുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ ശക്തിയില്ലാതെ ശിവനും തിളങ്ങുന്നില്ല.

പ്രഭയാ ഹി വിനായദ്വദ്ഭാനുരേഷ ന വിദ്യതേ പ്രഭാ ച ഭാനുനാ തേന സുതരാം തദുപാശ്രയാ

പ്രഭയില്ലാതെ സൂര്യൻ ഇല്ല; അതുപോലെ തന്നെ പ്രഭയും സൂര്യനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഏവം പരസ്പരാപേക്ഷാ ശക്തിശക്തിമതോഃ സ്ഥിതാ ന ശിവേന വിനാ ശക്തിര്ന ശക്ത്യാ ച വിനാ ശിവഃ

ഇങ്ങനെ ശക്തിയും ശക്തിമാനും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിവൻ ഇല്ലാതെ ശക്തി ഇല്ല, ശക്തി ഇല്ലാതെ ശിവനും ഇല്ല.

ശക്തൌയയാ ശിവോ നിത്യം ഭക്തൌ മുക്തൌ ച ദേഹിനാമ് ആദ്യാ സൈകാ പരാ ശക്തിശ്ചിന്മയീ ശിവസംശ്രയാ

ഈ ശക്തിയാൽ ശിവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭക്തിയിലും മോക്ഷത്തിലും ജീവികൾക്കൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു; അവളാണ് ഏക പരാശക്തി, ചൈതന്യമുള്ളവളും ശിവനിൽ ആശ്രയിച്ചവളുമാണ്.

യാമാഹുരഖിലേശസ്യ തൈസ്തൈരനുഗുണൈര്ഗുണൈഃ സമാനധര്മിണീമേവ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ

സകലത്തിന്റെയും ഇശ്വരനായവന്റെ ശക്തി എന്നു പറയപ്പെടുന്ന അവൾ, പലവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയാണെങ്കിലും, പരമാത്മാവായ ശിവനോടു സമാനസ്വഭാവം ഉള്ളവളാണ്.

സൈകാ പരാ ച ചിദ്രൂപാ ശക്തിഃ പ്രസവധര്മിണീ വിഭജ്യ ബഹുധാ വിശ്വം വിദധാതി ശിവേച്ഛയാ

അവളാണ് ഏക പരാശക്തി, ചൈതന്യമുള്ളവളും സൃഷ്ടിസ്വഭാവമുള്ളവളുമാണ്; ശിവന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം അവൾ ഈ ലോകം പലവിധം വിഭജിച്ച് ക്രമീകരിക്കുന്നു.

സാ മൂലപ്രകൃതിര്മായാ ത്രിഗുണാ ച ത്രിധാ സ്മൃതാ ശിവയാ ച വിപര്യസ്തം യയാ തതമിദം ജഗത്

ആ ആദ്യമായ പ്രക്രതി, മായ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതായാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ പോലും ശിവനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവളാൽ ആവിഷ്‌ടമായിരിക്കുന്നു.

ഏകധാ ച ദ്വിധാ ചൈവ തഥാ ശതസഹസ്രധാ ശക്തയഃ ഖലു ഭിദ്യംതേ ബഹുധാ വ്യവഹാരതഃ

ശക്തികൾ ഒരൊറ്റതായും രണ്ടായും നൂറുകണക്കിന് ആയിരംവിധമായും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവ പലതരത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

ശിവേച്ഛയാ പരാശക്തിഃ ശിവതത്ത്വൈകതാം ഗതാ തതഃ പരിസ്ഫുരത്യാദൌ സര്ഗേ തൈലം തിലാദിവ

ശിവന്റെ ഇച്ഛയാൽ പരമശക്തി ശിവതത്വത്തിൽ ഒന്നായി ചേർന്ന് സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ, എള്ളിൽ നിന്ന് എണ്ണ പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ, പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

തതഃ ക്രിയാഖ്യയാ ശക്ത്യാ ശക്തൌ ശക്തിമദുത്ഥയാ തസ്യാം വിക്ഷോഭ്യമാണായാമാദൌ നാദഃ സമുദ്ബഭൌ

ശക്തിമാനിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച കൃത്യശക്തി ഉണരുമ്പോൾ, അതിൽ ചലനം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആദ്യം ശബ്ദം ഉദിച്ചു.

നാദാദ്വിനിഃസൃതോ ബിംദുര്ബിംദോദേവസ്സദാശിവഃ തസ്മാന്മഹേശ്വരോ ജാതഃ ശുദ്ധവിദ്യാ മഹേശ്വരാത്

ആ ശബ്ദത്തിൽ നിന്ന് ബിന്ദു ഉത്ഭവിച്ചു; ബിന്ദുവിൽ നിന്ന് സദാശിവൻ; അവനിൽ നിന്ന് മഹേശ്വരൻ ജനിച്ചു; മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ശുദ്ധവിദ്യ ഉത്ഭവിച്ചു.

സാ വാചാമീശ്വരീ ശക്തിര്വാഗീശാഖ്യാ ഹി ശൂലിനഃ യാ സാ വര്ണസ്വരൂപേണ മാതൃകേപി വിജൃമ്ഭതേ

വാക്കിന്റെ ഈശ്വരിയായ ശക്തി, വാഗീശ എന്ന പേരിൽ ത്രിശൂലധാരിയുടെ പരമശക്തിയാണ്; അവൾ അക്ഷരങ്ങളായ രൂപത്തിൽ മാതൃകകളിൽ വ്യാപിക്കുന്നു.

അഥാനംതസമാവേശാന്മായാ കാലമവാസൃജത് നിയതിഞ്ച കലാം വിദ്യാം കലാതോരാഗപൂരുഷൌ

അനന്തമായ സമാവേശം കൊണ്ടു മായ കാലം സൃഷ്ടിച്ചു; അതോടൊപ്പം നിയമം, പരിധി, വിജ്ഞാനം, പരിധിയിൽ നിന്ന് ആസക്തിയും പുരുഷനും ഉത്ഭവിച്ചു.

മായാതഃ പുനരേവാഭൂദവ്യക്തം ത്രിഗുണാത്മകമ് ത്രിഗുണാച്ച തതോ വ്യക്താദ്വിഭക്താഃ സ്യുസ്ത്രയോ ഗുണാഃ

മായയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മൂന്നു ഗുണങ്ങളാൽ ഘടിതമായ അവ്യക്തം ഉത്ഭവിച്ചു; ആ മൂലാവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ വ്യക്തമായി പുറത്ത് വന്നു.

സത്ത്വം രജസ്തമശ്ചേതി യൈര്വ്യാപ്തമഖിലം ജഗത് ഗുണേഭ്യഃ ക്ഷോഭ്യമാണേഭ്യോ ഗുണേശാഖ്യാസ്ത്രിമൂര്തയഃ

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് — ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടാണ് ലോകം മുഴുവൻ ആവിഷ്‌ടമായിരിക്കുന്നത്; ഈ ഗുണങ്ങൾ ചലിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഗുണങ്ങളുടെ ഈശ്വരന്മാരായ ത്രിമൂർത്തികൾ ഉദിച്ചു.

അഭവന്മഹദാദീനി തത്ത്വാനി ച യഥാക്രമമ് തേഭ്യസ്സ്യുരണ്ഡപിണ്ഡാനി ത്വസംഖ്യാനി ശിവാജ്ഞയാ അധിഷ്ഠിതാന്യനന്താദ്യൈര്വിദ്യേശൈശ്ചക്രവര്തിഭിഃ

അവയിൽ നിന്ന് മഹത് മുതലായ തത്വങ്ങൾ ക്രമമായി ഉത്ഭവിച്ചു; അവയിൽ നിന്ന് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ശിവന്റെ ആജ്ഞയാൽ, അനന്താദികളായ വിദ്യാധിപന്മാർ നേതൃത്വം നൽകുന്നു.

ശരീരാംതരഭേദേന ശക്തേര്ഭേദാഃ പ്രകീര്തിതാഃ നാനാരൂപാസ്തു വിജ്ഞേയാഃ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മവിഭേദതഃ

ശരീരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച് ശക്തിയുടെ വിഭജനം പറയപ്പെടുന്നു; അവ വിവിധ രൂപങ്ങളായും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ വിഭേദങ്ങളായും മനസ്സിലാക്കണം.

രുദ്രസ്യ രൌദ്രീ സാ ശക്തിര്വിഷ്ണൌര്വൈ വൈഷ്ണവീ മതാ ബ്രഹ്മാണീ ബ്രഹ്മണഃ പ്രോക്താ ചേന്ദ്രസ്യൈംദ്രീതി കഥ്യതേ

രുദ്രന്റെ ഭയങ്കരമായ ശക്തിയെ രൗദ്രീ എന്നു പറയുന്നു; വിഷ്ണുവിന്റെത് വൈഷ്ണവീ, ബ്രഹ്മാവിന്റെത് ബ്രഹ്മാണീ, ഇന്ദ്രന്റെത് ഐന്ദ്രി എന്നു വിളിക്കുന്നു.