ശിവപുരാണമ്

ബഹിരംതര്ഗതാ വിശ്വം വ്യാപ്യ തേജോമയീ ശുഭാ രൌദ്രീ രുദ്രാവ്യയാ മൂര്തിരാസ്ഥിതാ ഘോരരൂപിണീ

രൗദ്രി എന്ന ശുഭമായ രുദ്രരൂപം പുറത്തും അകത്തും സർവ്വലോകത്തെയും ആക്രമിച്ച്, പ്രകാശസ്വരൂപമായും, അക്ഷയമായും, ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

സ്പംദയത്യനിലാത്മദം ബിഭര്തി സ്പംദതേ സ്വയമ് ഔഗ്രീതി കഥ്യതേ സദ്ഭിര്മൂര്തിരുഗ്രസ്യ വേധസഃ

സൃഷ്ടാവായ ഉഗ്രന്റെ രൂപം സ്വയം ചലിക്കുകയും, ജീവൻ നൽകുന്ന വായുവിനെ ധരിക്കുകയും, സകല ചലനത്തിനും കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നതായി ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

സര്വാവകാശദാ സര്വവ്യാപികാ ഗഗനാത്മികാ മൂര്തിര്ഭീമസ്യ ഭീമാഖ്യാ ഭൂതവൃംദസ്യ ഭേദികാ

ഭീമ എന്ന ഭീമന്റെ രൂപം സർവ്വാകാശം നൽകുന്നവളും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവളും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവളും, ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്നവളുമാണ്.

സര്വാത്മനാമധിഷ്ഠാത്രീ സര്വക്ഷേത്രനിവാസിനീ മൂര്തിഃ പശുപതേര്ജ്ഞേയാ പശുപാശനികൃംതനീ

പശുപതിയുടെ രൂപം സർവ്വത്തിന്റെയും അധിപതിയായും, എല്ലായിടത്തും വസിക്കുന്നവളായും, ജീവികളുടെ ബന്ധങ്ങൾ മുറിക്കുന്നവളായും അറിയപ്പെടുന്നു.

ദീപയംതീ ജഗത്സര്വം ദിവാകരസമാഹ്വയാ ഈശാനാഖ്യമഹേശസ്യ മൂര്തിര്ദിവി വിസര്പതി

ദിവസ്കരനാമധേയമായ ഈശാന എന്ന മഹേശ്വരന്റെ രൂപം സർവ്വലോകത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ആപ്യായയതി യോ വിശ്വമമൃതാംശുര്നിശാകരഃ മഹാദേവസ്യ സാ മൂര്തിര്മഹാദേവസമാഹ്വയാ

മഹാദേവനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന രൂപം അമൃതം നൽകുന്ന ചന്ദ്രനായി, സർവ്വലോകത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മാ തസ്യാഷ്ടമീ മൂര്തിഃ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ വ്യാപികേതരമൂര്തീനാം വിശ്വം തസ്മാച്ഛിവാത്മകമ്

ശിവന്റെ എട്ടാമത്തെ രൂപം അവന്റെ തന്നെ ആത്മാവാണ്; അവൻ മറ്റുരൂപങ്ങളെ മുഴുവൻ ആക്രമിച്ച്, സർവ്വലോകത്തെയും ശിവസ്വഭാവമുള്ളതാക്കുന്നു.

വൃക്ഷസ്യ മൂലസേകേന ശാഖാഃ പുഷ്യംതി വൈ യഥാ ശിവസ്യ പൂജയാ തദ്വത്പുഷ്യത്യസ്യ വപുര്ജഗത്

ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ വേർ നനയ്ക്കുമ്പോൾ ശാഖകൾ പുഷ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ ഈ ലോകത്തിന്റെ ശരീരം പുഷ്ടിയോടെ വളരുന്നു.

സര്വാഭയപ്രദാനം ച സര്വാനുഗ്രഹണം തഥാ സര്വോപകാരകരണം ശിവസ്യാരാധനം വിദുഃ

ശിവന്റെ ആരാധന എല്ലാ ഭയങ്ങൾക്കും ആശ്വാസം നൽകുന്നതും, എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്കും കാരണവുമാണ്; അതുവഴി എല്ലാ ഉപകാരങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു.

യഥേഹ പുത്രപൌത്രാദേഃ പ്രീത്യാ പ്രീതോ ഭവേത്പിതാ തഥാ സര്വസ്യ സംപ്രീത്യാ പ്രീതോ ഭവതി ശംകരഃ

ഇവിടെ ഒരു പിതാവിന് തന്റെ മകനെയും മുമ്മക്കളെയും കാണുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സന്തോഷം പോലെ, എല്ലാവരോടും സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറുമ്പോൾ ശംകരൻ അതുപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു.

ദേഹിനോ യസ്യ കസ്യാപി ക്രിയതേ യദി നിഗ്രഹഃ അനിഷ്ടമഷ്ടമൂര്തേസ്തത്കൃതമേവ ന സംശയഃ

ഏതെങ്കിലും ജീവിക്ക് ദോഷം ചെയ്യുന്നത് അഷ്ടമൂർത്തിയായ മഹാദേവനോടു തന്നെ ദോഷം ചെയ്യുന്നതാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

അഷ്ടമൂര്ത്യാത്മനാ വിശ്വമധിഷ്ഠായ സ്ഥിതം ശിവമ് ഭജസ്വ സര്വഭാവേന രുദ്രഃ പരമകാരണമ്

അഷ്ടമൂർത്തിയായി ഈ ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന ശിവനെ, സർവ്വഹൃദയത്തോടെ, പരമകാരണമാകുന്ന രുദ്രനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

ഭഗവന്പരമേശസ്യ ശര്വസ്യാമിതതേജസഃ മൂര്തിഭിര്വിശ്വമേവേദം യഥാ വ്യാപ്തം തഥാ ശ്രുതമ്

പരമേശ്വരനായ ശർവന്റെ അനന്തമായ തേജസ്സുള്ള രൂപങ്ങൾകൊണ്ടു ഈ സകല ലോകവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രവണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

അഥൈതജ്ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി യാഥാത്മ്യം പമേശയോഃ സ്ത്രീപുംഭാവാത്മകം ചേദം താഭ്യാം കഥമധിഷ്ഠിതമ്

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരമേശ്വരനും പരമേശ്വരിയുമെന്നുള്ള സത്യസ്വഭാവം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഈ സ്ത്രീപുരുഷസ്വരൂപമായ ലോകം അവരാൽ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് പറയൂ.

ശ്രീമദ്വിഭൂതിം ശിവയോര്യാഥാത്മ്യം ച സമാസതഃ വക്ഷ്യേ തദ്വിസ്തരാദ്വക്തും ഭവേനാപി ന ശക്യതേ

ശിവനും ശിവായുടെയും മഹത്വവും യഥാർത്ഥസ്വഭാവവും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; അതു മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കാൻ എനിക്കു പോലും കഴിയില്ല.

ശക്തിഃ സാക്ഷാന്മഹാദേവീ മഹാദേവശ്ച ശക്തിമാന് തയോര്വിഭൂതിലേശോ വൈ സര്വമേതച്ചരാചരമ്

ശക്തി തന്നെയാണ് മഹാദേവി; മഹാദേവൻ ശക്തിയുള്ളവൻ. അവരുടേതായ മഹത്വത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് ഈ സകല ചലനസ്ഥിരജഗത്.

വസ്തു കിംചിദചിദ്രൂപം കിംചിദ്വസ്തു ചിദാത്മകമ് ദ്വയം ശുദ്ധമശുദ്ധം ച പരം ചാപരമേവ ച

ചില വസ്തുക്കൾ ജഡസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്, ചിലത് ചൈതന്യമുള്ളവയും. ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതും ഇരുവരും ഉണ്ട്.

യത്സംസരതി ചിച്ചക്രമചിച്ചക്രസമന്വിതമ് തദേവാശുദ്ധമപരമിതരം തു പരം ശുഭമ്

ചൈതന്യത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ ജഡത്വം ചേർന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നതെല്ലാം അശുദ്ധമാണ്; അതിന് അപ്പുറമുള്ളത് പരമശുദ്ധവും ഉത്തമവുമാണ്.

അപരം ച പരം ചൈവ ദ്വയം ചിദചിദാത്മകമ് ശിവസ്യ ച ശിവായാശ്ച സ്വാമ്യം ചൈതത്സ്വഭാവതഃ

താഴ്ന്നതും ഉന്നതവും ചൈതന്യവും ജഡത്വവും ചേർന്നതാണ്; ഇതാണ് ശിവനും ശിവായുടെയും സ്വാഭാവികമായ അധിപത്യം.

ശിവയോര്വൈ വശേ വിശ്വം ന വിശ്വസ്യ വശേ ശിവൌ ഈശിതവ്യമിദം യസ്മാത്തസ്മാദ്വിശ്വേശ്വരൌ ശിവൌ

ലോകം ശിവനും ശിവായുടെയും നിയന്ത്രണത്തിലാണ്; ലോകം അവരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ ശിവനും ശിവായും ലോകത്തിന്റെ അധിപതികളാണ്.

യഥാ ശിവസ്തഥാ ദേവീ യഥാ ദേവീ തഥാ ശിവഃ നാനയോരംതരം വിദ്യാച്ചംദ്രചന്ദ്രികയോരിവ

ശിവൻ എങ്ങനെയോ, ദേവിയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ദേവി എങ്ങനെയോ, ശിവനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഇരുവരിലും ചന്ദ്രനും അതിന്റെ പ്രകാശവും പോലെയാണ് വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് അറിയണം.

ചംദ്രോ ന ഖലു ഭാത്യേഷ യഥാ ചംദ്രികയാ വിനാ ന ഭാതി വിദ്യമാനോ ഽപി തഥാ ശക്ത്യാ വിനാ ശിവഃ

ചന്ദ്രൻ പ്രകാശം ഇല്ലാതെ തിളങ്ങുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ ശക്തിയില്ലാതെ ശിവനും തിളങ്ങുന്നില്ല.

പ്രഭയാ ഹി വിനായദ്വദ്ഭാനുരേഷ ന വിദ്യതേ പ്രഭാ ച ഭാനുനാ തേന സുതരാം തദുപാശ്രയാ

പ്രഭയില്ലാതെ സൂര്യൻ ഇല്ല; അതുപോലെ തന്നെ പ്രഭയും സൂര്യനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഏവം പരസ്പരാപേക്ഷാ ശക്തിശക്തിമതോഃ സ്ഥിതാ ന ശിവേന വിനാ ശക്തിര്ന ശക്ത്യാ ച വിനാ ശിവഃ

ഇങ്ങനെ ശക്തിയും ശക്തിമാനും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിവൻ ഇല്ലാതെ ശക്തി ഇല്ല, ശക്തി ഇല്ലാതെ ശിവനും ഇല്ല.

ശക്തൌയയാ ശിവോ നിത്യം ഭക്തൌ മുക്തൌ ച ദേഹിനാമ് ആദ്യാ സൈകാ പരാ ശക്തിശ്ചിന്മയീ ശിവസംശ്രയാ

ഈ ശക്തിയാൽ ശിവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭക്തിയിലും മോക്ഷത്തിലും ജീവികൾക്കൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്നു; അവളാണ് ഏക പരാശക്തി, ചൈതന്യമുള്ളവളും ശിവനിൽ ആശ്രയിച്ചവളുമാണ്.

യാമാഹുരഖിലേശസ്യ തൈസ്തൈരനുഗുണൈര്ഗുണൈഃ സമാനധര്മിണീമേവ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ

സകലത്തിന്റെയും ഇശ്വരനായവന്റെ ശക്തി എന്നു പറയപ്പെടുന്ന അവൾ, പലവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നയാണെങ്കിലും, പരമാത്മാവായ ശിവനോടു സമാനസ്വഭാവം ഉള്ളവളാണ്.

സൈകാ പരാ ച ചിദ്രൂപാ ശക്തിഃ പ്രസവധര്മിണീ വിഭജ്യ ബഹുധാ വിശ്വം വിദധാതി ശിവേച്ഛയാ

അവളാണ് ഏക പരാശക്തി, ചൈതന്യമുള്ളവളും സൃഷ്ടിസ്വഭാവമുള്ളവളുമാണ്; ശിവന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം അവൾ ഈ ലോകം പലവിധം വിഭജിച്ച് ക്രമീകരിക്കുന്നു.

സാ മൂലപ്രകൃതിര്മായാ ത്രിഗുണാ ച ത്രിധാ സ്മൃതാ ശിവയാ ച വിപര്യസ്തം യയാ തതമിദം ജഗത്

ആ ആദ്യമായ പ്രക്രതി, മായ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതായാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ പോലും ശിവനും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഈ ലോകം മുഴുവൻ അവളാൽ ആവിഷ്‌ടമായിരിക്കുന്നു.

ഏകധാ ച ദ്വിധാ ചൈവ തഥാ ശതസഹസ്രധാ ശക്തയഃ ഖലു ഭിദ്യംതേ ബഹുധാ വ്യവഹാരതഃ

ശക്തികൾ ഒരൊറ്റതായും രണ്ടായും നൂറുകണക്കിന് ആയിരംവിധമായും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവ പലതരത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.