ശിവപുരാണമ്

ത്വക്പാണിസ്പര്ശവായൂനാമീശ്വരീം മൂര്തിമൈശ്വരീമ് പുരുഷാഖ്യം വിദുസ്സര്വേ പുരാണാര്ഥവിശാരദാഃ

ത്വക്ക്, കൈ, സ്പർശം, വായു എന്നിവയിൽ പുരുഷൻ എന്ന ദൈവത്തിന്റെ ഈശ്വരിയായ രൂപം വസിക്കുന്നതാണെന്ന് പുരാണാർത്ഥത്തിൽ നിപുണരായവർ അറിയുന്നു.

ചക്ഷുഷശ്ചരണസ്യാപി രൂപസ്യാഗ്നേസ്തഥൈവ ച അഘോരാഖ്യാമധിഷ്ഠാത്രീം മൂര്തിമാഹുര്മനീഷിണഃ

മനുഷ്യരുടെ കണ്ണിനും കാലിനും രൂപത്തിനും അഗ്നിക്കും മേൽ അഘോര എന്ന രൂപം അധിഷ്ഠാനം ചെയ്യുന്നതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

രമനായാശ്ച പായോശ്ച രസസ്യാപാം തഥൈവ ച ഈശ്വരീം വാമദേവാഖ്യാം മൂര്തിം തന്നിരതാം വിദുഃ

ആനന്ദത്തിനും നാവിനും രുചിക്കും വെള്ളത്തിനും സമർപ്പിതമായ വാമദേവ എന്ന ഈശ്വരിയായ രൂപം അവർ അറിയുന്നു.

ഘ്രാണസ്യ ചൈവോപസ്ഥസ്യ ഗംധസ്യ ച ഭുവസ്തഥാ സദ്യോ ജാതാഹ്വയാം മൂര്തിമീശ്വരീം സംപ്രചക്ഷതേ

മൂക്കിനും ജനനേന്ദ്രിയത്തിനും സുഗന്ധത്തിനും ഭൂമിക്കും മേൽ സദ്യോജാത എന്ന ഈശ്വരിയായ രൂപം അധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.

മൂര്തയഃ പഞ്ച ദേവസ്യ വംദനീയാഃ പ്രയത്നതഃ ശ്രേയോര്ഥിഭിര്നരൈര്നിത്യം ശ്രേയസാമേകഹേതവഃ

ദൈവത്തിന്റെ ഈ അഞ്ചു രൂപങ്ങളും ഉത്തമമായ ഭാവനയോടെ സദാ ആരാധിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ശ്രേയസ്സിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു. അതാണ് എല്ലാ മംഗളത്തിന്റെയും ഏക കാരണം.

തസ്യ ദേവാദിദേവസ്യ മൂര്ത്യഷ്ടകമയം ജഗത് തസ്മിന്വ്യാപ്യ സ്ഥിതം വിശ്വം സൂത്രേ മണിഗണാ ഇവ

ദേവാദിദേവന്റെ ആറ് രൂപകളാൽ ലോകം നിർമ്മിതമാണ്; അവയെ മുഴുവൻ ആക്രമിച്ച്, ഈ സർവ്വം അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഒരു മാലയിൽ മുത്തുകൾ പോലെ.

ഈശാനശ്ച മഹാദേവോ മൂര്തയശ്ചാഷ്ട വിശ്രുതാഃ

മഹാദേവനായ ഈശാനനും, പ്രശസ്തമായ എട്ട് രൂപങ്ങളും ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഭൂമ്യംഭോഗ്നിമരുദ്വ്യോമക്ഷേത്രജ്ഞാര്കനിശാകരാഃ അധിഷ്ഠിതാ മഹേശസ്യ ശര്വാദ്യൈരഷ്ടമൂര്തിഭിഃ

ഭൂമി, വെള്ളം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയെ മഹേശ്വരൻ ശർവൻ തുടങ്ങിയ എട്ടു രൂപങ്ങളിലൂടെ അധിഷ്ഠിക്കുന്നു.

ചരാചരാത്മകം വിശ്വം ധത്തേ വിശ്വംഭരാത്മികാ ശാര്വീര്ശിവാഹ്വയാ മൂര്തിരിതി ശാസ്ത്രസ്യ നിശ്ചയഃ

ചലനവും അചലതയും ഉള്ള ഈ സർവ്വലോകത്തെയും ധാരാളം നിലനിറുത്തുന്നത് ശാർവിയായ ശിവരൂപമാണെന്ന് ശാസ്ത്രം ഉറപ്പിക്കുന്നു.

സംജീവനം സമസ്തസ്യ ജഗതസ്സലിലാത്മികാ ഭാവീതി ഗീയതേ മൂര്തിഭവസ്യ പരമാത്മനഃ

ജലസ്വഭാവമുള്ള പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം ഈ ലോകത്തിനൊക്കെയും ജീവൻ നൽകുന്നവളായി പാടപ്പെടുന്നു.

ബഹിരംതര്ഗതാ വിശ്വം വ്യാപ്യ തേജോമയീ ശുഭാ രൌദ്രീ രുദ്രാവ്യയാ മൂര്തിരാസ്ഥിതാ ഘോരരൂപിണീ

രൗദ്രി എന്ന ശുഭമായ രുദ്രരൂപം പുറത്തും അകത്തും സർവ്വലോകത്തെയും ആക്രമിച്ച്, പ്രകാശസ്വരൂപമായും, അക്ഷയമായും, ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

സ്പംദയത്യനിലാത്മദം ബിഭര്തി സ്പംദതേ സ്വയമ് ഔഗ്രീതി കഥ്യതേ സദ്ഭിര്മൂര്തിരുഗ്രസ്യ വേധസഃ

സൃഷ്ടാവായ ഉഗ്രന്റെ രൂപം സ്വയം ചലിക്കുകയും, ജീവൻ നൽകുന്ന വായുവിനെ ധരിക്കുകയും, സകല ചലനത്തിനും കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നതായി ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

സര്വാവകാശദാ സര്വവ്യാപികാ ഗഗനാത്മികാ മൂര്തിര്ഭീമസ്യ ഭീമാഖ്യാ ഭൂതവൃംദസ്യ ഭേദികാ

ഭീമ എന്ന ഭീമന്റെ രൂപം സർവ്വാകാശം നൽകുന്നവളും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവളും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവളും, ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്നവളുമാണ്.

സര്വാത്മനാമധിഷ്ഠാത്രീ സര്വക്ഷേത്രനിവാസിനീ മൂര്തിഃ പശുപതേര്ജ്ഞേയാ പശുപാശനികൃംതനീ

പശുപതിയുടെ രൂപം സർവ്വത്തിന്റെയും അധിപതിയായും, എല്ലായിടത്തും വസിക്കുന്നവളായും, ജീവികളുടെ ബന്ധങ്ങൾ മുറിക്കുന്നവളായും അറിയപ്പെടുന്നു.

ദീപയംതീ ജഗത്സര്വം ദിവാകരസമാഹ്വയാ ഈശാനാഖ്യമഹേശസ്യ മൂര്തിര്ദിവി വിസര്പതി

ദിവസ്കരനാമധേയമായ ഈശാന എന്ന മഹേശ്വരന്റെ രൂപം സർവ്വലോകത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ആപ്യായയതി യോ വിശ്വമമൃതാംശുര്നിശാകരഃ മഹാദേവസ്യ സാ മൂര്തിര്മഹാദേവസമാഹ്വയാ

മഹാദേവനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന രൂപം അമൃതം നൽകുന്ന ചന്ദ്രനായി, സർവ്വലോകത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മാ തസ്യാഷ്ടമീ മൂര്തിഃ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ വ്യാപികേതരമൂര്തീനാം വിശ്വം തസ്മാച്ഛിവാത്മകമ്

ശിവന്റെ എട്ടാമത്തെ രൂപം അവന്റെ തന്നെ ആത്മാവാണ്; അവൻ മറ്റുരൂപങ്ങളെ മുഴുവൻ ആക്രമിച്ച്, സർവ്വലോകത്തെയും ശിവസ്വഭാവമുള്ളതാക്കുന്നു.

വൃക്ഷസ്യ മൂലസേകേന ശാഖാഃ പുഷ്യംതി വൈ യഥാ ശിവസ്യ പൂജയാ തദ്വത്പുഷ്യത്യസ്യ വപുര്ജഗത്

ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ വേർ നനയ്ക്കുമ്പോൾ ശാഖകൾ പുഷ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ ഈ ലോകത്തിന്റെ ശരീരം പുഷ്ടിയോടെ വളരുന്നു.

സര്വാഭയപ്രദാനം ച സര്വാനുഗ്രഹണം തഥാ സര്വോപകാരകരണം ശിവസ്യാരാധനം വിദുഃ

ശിവന്റെ ആരാധന എല്ലാ ഭയങ്ങൾക്കും ആശ്വാസം നൽകുന്നതും, എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്കും കാരണവുമാണ്; അതുവഴി എല്ലാ ഉപകാരങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു.

യഥേഹ പുത്രപൌത്രാദേഃ പ്രീത്യാ പ്രീതോ ഭവേത്പിതാ തഥാ സര്വസ്യ സംപ്രീത്യാ പ്രീതോ ഭവതി ശംകരഃ

ഇവിടെ ഒരു പിതാവിന് തന്റെ മകനെയും മുമ്മക്കളെയും കാണുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സന്തോഷം പോലെ, എല്ലാവരോടും സ്നേഹത്തോടെ പെരുമാറുമ്പോൾ ശംകരൻ അതുപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു.

ദേഹിനോ യസ്യ കസ്യാപി ക്രിയതേ യദി നിഗ്രഹഃ അനിഷ്ടമഷ്ടമൂര്തേസ്തത്കൃതമേവ ന സംശയഃ

ഏതെങ്കിലും ജീവിക്ക് ദോഷം ചെയ്യുന്നത് അഷ്ടമൂർത്തിയായ മഹാദേവനോടു തന്നെ ദോഷം ചെയ്യുന്നതാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

അഷ്ടമൂര്ത്യാത്മനാ വിശ്വമധിഷ്ഠായ സ്ഥിതം ശിവമ് ഭജസ്വ സര്വഭാവേന രുദ്രഃ പരമകാരണമ്

അഷ്ടമൂർത്തിയായി ഈ ലോകത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന ശിവനെ, സർവ്വഹൃദയത്തോടെ, പരമകാരണമാകുന്ന രുദ്രനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

ഭഗവന്പരമേശസ്യ ശര്വസ്യാമിതതേജസഃ മൂര്തിഭിര്വിശ്വമേവേദം യഥാ വ്യാപ്തം തഥാ ശ്രുതമ്

പരമേശ്വരനായ ശർവന്റെ അനന്തമായ തേജസ്സുള്ള രൂപങ്ങൾകൊണ്ടു ഈ സകല ലോകവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്ന് ശ്രവണം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

അഥൈതജ്ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി യാഥാത്മ്യം പമേശയോഃ സ്ത്രീപുംഭാവാത്മകം ചേദം താഭ്യാം കഥമധിഷ്ഠിതമ്

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരമേശ്വരനും പരമേശ്വരിയുമെന്നുള്ള സത്യസ്വഭാവം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഈ സ്ത്രീപുരുഷസ്വരൂപമായ ലോകം അവരാൽ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് പറയൂ.

ശ്രീമദ്വിഭൂതിം ശിവയോര്യാഥാത്മ്യം ച സമാസതഃ വക്ഷ്യേ തദ്വിസ്തരാദ്വക്തും ഭവേനാപി ന ശക്യതേ

ശിവനും ശിവായുടെയും മഹത്വവും യഥാർത്ഥസ്വഭാവവും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയാം; അതു മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കാൻ എനിക്കു പോലും കഴിയില്ല.

ശക്തിഃ സാക്ഷാന്മഹാദേവീ മഹാദേവശ്ച ശക്തിമാന് തയോര്വിഭൂതിലേശോ വൈ സര്വമേതച്ചരാചരമ്

ശക്തി തന്നെയാണ് മഹാദേവി; മഹാദേവൻ ശക്തിയുള്ളവൻ. അവരുടേതായ മഹത്വത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് ഈ സകല ചലനസ്ഥിരജഗത്.

വസ്തു കിംചിദചിദ്രൂപം കിംചിദ്വസ്തു ചിദാത്മകമ് ദ്വയം ശുദ്ധമശുദ്ധം ച പരം ചാപരമേവ ച

ചില വസ്തുക്കൾ ജഡസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്, ചിലത് ചൈതന്യമുള്ളവയും. ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതും ഇരുവരും ഉണ്ട്.

യത്സംസരതി ചിച്ചക്രമചിച്ചക്രസമന്വിതമ് തദേവാശുദ്ധമപരമിതരം തു പരം ശുഭമ്

ചൈതന്യത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ ജഡത്വം ചേർന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നതെല്ലാം അശുദ്ധമാണ്; അതിന് അപ്പുറമുള്ളത് പരമശുദ്ധവും ഉത്തമവുമാണ്.

അപരം ച പരം ചൈവ ദ്വയം ചിദചിദാത്മകമ് ശിവസ്യ ച ശിവായാശ്ച സ്വാമ്യം ചൈതത്സ്വഭാവതഃ

താഴ്ന്നതും ഉന്നതവും ചൈതന്യവും ജഡത്വവും ചേർന്നതാണ്; ഇതാണ് ശിവനും ശിവായുടെയും സ്വാഭാവികമായ അധിപത്യം.