ശിവപുരാണമ്

സ ശിവസ്സര്വമേവേദം സ്വകീയാഭിശ്ച മൂര്തിഭിഃ അധിതിഷ്ഠത്യമേയാത്മാ ഹ്യേതത്സര്വമനുസ്മൃതമ്

അവൻ അളക്കാനാവാത്ത ആത്മാവാണ്. തന്റെ തന്നെ രൂപങ്ങളാൽ ഈ സകലവും അവൻ വസിക്കുന്നു; എല്ലാം അവനോടു ചേർന്നതായാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.

ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുസ്തഥാ രുദ്രോ മഹേശാനസ്സദാശിവഃ മൂര്തയസ്തസ്യ വിജ്ഞേയാ യാഭിര്വിശ്വമിദം തതമ്

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും മഹേശ്വരനും സദാശിവനും — ഇവയാണ് അവന്റെ രൂപങ്ങൾ, ഇവയാൽ ഈ ലോകം മുഴുവനും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

അഥാന്യാശ്ചാപി തനവഃ പഞ്ച ബ്രഹ്മസമാഹ്വയാഃ തനൂഭിസ്താഭിരാവ്യാപ്തമിഹ കിംചിന്ന വിദ്യതേ

അതിനുപുറമേ, ബ്രഹ്മമാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഞ്ചു മറ്റുരൂപങ്ങളും ഉണ്ട്; അവയുടെ ശരീരങ്ങളാൽ എല്ലാം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അവയ്ക്കു പുറത്തു ഒന്നും ഇല്ല.

ഈശാനഃ പുരുഷോ ഽഘോരോ വാമഃ സദ്യസ്തഥൈവ ച ബ്രഹ്മാണ്യേതാനി ദേവസ്യ മൂര്തയഃ പഞ്ച വിശ്രുതാഃ

ഈശാനൻ, പുരുഷൻ, അഘോരൻ, വാമൻ, സദ്യൻ — ഈ അഞ്ചു രൂപങ്ങൾ ദേവന്റെ ബ്രഹ്മമാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ഈശാനാഖ്യാ തു യാ തസ്യ മൂര്തിരാദ്യാ ഗരീയസീ ഭോക്താരം പ്രകൃതേഃ സാക്ഷാത്ക്ഷേത്രജ്ഞമധിതിഷ്ഠതി

ഈശാനൻ എന്ന ആദ്യവും ഉത്തമവുമായ രൂപം പ്രകൃതിയുടെ അനുഭോക്താവായ ക്ഷേത്രജ്ഞനിൽ നേരിട്ട് വസിക്കുന്നു.

സ്ഥാണോസ്തത്പുരുഷാഖ്യാ യാ മൂര്തിര്മൂര്തിമതഃ പ്രഭോഃ ഗുണാശ്രയാത്മകം ഭോഗ്യമവ്യക്തമധിതിഷ്ഠതി

സ്ഥിരനായ തത്പുരുഷൻ എന്ന രൂപം ഗുണങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമായ അനുഭവ്യമായ അവ്യക്തത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

ധര്മാദ്യഷ്ടാംഗസംയുക്തം ബുദ്ധിതത്ത്വം പിനാകിനഃ അധിതിഷ്ഠത്യഘോരാഖ്യാ മൂര്തിരത്യംതപൂജിതാ

പിണാകധാരിയായ ശിവന്റെ അഘോരൻ എന്ന അത്യന്തം ആരാധ്യമായ രൂപം, ധർമ്മം മുതലായ എട്ടു അംശങ്ങളാൽ യുക്തമായ ബുദ്ധിതത്ത്വത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

വാമദേവാഹ്വയാം മൂര്തിം മഹാദേവസ്യ വേധസഃ അഹംകൃതേരധിഷ്ഠാത്രീമാഹുരാഗമവേദിനഃ

മഹാദേവന്റെ വാമദേവൻ എന്ന രൂപം അഹങ്കാരത്തിൽ വസിക്കുന്നതാണെന്ന് ആഗമങ്ങൾ അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.

സദ്യോ ജാതാഹ്വയാം മൂര്തിം ശമ്ഭോരമിതവര്ചസഃ മാനസഃ സമധിഷ്ഠാത്രീം മതിമംതഃ പ്രചക്ഷതേ

അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ശംഭുവിന്റെ സദ്യജാതൻ എന്ന രൂപം മനസ്സിൽ വസിക്കുന്നതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

ശ്രോത്രസ്യ വാചഃ ശബ്ദസ്യ വിഭോര്വ്യോമ്നസ്തഥൈവ ച ഈശ്വരീമീശ്വരസ്യേമാമീശാഖ്യാം ഹി വിദുര്ബുധാഃ

കേൾവി, വാക്ക്, ശബ്ദം, ആകാശം എന്നിവയിൽ ഈശാനൻ എന്ന ദൈവത്തിന്റെ ഈശ്വരിയായ രൂപം വസിക്കുന്നതാണെന്ന് പണ്ഡിതർ അറിയുന്നു.

ത്വക്പാണിസ്പര്ശവായൂനാമീശ്വരീം മൂര്തിമൈശ്വരീമ് പുരുഷാഖ്യം വിദുസ്സര്വേ പുരാണാര്ഥവിശാരദാഃ

ത്വക്ക്, കൈ, സ്പർശം, വായു എന്നിവയിൽ പുരുഷൻ എന്ന ദൈവത്തിന്റെ ഈശ്വരിയായ രൂപം വസിക്കുന്നതാണെന്ന് പുരാണാർത്ഥത്തിൽ നിപുണരായവർ അറിയുന്നു.

ചക്ഷുഷശ്ചരണസ്യാപി രൂപസ്യാഗ്നേസ്തഥൈവ ച അഘോരാഖ്യാമധിഷ്ഠാത്രീം മൂര്തിമാഹുര്മനീഷിണഃ

മനുഷ്യരുടെ കണ്ണിനും കാലിനും രൂപത്തിനും അഗ്നിക്കും മേൽ അഘോര എന്ന രൂപം അധിഷ്ഠാനം ചെയ്യുന്നതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

രമനായാശ്ച പായോശ്ച രസസ്യാപാം തഥൈവ ച ഈശ്വരീം വാമദേവാഖ്യാം മൂര്തിം തന്നിരതാം വിദുഃ

ആനന്ദത്തിനും നാവിനും രുചിക്കും വെള്ളത്തിനും സമർപ്പിതമായ വാമദേവ എന്ന ഈശ്വരിയായ രൂപം അവർ അറിയുന്നു.

ഘ്രാണസ്യ ചൈവോപസ്ഥസ്യ ഗംധസ്യ ച ഭുവസ്തഥാ സദ്യോ ജാതാഹ്വയാം മൂര്തിമീശ്വരീം സംപ്രചക്ഷതേ

മൂക്കിനും ജനനേന്ദ്രിയത്തിനും സുഗന്ധത്തിനും ഭൂമിക്കും മേൽ സദ്യോജാത എന്ന ഈശ്വരിയായ രൂപം അധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു.

മൂര്തയഃ പഞ്ച ദേവസ്യ വംദനീയാഃ പ്രയത്നതഃ ശ്രേയോര്ഥിഭിര്നരൈര്നിത്യം ശ്രേയസാമേകഹേതവഃ

ദൈവത്തിന്റെ ഈ അഞ്ചു രൂപങ്ങളും ഉത്തമമായ ഭാവനയോടെ സദാ ആരാധിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ശ്രേയസ്സിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു. അതാണ് എല്ലാ മംഗളത്തിന്റെയും ഏക കാരണം.

തസ്യ ദേവാദിദേവസ്യ മൂര്ത്യഷ്ടകമയം ജഗത് തസ്മിന്വ്യാപ്യ സ്ഥിതം വിശ്വം സൂത്രേ മണിഗണാ ഇവ

ദേവാദിദേവന്റെ ആറ് രൂപകളാൽ ലോകം നിർമ്മിതമാണ്; അവയെ മുഴുവൻ ആക്രമിച്ച്, ഈ സർവ്വം അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഒരു മാലയിൽ മുത്തുകൾ പോലെ.

ഈശാനശ്ച മഹാദേവോ മൂര്തയശ്ചാഷ്ട വിശ്രുതാഃ

മഹാദേവനായ ഈശാനനും, പ്രശസ്തമായ എട്ട് രൂപങ്ങളും ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഭൂമ്യംഭോഗ്നിമരുദ്വ്യോമക്ഷേത്രജ്ഞാര്കനിശാകരാഃ അധിഷ്ഠിതാ മഹേശസ്യ ശര്വാദ്യൈരഷ്ടമൂര്തിഭിഃ

ഭൂമി, വെള്ളം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, ക്ഷേത്രജ്ഞൻ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയെ മഹേശ്വരൻ ശർവൻ തുടങ്ങിയ എട്ടു രൂപങ്ങളിലൂടെ അധിഷ്ഠിക്കുന്നു.

ചരാചരാത്മകം വിശ്വം ധത്തേ വിശ്വംഭരാത്മികാ ശാര്വീര്ശിവാഹ്വയാ മൂര്തിരിതി ശാസ്ത്രസ്യ നിശ്ചയഃ

ചലനവും അചലതയും ഉള്ള ഈ സർവ്വലോകത്തെയും ധാരാളം നിലനിറുത്തുന്നത് ശാർവിയായ ശിവരൂപമാണെന്ന് ശാസ്ത്രം ഉറപ്പിക്കുന്നു.

സംജീവനം സമസ്തസ്യ ജഗതസ്സലിലാത്മികാ ഭാവീതി ഗീയതേ മൂര്തിഭവസ്യ പരമാത്മനഃ

ജലസ്വഭാവമുള്ള പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം ഈ ലോകത്തിനൊക്കെയും ജീവൻ നൽകുന്നവളായി പാടപ്പെടുന്നു.

ബഹിരംതര്ഗതാ വിശ്വം വ്യാപ്യ തേജോമയീ ശുഭാ രൌദ്രീ രുദ്രാവ്യയാ മൂര്തിരാസ്ഥിതാ ഘോരരൂപിണീ

രൗദ്രി എന്ന ശുഭമായ രുദ്രരൂപം പുറത്തും അകത്തും സർവ്വലോകത്തെയും ആക്രമിച്ച്, പ്രകാശസ്വരൂപമായും, അക്ഷയമായും, ഭയാനകമായ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

സ്പംദയത്യനിലാത്മദം ബിഭര്തി സ്പംദതേ സ്വയമ് ഔഗ്രീതി കഥ്യതേ സദ്ഭിര്മൂര്തിരുഗ്രസ്യ വേധസഃ

സൃഷ്ടാവായ ഉഗ്രന്റെ രൂപം സ്വയം ചലിക്കുകയും, ജീവൻ നൽകുന്ന വായുവിനെ ധരിക്കുകയും, സകല ചലനത്തിനും കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നതായി ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

സര്വാവകാശദാ സര്വവ്യാപികാ ഗഗനാത്മികാ മൂര്തിര്ഭീമസ്യ ഭീമാഖ്യാ ഭൂതവൃംദസ്യ ഭേദികാ

ഭീമ എന്ന ഭീമന്റെ രൂപം സർവ്വാകാശം നൽകുന്നവളും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവളും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവളും, ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്നവളുമാണ്.

സര്വാത്മനാമധിഷ്ഠാത്രീ സര്വക്ഷേത്രനിവാസിനീ മൂര്തിഃ പശുപതേര്ജ്ഞേയാ പശുപാശനികൃംതനീ

പശുപതിയുടെ രൂപം സർവ്വത്തിന്റെയും അധിപതിയായും, എല്ലായിടത്തും വസിക്കുന്നവളായും, ജീവികളുടെ ബന്ധങ്ങൾ മുറിക്കുന്നവളായും അറിയപ്പെടുന്നു.

ദീപയംതീ ജഗത്സര്വം ദിവാകരസമാഹ്വയാ ഈശാനാഖ്യമഹേശസ്യ മൂര്തിര്ദിവി വിസര്പതി

ദിവസ്കരനാമധേയമായ ഈശാന എന്ന മഹേശ്വരന്റെ രൂപം സർവ്വലോകത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ആപ്യായയതി യോ വിശ്വമമൃതാംശുര്നിശാകരഃ മഹാദേവസ്യ സാ മൂര്തിര്മഹാദേവസമാഹ്വയാ

മഹാദേവനെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന രൂപം അമൃതം നൽകുന്ന ചന്ദ്രനായി, സർവ്വലോകത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

ആത്മാ തസ്യാഷ്ടമീ മൂര്തിഃ ശിവസ്യ പരമാത്മനഃ വ്യാപികേതരമൂര്തീനാം വിശ്വം തസ്മാച്ഛിവാത്മകമ്

ശിവന്റെ എട്ടാമത്തെ രൂപം അവന്റെ തന്നെ ആത്മാവാണ്; അവൻ മറ്റുരൂപങ്ങളെ മുഴുവൻ ആക്രമിച്ച്, സർവ്വലോകത്തെയും ശിവസ്വഭാവമുള്ളതാക്കുന്നു.

വൃക്ഷസ്യ മൂലസേകേന ശാഖാഃ പുഷ്യംതി വൈ യഥാ ശിവസ്യ പൂജയാ തദ്വത്പുഷ്യത്യസ്യ വപുര്ജഗത്

ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ വേർ നനയ്ക്കുമ്പോൾ ശാഖകൾ പുഷ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ശിവനെ ആരാധിച്ചാൽ ഈ ലോകത്തിന്റെ ശരീരം പുഷ്ടിയോടെ വളരുന്നു.

സര്വാഭയപ്രദാനം ച സര്വാനുഗ്രഹണം തഥാ സര്വോപകാരകരണം ശിവസ്യാരാധനം വിദുഃ

ശിവന്റെ ആരാധന എല്ലാ ഭയങ്ങൾക്കും ആശ്വാസം നൽകുന്നതും, എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്കും കാരണവുമാണ്; അതുവഴി എല്ലാ ഉപകാരങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു.