നിഗ്രഹം ചാപ്യസാധൂനാമീശാനശ്ശിവശാസനാത് ധത്തേ തു ധരണീം മൂര്ധ്നാ ശേഷഃ ശിവനിയോഗതഃ
ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദുഷ്ടരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ശേഷൻ ശിവന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഭൂമിയെ തലയിലേറ്റി താങ്ങുന്നു.
യാമാഹുസ്താമസീം രൌദ്രീം മൂര്തിമംതകരീം ഹരേഃ സൃജത്യശേഷമീശസ്യ ശാസനാച്ചതുരാനനഃ
ഹരിയുടെ ഇരുണ്ടതും ക്രൂരവുമായ മരണമെത്തിക്കുന്ന രൂപം മുഴുവനും ഈശന്റെ ആജ്ഞയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.
അന്യാഭിര്മൂര്തിഭിഃ സ്വാഭിഃ പാതി ചാംതേ നിഹന്തി ച വിഷ്ണുഃ പാലയതേ വിശ്വം കാലകാലസ്യ ശാസനാത്
സ്വന്തം വിവിധ രൂപങ്ങളാൽ വിഷ്ണു സംരക്ഷിക്കുകയും അവസാനം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാലത്തിന്റെ അധിപന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവൻ ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നു.
സൃജതേ ത്രസതേ ചാപി സ്വകാഭിസ്തനുഭിസ്ത്രിഭിഃ ഹരത്യംതേ ജഗത്സര്വം ഹരസ്തസ്യൈവ ശാസനാത്
അവൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഭയപ്പെടുന്നു, മൂന്ന് ശരീരങ്ങളാൽ എല്ലാം അവസാനം നശിപ്പിക്കുന്നു; ഹരി അതെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സൃജത്യപി ച വിശ്വാത്മാ ത്രിധാ ഭിന്നസ്തു രക്ഷതി കാലഃ കരോതി സകലം കാലസ്സംഹരതി പ്രജാഃ
വിശ്വാത്മാവ് സൃഷ്ടിക്കുകയും, മൂന്നു രൂപങ്ങളാൽ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാലം എല്ലാം നടത്തുന്നു, കാലം എല്ലാ ജീവികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.
കാലഃ പാലയതേ വിശ്വം കാലകാലസ്യ ശാസനാത് ത്രിഭിരംശൈര്ജഗദ്ബിഭ്രത്തേജോഭിര്വൃഷ്ടിമാദിശന്
കാലം ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, കാലങ്ങളുടെ അധിപന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം; മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളാൽ ലോകത്തെ താങ്ങുന്നു, മഴയും മറ്റു ഘടകങ്ങളും അയയ്ക്കുന്നു.
ദിവി വര്ഷത്യസൌ ഭാനുര്ദേവദേവസ്യ ശാസനാത് പുഷ്ണാത്യോഷധിജാതാനി ഭൂതാന്യാഹ്ലാദയത്യപി
ആ ദൈവദേവന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ആകാശത്ത് സൂര്യൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; അതുവഴി ഔഷധികൾ വളരുന്നു, എല്ലാം ജീവികൾക്കും സന്തോഷം പകരുന്നു.
ദേവൈശ്ച പീയതേ ചംദ്രശ്ചന്ദ്രഭൂഷണശാസനാത് ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ അശ്വിനൌ മരുതസ്തഥാ
ചന്ദ്രഭൂഷണനായ പ്രഭുവിന്റെ കല്പനയാൽ ദേവന്മാർ ചന്ദ്രനെ ആസ്വദിക്കുന്നു; ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനികൾ, മരുതുകൾ ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഖേചരാ ഋഷയസ്സിദ്ധാ ഭോഗിനോ മനുജാ മൃഗാഃ പശവഃ പക്ഷിണശ്ചൈവ കീടാദ്യാഃ സ്ഥാവരാണി ച
ആകാശവാസികൾ, ഋഷികൾ, സിദ്ധന്മാർ, ഭോഗികൾ, മനുഷ്യർ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ, നിലനിൽക്കുന്ന ജീവികൾ ഇവരും എല്ലാം—
നദ്യസ്സമുദ്രാ ഗിരയഃ കാനനാനി സരാംസി ച വേദാഃ സാംഗാശ്ച ശാസ്ത്രാണി മംത്രസ്തോമമഖാദയഃ
നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, കാടുകൾ, തടാകങ്ങൾ, വേദങ്ങൾ അതിന്റെ ഉപവേദങ്ങളോടുകൂടി, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, സ്തോത്രങ്ങൾ, യാഗങ്ങൾ—
കാലാഗ്ന്യാദിശിവാംതാനി ഭുവനാനി സഹാധിപൈഃ ബ്രഹ്മാംഡാന്യപ്യസംഖ്യാനി തേഷാമാവരണാനി ച
കാലാഗ്നിയിൽ നിന്ന് ശിവൻവരെ ഉള്ള ലോകങ്ങൾ അതിന്റെ അധിപന്മാരോടുകൂടി, അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ, അവയുടെ ആവരണങ്ങൾ—
വര്തമാനാന്യതീതാനി ഭവിഷ്യന്ത്യപി കൃത്സ്നശഃ ദിശശ്ച വിദിശശ്ചൈവ കാലഭേദാഃ കലാദയഃ
ഇപ്പോൾ ഉള്ളതും, കഴിഞ്ഞതും, വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം; എല്ലാ ദിശകളും ഇടക്കാല ദിശകളും, കാലത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങളും അതിന്റെ അംശങ്ങളും—
യച്ച കിംചിജ്ജഗത്യസ്മിന് ദൃശ്യതേ ശ്രൂയതേ ഽപി വാ തത്സര്വം ശംകരസ്യാജ്ഞാ ബലേന സമധിഷ്ഠിതമ്
ഈ ലോകത്ത് കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതും എല്ലാം ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞയുടെ ശക്തിയാൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ആജ്ഞാബലാത്തസ്യ ധരാ സ്ഥിതേഹ ധരാധരാ വാരിധരാഃ സമുദ്രാഃ ജ്യോതിര്ഗണാഃ ശക്രമുഖാശ്ച ദേവാഃ സ്ഥിരം ചിരം വാ ചിദചിദ്യദസ്തി
അവന്റെ കല്പനയുടെ ശക്തിയാൽ ഭൂമി ഇവിടെ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നു; പർവതങ്ങൾ, മേഘങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഇന്ദ്രനെ മുന്നിൽ വെച്ചുള്ള ദേവന്മാർ, ചലിക്കുന്നതും അചലവുമായ, ചൈതന്യമുള്ളതും ഇല്ലാത്തതുമായ എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു.
അത്യാശ്ചര്യമിദം കൃഷ്ണ ശംഭോരമിതകര്മണഃ ആജ്ഞാകൃതം ശൃണുഷ്വൈതച്ഛ്രുതം ശ്രുതിമുഖേ മയാ
കൃഷ്ണാ, ശംഭുവിന്റെ അതിരില്ലാത്ത കർമ്മങ്ങൾ അത്ഭുതകരമാണ്; ഞാൻ വേദത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേട്ടത് നീ കേൾക്കുക.
പുരാ കില സുരാഃ സേംദ്രാ വിവദംതഃ പരസ്പരമ് അസുരാന്സമരേ ജിത്വാ ജേതാഹമഹമിത്യുത
പഴയകാലത്ത് ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാർ തമ്മിൽ തർക്കിച്ചു, യുദ്ധത്തിൽ അസുരന്മാരെ ജയിച്ച്, 'ഞാനാണ് ജയിച്ചവൻ, ഞാനാണ്' എന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു.
തദാ മഹേശ്വരസ്തേഷാം മധ്യതോ വരവേഷധൃക് സ്വലക്ഷണൈര്വിഹീനാംഗഃ സ്വയം യക്ഷ ഇവാഭവത്
അപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ അവരിടയിൽ അത്ഭുതരൂപത്തിൽ, യാതൊരു പ്രത്യേക ലക്ഷണങ്ങളും ഇല്ലാതെ, യക്ഷനായി സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സ താനാഹ സുരാനേകം തൃണമാദായ ഭൂതലേ യ ഏതദ്വികൃതം കര്തും ക്ഷമതേ സ തു ദൈത്യജിത്
അവൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് എടുത്ത് ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ഇതിൽ ആരെങ്കിലും മാറ്റം വരുത്താൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അസുരന്മാരെ ജയിച്ചവൻ.'
യക്ഷസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ വജ്രപാണിഃ ശചീപതിഃ കിംചിത്ക്രുദ്ധോ വിഹസ്യൈനം തൃണമാദാതുമുദ്യതഃ
യക്ഷന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വജ്രധാരി, ശചീഭർത്താവ്, അല്പം കോപത്തോടെ ചിരിച്ചു, ആ പുല്ല് എടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
ന തത്തൃണമുപദാതും മനസാപി ച ശക്യതേ യഥാ തഥാപി തച്ഛേത്തും വജ്രം വജ്രധരോ ഽസൃജത്
അവൻ ആ പുല്ല് മനസ്സിൽ പോലും എടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; എങ്കിലും അതു വെട്ടാൻ വജ്രം എറിഞ്ഞു.
തദ്വജ്രം നിജവജ്രേണ സംസൃഷ്ടമിവ സര്വതഃ തൃണേനാഭിഹതം തേന തിര്യഗഗ്രം പപാത ഹ
ആ വജ്രം യക്ഷന്റെ വജ്രത്തോടൊപ്പം ഏറ്റുമുട്ടി, ആ പുല്ല് അതിനെ അടിച്ചു, വശത്തേക്ക് വീണു.
തതശ്ചാന്യേ സുസംരബ്ധാ ലോകപാലാ മഹാബലാഃ സസൃജുസ്തൃണമുദ്ദിശ്യ സ്വായുധാനി സഹസ്രശഃ
അതിനുശേഷം ലോകപാലന്മാർ, അതിശക്തരായവർ, കോപത്തോടെ ആയിരക്കണക്കിന് ആയുധങ്ങൾ ആ പുല്ലിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി എറിഞ്ഞു.
പ്രജജ്ജ്വാല മഹാവഹ്നിഃ പ്രചംഡഃ പവനോ വവൌ പ്രവൃദ്ധോ ഽപാംപതിര്യദ്വത്പ്രലയേ സമുപസ്ഥിതേ
വലിയ തീ ജ്വലിച്ചു, ഭയങ്കരമായ കാറ്റ് വീശി, ജലാധിപൻ വളർന്നു, പ്രളയം വരുമ്പോൾപോലെ.
ഏവം ദേവൈസ്സമാരബ്ധം തൃണമുദ്ദിശ്യ യത്നതഃ വ്യര്ഥമാസീദഹോ കൃഷ്ണ യക്ഷസ്യാത്മബലേന വൈ
ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണാ, ദേവന്മാർ എല്ലാം ചേർന്ന് ആ പുല്ലിനെ നേരെ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, യക്ഷന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ അവരുടെ പരിശ്രമം വൃഥയായി.
തദാഹ യക്ഷം ദേവേംദ്രഃ കോ ഭവാനിത്യമര്ഷിതഃ തതസ്സ പശ്യതാമേവ തേഷാമംതരധാദഥ
അപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രൻ ആ യക്ഷനോടു കോൾ, 'നീ ആരാണ്?' എന്നു ക്രോധത്തോടെ ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അവിടെ എല്ലാവരും നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ യക്ഷൻ അപ്രത്യക്ഷനായി.
തദംതരേ ഹൈമവതീ ദേവീ ദിവ്യവിഭൂഷണാ ആവിരാസീന്നഭോരംഗേ ശോഭമാനാ ശുചിസ്മിതാ
അത്താഴം, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായ ദേവി ആകാശത്തിൽ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട്, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയോടെ പ്രത്യക്ഷയായി.
താം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയാവിഷ്ടാ ദേവാഃ ശക്രപുരോഗമാഃ പ്രണമ്യ യക്ഷം പപ്രച്ഛുഃ കോ ഽസൌ യക്ഷോ വിലക്ഷണഃ
അവളെ കണ്ടു, ശക്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു. അവർ അവളെ വണങ്ങി, ആ യക്ഷൻ ആരാണ് എന്നത് ചോദിച്ചു.
സാ ഽബ്രവീത്സസ്മിതം ദേവീ സ യുഷ്മാകമഗോചരഃ തേനേദം ഭ്രമ്യതേ ചക്രം സംസാരാഖ്യം ചരാചരമ്
ദേവി പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു: 'അവൻ നിങ്ങള്ക്ക് കാണാനാവാത്തവനാണ്. അവനാൽ തന്നെയാണ് ഈ ചലനശീലവും അചലവുമായ സംസാരചക്രം സഞ്ചരിക്കുന്നത്.'
തേനാദൌ ക്രിയതേ വിശ്വം തേന സംഹ്രിയതേ പുനഃ ന തന്നിയന്താ കശ്ചിത്സ്യാത്തേന സര്വം നിയമ്യതേ
അവനാൽ ആദിയിൽ ലോകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു, പിന്നെയും അവനാൽ തന്നെ അതു ലയിക്കുന്നു. മറ്റൊരുവൻ നിയന്ത്രകൻ ഇല്ല; എല്ലാം അവൻ തന്നെയാണ് നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.
ഇത്യുക്ത്വാ സാ മഹാദേവീ തത്രൈവാംതരധത്ത വൈ ദേവാശ്ച വിസ്മിതാഃ സര്വേ താം പ്രണമ്യ ദിവം യയുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാദേവി അവിടെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷയായി. അത്ഭുതഭരിതരായ ദേവന്മാർ അവളെ വണങ്ങി, സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.