ശിവപുരാണമ്

തേഷാം പതിത്വാദ്ദേവേശഃ ശിവഃ പശുപതിഃ സ്മൃതഃ മലമായാദിഭിഃ പാശൈഃ സ ബധ്നാതി പശൂന്പതിഃ

അവർക്കു മേൽ അധിപതിത്വം ഉള്ളതിനാൽ ശിവനെ 'പശുപതി' എന്നു വിളിക്കുന്നു. മലവും മായയും പോലുള്ള ബന്ധങ്ങളാൽ അവൻ ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നു.

സ ഏവ മോചകസ്തേഷാം ഭക്ത്യാ സമ്യഗുപാസിതഃ ചതുര്വിംശതിതത്ത്വാനി മായാകര്മഗുണാ അമീ

അവരെ ഭക്തിയോടെ ശരിയായി ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ തന്നെയാണ് അവരെ മോചിപ്പിക്കുന്നവൻ. മായ, കര്‍മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയടക്കം ഇരുപത്തിനാലു തത്ത്വങ്ങളാണ് ഇവ.

വിഷയാ ഇതി കഥ്യന്തേ പാശാ ജീവനിബന്ധനാഃ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യംതാന് പശൂന്ബദ്ധ്വാ മഹേശ്വരഃ

ഇവയാണ് ജീവനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ മഹേശ്വരൻ ഇവകൊണ്ട് ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നു.

പാശൈരേതൈഃ പതിര്ദേവഃ കാര്യം കാരയതി സ്വകമ് തസ്യാജ്ഞയാ മഹേശസ്യ പ്രകൃതിഃ പുരുഷോചിതാമ്

ഈ ബന്ധങ്ങളാൽ ദൈവം ഓരോരുത്തരെയും തങ്ങളുടെ കര്‍മം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു. മഹേശന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രകൃതി പുരുഷനു യോജിച്ചതു സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ബുദ്ധിം പ്രസൂതേ സാ ബുദ്ധിരഹംകാരമഹംകൃതിഃ ഇന്ദ്രിയാണി ദശൈകം ച തന്മാത്രാപഞ്ചകം തഥാ

അവൾ ബുദ്ധിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ആ ബുദ്ധി അഹങ്കാരത്തെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു; അഹങ്കാരം പത്തും ഒന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും, അങ്ങനെ തന്നെ അഞ്ചു തന്മാത്രകൾക്കും കാരണമാകുന്നു.

ശാസനാദ്ദേവദേവസ്യ ശിവസ്യ ശിവദായിനഃ തന്മാത്രാണ്യപി തസ്യൈവ ശാസനേന മഹീയസാ

ദേവദേവനായ ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മംഗളദായകനായ അവന്റെ മഹത്തായ ആജ്ഞയാൽ തന്മാത്രകളും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

മഹാഭൂതാന്യശേഷാണി ഭാവയംത്യനുപൂര്വശഃ ബ്രഹ്മാദീനാം തൃണാന്താനാം ദേഹിനാം ദേഹസംഗതിമ്

മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ക്രമമായി ഉൽപ്പന്നമായി, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാ ശരീരധാരികളുടെയും ശരീരരൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

മഹാഭൂതാന്യശേഷാണി ജനയംതി ശിവാജ്ഞയാ അധ്യവസ്യതി വൈ ബുദ്ധിരഹംകാരോഭിമന്യതേ

മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉരുത്തിരിയുന്നു; ബുദ്ധി അതിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു, അഹംഭാവം അതിനെ സ്വന്തമെന്നു കരുതുന്നു.

ചിത്തം ചേതയതേ ചാപി മനഃ സംകല്പയത്യപി ശ്രോത്രാദീനി ച ഗൃഹ്ണന്തി ശബ്ദാദീന്വിഷയാന് പൃഥക്

ചിത്തം അനുഭവിക്കുന്നു, മനസ്സ് ആലോചനകളും തീരുമാനങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു; ചെവി മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങളെ വേറേ വേറെയായി ഗ്രഹിക്കുന്നു.

സ്വാനേവ നാന്യാന്ദേവസ്യ ദിവ്യേനാജ്ഞാബലേന വൈ വാഗാദീന്യപി യാന്യാസംസ്താനി കര്മേന്ദ്രിയാണി ച

ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം, മറ്റൊന്നിന്റെ പോലെ അല്ലാതെ, ദൈവികമായ ആജ്ഞാബലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; വാക്ക് മുതലായ കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

യഥാ സ്വം കര്മ കുര്വന്തി നാന്യത്കിംചിച്ഛിവാജ്ഞയാ ശബ്ദാദയോപി ഗൃഹ്യംതേ ക്രിയന്തേ വചനാദയഃ

ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ ജോലി മാത്രം, മറ്റൊന്നല്ല, ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചെയ്യുന്നു; ശബ്ദം മുതലായവ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു, വാക്ക് മുതലായ പ്രവർത്തികളും നടക്കുന്നു.

അവിലംഘ്യാ ഹി സര്വേഷാമാജ്ഞാ ശംഭോര്ഗരീയസീ അവകാശമശേഷാണാം ഭൂതാനാം സംപ്രയച്ഛതി

എല്ലാവർക്കും ശംഭുവിന്റെ ആജ്ഞയാണ് മറികടക്കാൻ കഴിയാത്തതും ഏറ്റവും വലിയതും; അതാണ് എല്ലാ ഭൂതങ്ങൾക്കും അവസരം നൽകുന്നത്.

ആകാശഃ പരമേശസ്യ ശാസനാദേവ സര്വഗഃ പ്രാണാദ്യൈശ്ച തഥാ നാമഭേദൈരംതര്ബഹിര്ജഗത്

ആകാശം പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ, പ്രാണൻ മുതലായ പേരുകളുടെ വ്യത്യാസങ്ങളിലൂടെ ലോകം അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

ബിഭര്തി സര്വം ശര്വസ്യ ശാസനേന പ്രഭഞ്ജനഃ ഹവ്യം വഹതി ദേവാനാം കവ്യം കവ്യാശിനാമപി

ശർവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വായു എല്ലാം താങ്ങുന്നു; ദേവന്മാർക്കുള്ള ഹവ്യവും പിതൃഭോക്താക്കൾക്കുള്ള കവിഅംവുമാണ് അത് വഹിക്കുന്നത്.

പാകാദ്യം ച കരോത്യഗ്നിഃ പരമേശ്വരശാസനാത് സംജീവനാദ്യം സര്വസ്യ കുര്വത്യാപസ്തദാജ്ഞയാ

പാചകം മുതലായവ അഗ്നി പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ ചെയ്യുന്നു; അതേ ആജ്ഞയാൽ വെള്ളം എല്ലാവർക്കും ജീവൻ നൽകുന്നതും മറ്റു പ്രവർത്തികളും ചെയ്യുന്നതുമാണ്.

വിശ്വമ്ഭരാ ജഗന്നിത്യം ധത്തേ വിശ്വേശ്വരാജ്ഞയാ ദേവാന്പാത്യസുരാന് ഹംതി ത്രിലോകമഭിരക്ഷതി

ഭൂമി വിശ്വേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകത്തെ എപ്പോഴും താങ്ങുന്നു; അവൾ ദേവന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു, അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നു, മൂന്നു ലോകവും സംരക്ഷിക്കുന്നു.

ആജ്ഞയാ തസ്യ ദേവേന്ദ്രഃ സര്വൈര്ദേവൈരലംഘ്യയാ ആധിപത്യമപാം നിത്യം കുരുതേ വരുണസ്സദാ

അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദേവേന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും ഒരിക്കലും ലംഘിക്കാത്ത വിധത്തിൽ ജലത്തിൽ അധികാരം നടത്തുന്നു; വരുണൻ എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ ഭരിക്കുന്നു.

പാശൈര്ബധ്നാതി ച യഥാ ദംഡ്യാംസ്തസ്യൈവ ശാസനാത് ദദാതി നിത്യം യക്ഷേന്ദ്രോ ദ്രവിണം ദ്രവിണേശ്വരഃ

അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കുറ്റക്കാരെ പാശംകൊണ്ടു ബന്ധിക്കുന്നു; യക്ഷരാജാവ്, ധനത്തിന്റെ അധിപൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും ധനം നൽകുന്നു.

പുണ്യാനുരൂപം ഭൂതേഭ്യഃ പുരുഷസ്യാനുശാസനാത് കരോതി സംപദഃ ശശ്വജ്ജ്ഞാനം ചാപി സുമേധസാമ്

പുണ്യത്തിന് അനുസരിച്ച്, അവൻ ഭൂതങ്ങൾക്കു സമ്പത്ത് നൽകുന്നു; ജ്ഞാനികൾക്ക് സ്ഥിരമായ ജ്ഞാനം അവൻ സമ്മാനിക്കുന്നു.

നിഗ്രഹം ചാപ്യസാധൂനാമീശാനശ്ശിവശാസനാത് ധത്തേ തു ധരണീം മൂര്ധ്നാ ശേഷഃ ശിവനിയോഗതഃ

ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദുഷ്ടരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ശേഷൻ ശിവന്റെ കല്പനപ്രകാരം ഭൂമിയെ തലയിലേറ്റി താങ്ങുന്നു.

യാമാഹുസ്താമസീം രൌദ്രീം മൂര്തിമംതകരീം ഹരേഃ സൃജത്യശേഷമീശസ്യ ശാസനാച്ചതുരാനനഃ

ഹരിയുടെ ഇരുണ്ടതും ക്രൂരവുമായ മരണമെത്തിക്കുന്ന രൂപം മുഴുവനും ഈശന്റെ ആജ്ഞയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു.

അന്യാഭിര്മൂര്തിഭിഃ സ്വാഭിഃ പാതി ചാംതേ നിഹന്തി ച വിഷ്ണുഃ പാലയതേ വിശ്വം കാലകാലസ്യ ശാസനാത്

സ്വന്തം വിവിധ രൂപങ്ങളാൽ വിഷ്ണു സംരക്ഷിക്കുകയും അവസാനം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാലത്തിന്റെ അധിപന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവൻ ലോകത്തെ രക്ഷിക്കുന്നു.

സൃജതേ ത്രസതേ ചാപി സ്വകാഭിസ്തനുഭിസ്ത്രിഭിഃ ഹരത്യംതേ ജഗത്സര്വം ഹരസ്തസ്യൈവ ശാസനാത്

അവൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, ഭയപ്പെടുന്നു, മൂന്ന് ശരീരങ്ങളാൽ എല്ലാം അവസാനം നശിപ്പിക്കുന്നു; ഹരി അതെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

സൃജത്യപി ച വിശ്വാത്മാ ത്രിധാ ഭിന്നസ്തു രക്ഷതി കാലഃ കരോതി സകലം കാലസ്സംഹരതി പ്രജാഃ

വിശ്വാത്മാവ് സൃഷ്ടിക്കുകയും, മൂന്നു രൂപങ്ങളാൽ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാലം എല്ലാം നടത്തുന്നു, കാലം എല്ലാ ജീവികളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

കാലഃ പാലയതേ വിശ്വം കാലകാലസ്യ ശാസനാത് ത്രിഭിരംശൈര്ജഗദ്ബിഭ്രത്തേജോഭിര്വൃഷ്ടിമാദിശന്

കാലം ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, കാലങ്ങളുടെ അധിപന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം; മൂന്ന് ഭാഗങ്ങളാൽ ലോകത്തെ താങ്ങുന്നു, മഴയും മറ്റു ഘടകങ്ങളും അയയ്ക്കുന്നു.

ദിവി വര്ഷത്യസൌ ഭാനുര്ദേവദേവസ്യ ശാസനാത് പുഷ്ണാത്യോഷധിജാതാനി ഭൂതാന്യാഹ്ലാദയത്യപി

ആ ദൈവദേവന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ആകാശത്ത് സൂര്യൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; അതുവഴി ഔഷധികൾ വളരുന്നു, എല്ലാം ജീവികൾക്കും സന്തോഷം പകരുന്നു.

ദേവൈശ്ച പീയതേ ചംദ്രശ്ചന്ദ്രഭൂഷണശാസനാത് ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ അശ്വിനൌ മരുതസ്തഥാ

ചന്ദ്രഭൂഷണനായ പ്രഭുവിന്റെ കല്പനയാൽ ദേവന്മാർ ചന്ദ്രനെ ആസ്വദിക്കുന്നു; ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനികൾ, മരുതുകൾ ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെ.

ഖേചരാ ഋഷയസ്സിദ്ധാ ഭോഗിനോ മനുജാ മൃഗാഃ പശവഃ പക്ഷിണശ്ചൈവ കീടാദ്യാഃ സ്ഥാവരാണി ച

ആകാശവാസികൾ, ഋഷികൾ, സിദ്ധന്മാർ, ഭോഗികൾ, മനുഷ്യർ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, കീടങ്ങൾ, നിലനിൽക്കുന്ന ജീവികൾ ഇവരും എല്ലാം—

നദ്യസ്സമുദ്രാ ഗിരയഃ കാനനാനി സരാംസി ച വേദാഃ സാംഗാശ്ച ശാസ്ത്രാണി മംത്രസ്തോമമഖാദയഃ

നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, കാടുകൾ, തടാകങ്ങൾ, വേദങ്ങൾ അതിന്റെ ഉപവേദങ്ങളോടുകൂടി, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, സ്തോത്രങ്ങൾ, യാഗങ്ങൾ—