ശിവപുരാണമ്

ഏതത്സര്വം സമാചക്ഷ്വ വായോ ശംകരവിഗ്രഹ തത്സമോ ന ഹി വക്താസ്തി ത്രൈലോക്യേഷ്വപരഃ പ്രഭുഃ

വായു, ശംകരന്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ചും ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വാക്കിൽ നിനക്കു തുല്യനായവനോ, മറ്റൊരു പ്രഭുവോ ഇല്ല.

ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തേഷാം മഹര്ഷീണാം പ്രഭംജനഃ സംസ്മൃത്യ ശിവമീശാനം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മഹർഷിയായ പ്രഭഞ്ജൻ, ശിവനെ ഓർത്ത് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

പുരാ സാക്ഷാന്മഹേശേന ശ്രീകംഠാഖ്യേന മന്ദരേ ദേവ്യൈ ദേവേന കഥിതം ജ്ഞാനം പാശുപതം പരമ്

പണ്ടെ, ശ്രീകണ്ഠൻ എന്ന മഹേശ്വരൻ, മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ ദേവിയെ നേരിട്ട് ആ പരമമായ പാശുപതജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചു.

തദേവ പൃഷ്ടം കൃഷ്ണേന വിഷ്ണുനാ വിശ്വയോനിനാ പശുത്വം ച സുരാദീനാം പതിത്വം ച ശിവസ്യ ച

അത് തന്നെയാണ് കൃഷ്ണൻ, വിശ്വത്തിന്റെ ഉറവിടമായ വിഷ്ണു, ദേവന്മാരുടെയും മറ്റു ജീവികളുടെയും പാശുത്വം, ശിവന്റെ പാശുപത്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചത്.

യഥോപദിഷ്ടം കൃഷ്ണായ മുനിനാ ഹ്യുപമന്യുനാ തഥാ സമാസതോ വക്ഷ്യേ തച്ഛൃണുധ്വമതംദ്രിതാഃ

മുനിവരനായ ഉപമന്യു കൃഷ്ണനോട് ഉപദേശിച്ചതു പോലെ തന്നെ ഞാൻ ഇതിന്റെ സാരം പറയാം. നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

പുരോപമന്യുമാസീനം വിഷ്ണുഃകൃഷ്ണവപുര്ധരഃ പ്രണിപത്യ യഥാന്യായമിദം വചനമബ്രവീത്

പണ്ടു, കൃഷ്ണരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണു, ഇരുന്നിരുന്ന ഉപമന്യുവിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന്, യുക്തിയായി നമസ്കരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി ദേവ്യൈ ദേവേന ഭാഷിതമ് ദിവ്യം പാശുപതം ജ്ഞാനം വിഭൂതിം വാസ്യ കൃത്സ്നശഃ

ഭഗവൻ, ദേവൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞ ദിവ്യമായ പാശുപതജ്ഞാനവും, അവന്റെ മുഴുവൻ മഹത്വവും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

കഥം പശുപതിര്ദേവഃ പശവഃ കേ പ്രകീര്തിതാഃ കൈഃ പാശൈസ്തേ നിബധ്യംതേ വിമുച്യംതേ ച തേ കഥമ്

പശുപതി ദേവൻ എങ്ങനെ സകല ജീവികളുടെ നാഥനാണ്? ആരെയാണ് 'പശു'വെന്ന് വിളിക്കുന്നത്? ഏത് ബന്ധങ്ങളാൽ അവർ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു, എങ്ങനെ മോചിതരാകുന്നു?

ഇതി സംചോദിതഃ ശ്രീമാനുപമന്യുര്മഹാത്മനാ പ്രണമ്യ ദേവം ദേവീം ച പ്രാഹ പുഷ്ടോ യഥാ തഥാ

മഹാത്മാവായ ഉപമന്യു ഇങ്ങനെ ഉത്തരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, ദൈവത്തെയും ദേവിയെയും നമസ്കരിച്ച്, അവനവൻ ചോദിച്ചതുപോലെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.

ബ്രഹ്മാദ്യാഃ സ്ഥാവരാംതാശ്ച ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ പശവഃ പരികീര്ത്യംതേ സംസാരവശവര്തിനഃ

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചലനമില്ലാത്തവരെ വരെ, ശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ എല്ലാ ജീവികളും, സാംസാരിക ബന്ധത്തിൽ അകപ്പെട്ടവരാണ്.

തേഷാം പതിത്വാദ്ദേവേശഃ ശിവഃ പശുപതിഃ സ്മൃതഃ മലമായാദിഭിഃ പാശൈഃ സ ബധ്നാതി പശൂന്പതിഃ

അവർക്കു മേൽ അധിപതിത്വം ഉള്ളതിനാൽ ശിവനെ 'പശുപതി' എന്നു വിളിക്കുന്നു. മലവും മായയും പോലുള്ള ബന്ധങ്ങളാൽ അവൻ ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നു.

സ ഏവ മോചകസ്തേഷാം ഭക്ത്യാ സമ്യഗുപാസിതഃ ചതുര്വിംശതിതത്ത്വാനി മായാകര്മഗുണാ അമീ

അവരെ ഭക്തിയോടെ ശരിയായി ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ തന്നെയാണ് അവരെ മോചിപ്പിക്കുന്നവൻ. മായ, കര്‍മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയടക്കം ഇരുപത്തിനാലു തത്ത്വങ്ങളാണ് ഇവ.

വിഷയാ ഇതി കഥ്യന്തേ പാശാ ജീവനിബന്ധനാഃ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യംതാന് പശൂന്ബദ്ധ്വാ മഹേശ്വരഃ

ഇവയാണ് ജീവനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ മഹേശ്വരൻ ഇവകൊണ്ട് ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നു.

പാശൈരേതൈഃ പതിര്ദേവഃ കാര്യം കാരയതി സ്വകമ് തസ്യാജ്ഞയാ മഹേശസ്യ പ്രകൃതിഃ പുരുഷോചിതാമ്

ഈ ബന്ധങ്ങളാൽ ദൈവം ഓരോരുത്തരെയും തങ്ങളുടെ കര്‍മം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു. മഹേശന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രകൃതി പുരുഷനു യോജിച്ചതു സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ബുദ്ധിം പ്രസൂതേ സാ ബുദ്ധിരഹംകാരമഹംകൃതിഃ ഇന്ദ്രിയാണി ദശൈകം ച തന്മാത്രാപഞ്ചകം തഥാ

അവൾ ബുദ്ധിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ആ ബുദ്ധി അഹങ്കാരത്തെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു; അഹങ്കാരം പത്തും ഒന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും, അങ്ങനെ തന്നെ അഞ്ചു തന്മാത്രകൾക്കും കാരണമാകുന്നു.

ശാസനാദ്ദേവദേവസ്യ ശിവസ്യ ശിവദായിനഃ തന്മാത്രാണ്യപി തസ്യൈവ ശാസനേന മഹീയസാ

ദേവദേവനായ ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മംഗളദായകനായ അവന്റെ മഹത്തായ ആജ്ഞയാൽ തന്മാത്രകളും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

മഹാഭൂതാന്യശേഷാണി ഭാവയംത്യനുപൂര്വശഃ ബ്രഹ്മാദീനാം തൃണാന്താനാം ദേഹിനാം ദേഹസംഗതിമ്

മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ക്രമമായി ഉൽപ്പന്നമായി, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാ ശരീരധാരികളുടെയും ശരീരരൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

മഹാഭൂതാന്യശേഷാണി ജനയംതി ശിവാജ്ഞയാ അധ്യവസ്യതി വൈ ബുദ്ധിരഹംകാരോഭിമന്യതേ

മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉരുത്തിരിയുന്നു; ബുദ്ധി അതിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു, അഹംഭാവം അതിനെ സ്വന്തമെന്നു കരുതുന്നു.

ചിത്തം ചേതയതേ ചാപി മനഃ സംകല്പയത്യപി ശ്രോത്രാദീനി ച ഗൃഹ്ണന്തി ശബ്ദാദീന്വിഷയാന് പൃഥക്

ചിത്തം അനുഭവിക്കുന്നു, മനസ്സ് ആലോചനകളും തീരുമാനങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു; ചെവി മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങളെ വേറേ വേറെയായി ഗ്രഹിക്കുന്നു.

സ്വാനേവ നാന്യാന്ദേവസ്യ ദിവ്യേനാജ്ഞാബലേന വൈ വാഗാദീന്യപി യാന്യാസംസ്താനി കര്മേന്ദ്രിയാണി ച

ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം, മറ്റൊന്നിന്റെ പോലെ അല്ലാതെ, ദൈവികമായ ആജ്ഞാബലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; വാക്ക് മുതലായ കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

യഥാ സ്വം കര്മ കുര്വന്തി നാന്യത്കിംചിച്ഛിവാജ്ഞയാ ശബ്ദാദയോപി ഗൃഹ്യംതേ ക്രിയന്തേ വചനാദയഃ

ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ ജോലി മാത്രം, മറ്റൊന്നല്ല, ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചെയ്യുന്നു; ശബ്ദം മുതലായവ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു, വാക്ക് മുതലായ പ്രവർത്തികളും നടക്കുന്നു.

അവിലംഘ്യാ ഹി സര്വേഷാമാജ്ഞാ ശംഭോര്ഗരീയസീ അവകാശമശേഷാണാം ഭൂതാനാം സംപ്രയച്ഛതി

എല്ലാവർക്കും ശംഭുവിന്റെ ആജ്ഞയാണ് മറികടക്കാൻ കഴിയാത്തതും ഏറ്റവും വലിയതും; അതാണ് എല്ലാ ഭൂതങ്ങൾക്കും അവസരം നൽകുന്നത്.

ആകാശഃ പരമേശസ്യ ശാസനാദേവ സര്വഗഃ പ്രാണാദ്യൈശ്ച തഥാ നാമഭേദൈരംതര്ബഹിര്ജഗത്

ആകാശം പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ, പ്രാണൻ മുതലായ പേരുകളുടെ വ്യത്യാസങ്ങളിലൂടെ ലോകം അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.

ബിഭര്തി സര്വം ശര്വസ്യ ശാസനേന പ്രഭഞ്ജനഃ ഹവ്യം വഹതി ദേവാനാം കവ്യം കവ്യാശിനാമപി

ശർവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം വായു എല്ലാം താങ്ങുന്നു; ദേവന്മാർക്കുള്ള ഹവ്യവും പിതൃഭോക്താക്കൾക്കുള്ള കവിഅംവുമാണ് അത് വഹിക്കുന്നത്.

പാകാദ്യം ച കരോത്യഗ്നിഃ പരമേശ്വരശാസനാത് സംജീവനാദ്യം സര്വസ്യ കുര്വത്യാപസ്തദാജ്ഞയാ

പാചകം മുതലായവ അഗ്നി പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ ചെയ്യുന്നു; അതേ ആജ്ഞയാൽ വെള്ളം എല്ലാവർക്കും ജീവൻ നൽകുന്നതും മറ്റു പ്രവർത്തികളും ചെയ്യുന്നതുമാണ്.

വിശ്വമ്ഭരാ ജഗന്നിത്യം ധത്തേ വിശ്വേശ്വരാജ്ഞയാ ദേവാന്പാത്യസുരാന് ഹംതി ത്രിലോകമഭിരക്ഷതി

ഭൂമി വിശ്വേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ലോകത്തെ എപ്പോഴും താങ്ങുന്നു; അവൾ ദേവന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു, അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നു, മൂന്നു ലോകവും സംരക്ഷിക്കുന്നു.

ആജ്ഞയാ തസ്യ ദേവേന്ദ്രഃ സര്വൈര്ദേവൈരലംഘ്യയാ ആധിപത്യമപാം നിത്യം കുരുതേ വരുണസ്സദാ

അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ ദേവേന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും ഒരിക്കലും ലംഘിക്കാത്ത വിധത്തിൽ ജലത്തിൽ അധികാരം നടത്തുന്നു; വരുണൻ എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ ഭരിക്കുന്നു.

പാശൈര്ബധ്നാതി ച യഥാ ദംഡ്യാംസ്തസ്യൈവ ശാസനാത് ദദാതി നിത്യം യക്ഷേന്ദ്രോ ദ്രവിണം ദ്രവിണേശ്വരഃ

അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കുറ്റക്കാരെ പാശംകൊണ്ടു ബന്ധിക്കുന്നു; യക്ഷരാജാവ്, ധനത്തിന്റെ അധിപൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും ധനം നൽകുന്നു.

പുണ്യാനുരൂപം ഭൂതേഭ്യഃ പുരുഷസ്യാനുശാസനാത് കരോതി സംപദഃ ശശ്വജ്ജ്ഞാനം ചാപി സുമേധസാമ്

പുണ്യത്തിന് അനുസരിച്ച്, അവൻ ഭൂതങ്ങൾക്കു സമ്പത്ത് നൽകുന്നു; ജ്ഞാനികൾക്ക് സ്ഥിരമായ ജ്ഞാനം അവൻ സമ്മാനിക്കുന്നു.