ശിവപുരാണമ്

അഥ പാശുപതം സാക്ഷാദ്വ്രതം ദ്വാദശമാസികമ് കാരയിത്വാ മുനിസ്തസ്മൈ പ്രദദൌ ജ്ഞാനമുത്തമമ്

പിന്നീട്, പന്ത്രണ്ട് മാസം നേരിട്ട് പാശുപത വ്രതം നടത്തിപ്പിച്ച്, ആ മുനി കൃഷ്ണന് ഉത്തമമായ ജ്ഞാനം നല്‍കി.

തദാപ്രഭൃതി തം കൃഷ്ണം മുനയശ്ശംസിതവ്രതാഃ ദിവ്യാഃ പാശുപതാഃ സര്വേ പരിവൃത്യോപതസ്ഥിരേ

അത് മുതല്‍ വ്രതനിഷ്ഠരായ ദിവ്യമായ എല്ലാ പാശുപതരും കൃഷ്ണനെ ചുറ്റി കൂടി, അവനെ സേവിച്ചു.

തതോ ഗുരുനിയോഗാദ്വൈ കൃഷ്ണഃ പരമശക്തിമാന് തപശ്ചകാര പുത്രാര്ഥം സാംബമുദ്ദിശ്യ ശംകരമ്

ശിക്ഷകന്‍റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പരമശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണന്‍ മകനുവേണ്ടി ശംഭുവിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി തപസ്സ് ചെയ്തു.

തപസോ തേന വര്ഷാംതേ ദൃഷ്ടോ ഽസൌ പരമേശ്വരഃ ശ്രിയാ പരമയാ യുക്തസ്സാംബശ്ച സഗണശ്ശിവഃ

ആ തപസ്സിന്റെ അവസാനം, പരമേശ്വരന്‍ പരമമായ ഭസ്മയോടെ പ്രത്യക്ഷനായി. ശിവനും സാമ്ബനും സംഘത്തോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

വരാര്ഥമാവിര്ഭൂതസ്യ ഹരസ്യ സുഭഗാകൃതേഃ സ്തുതിം ചകാര നത്വാസൌ കൃഷ്ണഃ സമ്യക്കൃതാംജലിഃ

വരത്തിനായി മനോഹരമായ രൂപത്തില്‍ പ്രത്യക്ഷനായ ഹരിയെ കൃഷ്ണന്‍ കൃതജ്ഞതയോടെ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു, സ്തുതിച്ചു.

സാംബം സമഗണവ്യഗ്രോ ലബ്ധവാന്പുത്രമാത്മനഃ തപസാ തുഷ്ടചിത്തേന ദത്തം വിഷ്ണോശ്ശിവേന വൈ

സംഗത്തോടൊപ്പം ലീനനായ കൃഷ്ണന്‍ സാമ്ബനെ മകനായി നേടി. തപസ്സില്‍ തൃപ്തനായ മനസ്സോടെ ശിവന്‍ വിഷ്ണുവിന് സാമ്ബനെ നല്‍കി.

യസ്മാത്സാംബോ മഹാദേവഃ പ്രദദൌ പുത്രമാത്മനഃ തസ്മാജ്ജാംബവതീസൂനും സാംബം ചക്രേ സ നാമതഃ

മഹാദേവന്‍ സാമ്ബനെ തന്റെ മകനായി നല്‍കിയതിനാല്‍, ജാംബവതിയുടെ മകനെന്ന നിലയില്‍ അവന് സാമ്ബെന്ന പേരിട്ടു.

തദേതത്കഥിതം സര്വം കൃഷ്ണസ്യാമിതകര്മണഃ മഹര്ഷേര്ജ്ഞാനലാഭശ്ച പുത്രലാഭശ്ച ശംകരാത്

ഇങ്ങനെ, അതുല്യകര്‍മങ്ങളുള്ള കൃഷ്ണന്റെ കഥയും, മഹർഷിക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിച്ചതും ശങ്കരനില്‍ നിന്ന് മകന്‍ ലഭിച്ചതും എല്ലാം പറഞ്ഞുതീർന്നു.

യ ഇദം കീര്തയേന്നിത്യം ശൃണുയാച്ഛ്രാവയേത്തഥാ സ വിഷ്ണോര്ജ്ഞാനമാസാദ്യ തേനൈവ സഹ മോദതേ

ഇത് ആരെങ്കിലും പ്രതിദിനം പാരായണം ചെയ്താലോ, കേട്ടാലോ, മറ്റുള്ളവര്‍ക്ക് കേള്‍പ്പിച്ചാലോ, അവന് വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കും; അവനൊപ്പം സന്തോഷിക്കും.

കിം തത്പാശുപതം ജ്ഞാനം കഥം പശുപതിശ്ശിവഃ കഥം ധൌമ്യാഗ്രജഃ പൃഷ്ടഃ കൃഷ്ണേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ

ആ പാശുപതം എന്ന ജ്ഞാനം എന്താണ്? ശിവൻ എങ്ങനെ സകല ജീവികളുടെ നാഥനായി മാറുന്നു? ധൗമ്യന്റെ മൂത്തവരായ ഉപമന്യുവിനെ, പാപരഹിതനായ കൃഷ്ണൻ എങ്ങനെ ചോദിച്ചു എന്ന് പറയൂ.

ഏതത്സര്വം സമാചക്ഷ്വ വായോ ശംകരവിഗ്രഹ തത്സമോ ന ഹി വക്താസ്തി ത്രൈലോക്യേഷ്വപരഃ പ്രഭുഃ

വായു, ശംകരന്റെ രൂപത്തെക്കുറിച്ചും ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വാക്കിൽ നിനക്കു തുല്യനായവനോ, മറ്റൊരു പ്രഭുവോ ഇല്ല.

ഇത്യാകര്ണ്യ വചസ്തേഷാം മഹര്ഷീണാം പ്രഭംജനഃ സംസ്മൃത്യ ശിവമീശാനം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മഹർഷിയായ പ്രഭഞ്ജൻ, ശിവനെ ഓർത്ത് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

പുരാ സാക്ഷാന്മഹേശേന ശ്രീകംഠാഖ്യേന മന്ദരേ ദേവ്യൈ ദേവേന കഥിതം ജ്ഞാനം പാശുപതം പരമ്

പണ്ടെ, ശ്രീകണ്ഠൻ എന്ന മഹേശ്വരൻ, മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ ദേവിയെ നേരിട്ട് ആ പരമമായ പാശുപതജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചു.

തദേവ പൃഷ്ടം കൃഷ്ണേന വിഷ്ണുനാ വിശ്വയോനിനാ പശുത്വം ച സുരാദീനാം പതിത്വം ച ശിവസ്യ ച

അത് തന്നെയാണ് കൃഷ്ണൻ, വിശ്വത്തിന്റെ ഉറവിടമായ വിഷ്ണു, ദേവന്മാരുടെയും മറ്റു ജീവികളുടെയും പാശുത്വം, ശിവന്റെ പാശുപത്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചത്.

യഥോപദിഷ്ടം കൃഷ്ണായ മുനിനാ ഹ്യുപമന്യുനാ തഥാ സമാസതോ വക്ഷ്യേ തച്ഛൃണുധ്വമതംദ്രിതാഃ

മുനിവരനായ ഉപമന്യു കൃഷ്ണനോട് ഉപദേശിച്ചതു പോലെ തന്നെ ഞാൻ ഇതിന്റെ സാരം പറയാം. നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

പുരോപമന്യുമാസീനം വിഷ്ണുഃകൃഷ്ണവപുര്ധരഃ പ്രണിപത്യ യഥാന്യായമിദം വചനമബ്രവീത്

പണ്ടു, കൃഷ്ണരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണു, ഇരുന്നിരുന്ന ഉപമന്യുവിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന്, യുക്തിയായി നമസ്കരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

ഭഗവഞ്ഛ്രോതുമിച്ഛാമി ദേവ്യൈ ദേവേന ഭാഷിതമ് ദിവ്യം പാശുപതം ജ്ഞാനം വിഭൂതിം വാസ്യ കൃത്സ്നശഃ

ഭഗവൻ, ദേവൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞ ദിവ്യമായ പാശുപതജ്ഞാനവും, അവന്റെ മുഴുവൻ മഹത്വവും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

കഥം പശുപതിര്ദേവഃ പശവഃ കേ പ്രകീര്തിതാഃ കൈഃ പാശൈസ്തേ നിബധ്യംതേ വിമുച്യംതേ ച തേ കഥമ്

പശുപതി ദേവൻ എങ്ങനെ സകല ജീവികളുടെ നാഥനാണ്? ആരെയാണ് 'പശു'വെന്ന് വിളിക്കുന്നത്? ഏത് ബന്ധങ്ങളാൽ അവർ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു, എങ്ങനെ മോചിതരാകുന്നു?

ഇതി സംചോദിതഃ ശ്രീമാനുപമന്യുര്മഹാത്മനാ പ്രണമ്യ ദേവം ദേവീം ച പ്രാഹ പുഷ്ടോ യഥാ തഥാ

മഹാത്മാവായ ഉപമന്യു ഇങ്ങനെ ഉത്തരം ചോദിച്ചപ്പോൾ, ദൈവത്തെയും ദേവിയെയും നമസ്കരിച്ച്, അവനവൻ ചോദിച്ചതുപോലെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.

ബ്രഹ്മാദ്യാഃ സ്ഥാവരാംതാശ്ച ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ പശവഃ പരികീര്ത്യംതേ സംസാരവശവര്തിനഃ

ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചലനമില്ലാത്തവരെ വരെ, ശൂലധാരിയായ ദേവദേവന്റെ എല്ലാ ജീവികളും, സാംസാരിക ബന്ധത്തിൽ അകപ്പെട്ടവരാണ്.

തേഷാം പതിത്വാദ്ദേവേശഃ ശിവഃ പശുപതിഃ സ്മൃതഃ മലമായാദിഭിഃ പാശൈഃ സ ബധ്നാതി പശൂന്പതിഃ

അവർക്കു മേൽ അധിപതിത്വം ഉള്ളതിനാൽ ശിവനെ 'പശുപതി' എന്നു വിളിക്കുന്നു. മലവും മായയും പോലുള്ള ബന്ധങ്ങളാൽ അവൻ ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നു.

സ ഏവ മോചകസ്തേഷാം ഭക്ത്യാ സമ്യഗുപാസിതഃ ചതുര്വിംശതിതത്ത്വാനി മായാകര്മഗുണാ അമീ

അവരെ ഭക്തിയോടെ ശരിയായി ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ തന്നെയാണ് അവരെ മോചിപ്പിക്കുന്നവൻ. മായ, കര്‍മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയടക്കം ഇരുപത്തിനാലു തത്ത്വങ്ങളാണ് ഇവ.

വിഷയാ ഇതി കഥ്യന്തേ പാശാ ജീവനിബന്ധനാഃ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യംതാന് പശൂന്ബദ്ധ്വാ മഹേശ്വരഃ

ഇവയാണ് ജീവനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിഷയങ്ങൾ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ മഹേശ്വരൻ ഇവകൊണ്ട് ജീവികളെ ബന്ധിക്കുന്നു.

പാശൈരേതൈഃ പതിര്ദേവഃ കാര്യം കാരയതി സ്വകമ് തസ്യാജ്ഞയാ മഹേശസ്യ പ്രകൃതിഃ പുരുഷോചിതാമ്

ഈ ബന്ധങ്ങളാൽ ദൈവം ഓരോരുത്തരെയും തങ്ങളുടെ കര്‍മം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിക്കുന്നു. മഹേശന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പ്രകൃതി പുരുഷനു യോജിച്ചതു സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ബുദ്ധിം പ്രസൂതേ സാ ബുദ്ധിരഹംകാരമഹംകൃതിഃ ഇന്ദ്രിയാണി ദശൈകം ച തന്മാത്രാപഞ്ചകം തഥാ

അവൾ ബുദ്ധിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ആ ബുദ്ധി അഹങ്കാരത്തെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു; അഹങ്കാരം പത്തും ഒന്ന് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും, അങ്ങനെ തന്നെ അഞ്ചു തന്മാത്രകൾക്കും കാരണമാകുന്നു.

ശാസനാദ്ദേവദേവസ്യ ശിവസ്യ ശിവദായിനഃ തന്മാത്രാണ്യപി തസ്യൈവ ശാസനേന മഹീയസാ

ദേവദേവനായ ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മംഗളദായകനായ അവന്റെ മഹത്തായ ആജ്ഞയാൽ തന്മാത്രകളും ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

മഹാഭൂതാന്യശേഷാണി ഭാവയംത്യനുപൂര്വശഃ ബ്രഹ്മാദീനാം തൃണാന്താനാം ദേഹിനാം ദേഹസംഗതിമ്

മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ക്രമമായി ഉൽപ്പന്നമായി, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാ ശരീരധാരികളുടെയും ശരീരരൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

മഹാഭൂതാന്യശേഷാണി ജനയംതി ശിവാജ്ഞയാ അധ്യവസ്യതി വൈ ബുദ്ധിരഹംകാരോഭിമന്യതേ

മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ശിവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉരുത്തിരിയുന്നു; ബുദ്ധി അതിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു, അഹംഭാവം അതിനെ സ്വന്തമെന്നു കരുതുന്നു.

ചിത്തം ചേതയതേ ചാപി മനഃ സംകല്പയത്യപി ശ്രോത്രാദീനി ച ഗൃഹ്ണന്തി ശബ്ദാദീന്വിഷയാന് പൃഥക്

ചിത്തം അനുഭവിക്കുന്നു, മനസ്സ് ആലോചനകളും തീരുമാനങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു; ചെവി മുതലായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങളെ വേറേ വേറെയായി ഗ്രഹിക്കുന്നു.