ശിവപുരാണമ്

തതഃ പ്രസന്നചേതസ്കഃ സുപ്രണമ്യ കൃതാംജലിഃ യയാചേ സ വരം വിപ്രോ ദേവദേവാന്മഹേശ്വരാത്

ശാന്തമായ മനസ്സോടെ, കൈകൂപ്പി താഴെവാങ്ങി, ആ ബ്രാഹ്മണൻ ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനിൽ നിന്ന് ഒരു അനുഗ്രഹം അപേക്ഷിച്ചു.

പ്രസീദ ദേവദേവേശ പ്രസീദ പരമേശ്വര സ്വഭക്തിന്ദേഹി പരമാന്ദിവ്യാമവ്യഭിചാരിണീമ്

ദേവദേവേശാ, പരമേശ്വരാ, ദയചെയ്യേണം; എനിക്ക് പരമമായ ദിവ്യമായ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി ദാനം ചെയ്യണം.

ശ്രദ്ധാന്ദേഹി മഹാദേവ ദ്വസമ്ബന്ധിഷു മേ സദാ സ്വദാസ്യം പരമം സ്നേഹം സാന്നിധ്യം ചൈവ സര്വദാ

മഹാദേവാ, നിന്റെ അനുയായികളോടും എപ്പോഴും എനിക്ക് വിശ്വാസം നൽകണം; പരമമായ ദാസ്യവും സ്‌നേഹവും എപ്പോഴും അടുത്ത് ഇരിക്കാനുള്ള അനുഗ്രഹവും ദയവായി നൽകണം.

ഏവമുക്ത്വാ പ്രസന്നാത്മാഹര്ഷഗദ്ഗദയാ ഗിരാ സതുഷ്ടാവ മഹാദേവമുപമന്യുര്ദ്വിജോത്തമഃ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, ആവേശം കൊണ്ടു കംപിതമായ ശബ്ദത്തിൽ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഉപമന്യു മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചു.

ദേവദേവ മഹാദേവ ശരണാഗതവത്സല പ്രസീദ കരുണാസിംധോ സാമ്ബ ശംകര സര്വദാ

ദേവന്മാരുടെ ദേവാ, മഹാദേവാ, ശരണം വന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നവാ, കരുണയുടെ സമുദ്രമായ സാംബശങ്കരാ, ദയവായി എപ്പോഴും കൃപയോടെ നോക്കേണമേ.

ഏവമുക്തോ മഹാദേവഃ സര്വേഷാം ച വരപ്രദഃ പ്രത്യുവാച പ്രസന്നാത്മോപമന്യും മുനിസത്തമമ്

ഇങ്ങനെ ഉപമന്യു സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാവർക്കും വരം നൽകുന്ന മഹാദേവൻ സന്തോഷപൂർവ്വം ഉപമന്യുവിനോട് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.

വത്സോപമന്യോ തുഷ്ടോ ഽസ്മി സര്വം ദത്തം മയാ ഹി തേ ദൃഢഭക്തോ ഽസി വിപ്രര്ഷേ മയാ വിജ്ഞാസിതോ ഹ്യസി

കുഞ്ഞേ ഉപമന്യുവേ, ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; ഞാൻ നിന്നെല്ലാം തന്നിട്ടുണ്ട്. നീ അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുള്ളവനാണ്, ദ്വിജർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്, ഞാൻ നിന്നെ പരീക്ഷിച്ചു.

അജരശ്ചാമരശ്ചൈവ ഭവ ത്വന്ദുഃഖവര്ജിതഃ യശസ്വീ തേജസാ യുക്തോ ദിവ്യജ്ഞാനസമന്വിതഃ

നീ ഇനി വൃദ്ധിയില്ലാത്തവനും മരണമില്ലാത്തവനും ആകുക; എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും വിട്ടു, പ്രശസ്തനും തേജസ്സുള്ളവനും ദിവ്യജ്ഞാനമുള്ളവനുമാകട്ടെ.

അക്ഷയാ ബാന്ധവാശ്ചൈവ കുലം ഗോത്രം ച തേ സദാ ഭവിഷ്യതി ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ മയി ഭക്തിശ്ച ശാശ്വതീ

നിന്റെ ബന്ധുക്കളും കുടുംബവും ഗോത്രവും എല്ലാം എപ്പോഴും നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കും, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ; എനിക്ക് നിന്നിലുള്ള ഭക്തി ശാശ്വതമായിരിക്കും.

സാന്നിധ്യം ചാശ്രമേ നിത്യം കരിഷ്യാമി ദ്വിജോത്തമ ഉപകംഠം മമ ത്വം വൈ സാനന്ദം വിഹരിഷ്യസി

നിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും സാന്നിധ്യം നൽകും, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ; നീ എന്റെ അടുത്ത് സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കും.

ഏവമുക്ത്വാ സ ഭഗവാന്സൂര്യകോടിസമപ്രഭഃ ഈശാനസ്സ വരാന്ദത്ത്വാ തത്രൈവാന്തര്ദധേ ഹരഃ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ അവിടെ തന്നെയുണ്ടായിരുന്ന് വരങ്ങൾ നൽകി അപ്രത്യക്ഷനായി.

ഉപമന്യുഃ പ്രസന്നാത്മാ പ്രാപ്യ തസ്മാദ്വരാദ്വരാന് ജഗാമ ജനനീസ്ഥാനം സുഖം പ്രാപാധികം ച സഃ

ഉപമന്യു, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, ആ മഹാവരങ്ങൾ ലഭിച്ചശേഷം, അമ്മയുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, അതിലും വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.

നമസ്സമസ്തസംസാരചക്രഭ്രമണഹേതവേ ഗൌരീകുചതടദ്വന്ദ്വകുംകുമാംകിതവക്ഷസേ

സകല സാംസാരിക ചക്രത്തിന്റെ കാരണനായവനേ, ഗൗരിയുടെ കുചതടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുങ്കുമം നെഞ്ചിൽ ചാർത്തിയവനേ, നിനക്കു ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

ഉക്ത്വാ ഭഗവതോ ലബ്ധപ്രസാദാദുപമന്യുനാ നിയമാദുത്ഥിതോ വായുര്മധ്യേ പ്രാപ്തേ ദിവാകരേ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭഗവാന്റെ കൃപയാൽ, ഉപമന്യു വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, സൂര്യൻ മധ്യാഹ്നത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ എഴുന്നേറ്റു.

ഋഷയശ്ചാപി തേ സര്വേ നൈമിഷാരണ്യവാസിനഃ അഥായമര്ഥഃ പ്രഷ്ടവ്യ ഇതി കൃത്വാ വിനിശ്ചയമ്

അപ്പോൾ, നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാ ഋഷികളും ഈ കാര്യം അന്വേഷിക്കണം എന്ന് തീരുമാനിച്ചു.

കൃത്വാ യഥാ സ്വകം കൃത്യം പ്രത്യഹം തേ യഥാ പുരാ ഭഗവംതമുപായാംതം സമീക്ഷ്യ സമുപാവിശന്

പഴയപോലെ പ്രതിദിന കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ച്, ഭഗവാനെ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നത് കണ്ടു, അവർ ആദരപൂർവ്വം ഇരുന്നു.

അഥാസൌ നിയമസ്യാംതേ ഭഗവാനമ്ബരോദ്ഭവഃ മധ്യേ മുനിസഭായാസ്തു ഭേജേ കൢപ്തം വരാസനമ്

വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ആകാശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഭഗവാൻ, മുനിസഭയുടെ നടുവിൽ ഒരുക്കിയിരുന്ന ഉത്തമാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.

സുഖാസനോപവിഷ്ടശ്ച വായുര്ലോകനമസ്കൃതഃ ശ്രീമദ്വിഭൂതിമീശസ്യ ഹൃദി കൃത്വേദമബ്രവീത്

ലോകങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവനായ വായു, സുഖാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, ഈശ്വരന്റെ മഹിമ ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ചു, ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

തം പ്രപദ്യേ മഹാദേവം സര്വജ്ഞമപരാജിതമ് വിഭൂതിസ്സകലം യസ്യ ചരാചരമിദം ജഗത്

സർവ്വജ്ഞനും ജയിക്കാനാവാത്തവനും ആയ മഹാദേവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; അവന്റെ മഹിമയാൽ ഈ ചലനസ്ഥിരജഗത് മുഴുവൻ നിലനിൽക്കുന്നു.

ഇത്യാകര്ണ്യ ശുഭാം വാണീമൃഷയഃ ക്ഷീണകല്മഷാഃ വിഭൂതിവിസ്തരം ശ്രോതുമൂചുസ്തേ പരമം വചഃ

അവന്റെ ശുഭമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പാപങ്ങൾ ഇല്ലാതായ ഋഷികൾ, അവന്റെ മഹിമയെ മുഴുവനായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഉത്തമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

ഉക്തം ഭഗവതാ വൃത്തമുപമന്യോര്മഹാത്മനഃ ക്ഷീരാര്ഥേനാപി തപസാ യത്പ്രാപ്തം പരമേശ്വരാത്

ഭഗവാൻ ഉപമന്യുവിന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ കർമ്മങ്ങളും, തപസ്സിലൂടെ പരമേശ്വരനിൽ നിന്നു ലഭിച്ച പാൽ സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളും പറഞ്ഞു.

ദൃഷ്ടോ ഽസൌ വാസുദേവേന കൃഷ്ണേനാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ധൌമ്യാഗ്രജസ്തതസ്തേന കൃത്വാ പാശുപതം വ്രതമ്

അകലങ്കമായ കര്‍മങ്ങളുള്ള കൃഷ്ണന്‍ വാസുദേവന്‍ അവനെ കണ്ടു. അതിനുശേഷം ധൗമ്യന്‍ മുന്നില്‍ നിന്നപ്പോള്‍ കൃഷ്ണന്‍ പാശുപത വ്രതം സ്വീകരിച്ചു.

പ്രാപ്തം ച പരമം ജ്ഞാനമിതി പ്രാഗേവ ശുശ്രുമ കഥം സ ലബ്ധവാന് കൃഷ്ണോ ജ്ഞാനം പാശുപതം പരമ്

അവന്‍ പരമജ്ഞാനം നേടിയെന്ന് നാം മുമ്പേ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. കൃഷ്ണന് എങ്ങനെ ഈ ഉന്നതമായ പാശുപത ജ്ഞാനം ലഭിച്ചു?

സ്വേച്ഛയാ ഹ്യവതീര്ണോപി വാസുദേവസ്സനാതനഃ നിംദയന്നിവ മാനുഷ്യം ദേഹശുദ്ധിം ചകാര സഃ

വാസുദേവന്‍ എന്ന ശാശ്വതന്‍ തന്റെ ഇച്ഛയാല്‍ ഭൂമിയില്‍ അവതരിച്ചപ്പോള്‍, മനുഷ്യജീവിതത്തെ അവഗണിച്ചപോലെ, ശരീരശുദ്ധി നടത്തി.

പുത്രാര്ഥം ഹി തപസ്തപ്തും ഗതസ്തസ്യ മഹാമുനേഃ ആശ്രമം മുനിഭിര്ദൃഷ്ടം ദൃഷ്ടവാംസ്തത്ര വൈ മുനിമ്

മകനുവേണ്ടി തപസ്സ് ചെയ്യാന്‍ കൃഷ്ണന്‍ മഹാമുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ മുനികള്‍ കൃഷ്ണനെ കണ്ടു; കൃഷ്ണനും ആ മുനിയെ അവിടെ കണ്ടു.

ഭസ്മാവദാതസര്വാംഗം ത്രിപുംഡ്രാംകിതമസ്തകമ് രുദ്രാക്ഷമാലാഭരണം ജടാമംഡലമംഡിതമ്

അവന്റെ ശരീരമൊക്കെയും ചാരുപൂശിയിരിക്കുന്നു, തലയില്‍ മൂന്നരയിടങ്ങളുണ്ട്, രുദ്രാക്ഷമാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ജടാമുടിയാല്‍ അലയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

തച്ഛിഷ്യഭൂതൈര്മുനിഭിശ്ശാസ്ത്രൈര്വേദമിവാവൃതമ് ശിവധ്യാനരതം ശാംതമുപമന്യും മഹാദ്യുതിമ്

അവന്റെ ശിഷ്യരായ മുനികള്‍ ചുറ്റി നിന്നു, ശാസ്ത്രങ്ങള്‍ വേദത്തെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ. മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള, ശാന്തനായ ഉപമന്യു ശിവധ്യാനത്തില്‍ ലീനനായിരുന്നു.

നമശ്ചകാര തം ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടസര്വതനൂരുഹഃ ബഹുമാനേന കൃഷ്ണോ ഽസൌ ത്രിഃ കൃത്വാ തു പ്രദക്ഷിണാമ് സ്തുതിം ചകാര സുപ്രീത്യാ നതസ്കംധഃ കൃതാഞ്ജലിഃ

അവനെ കണ്ടപ്പോള്‍ കൃഷ്ണന്‍ ആനന്ദത്തില്‍ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങള്‍ നട്ടുനിന്നു. വലിയ ആദരവോടെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, നമസ്കരിച്ചു, കൃതജ്ഞതയോടെ കൈകൂപ്പി പ്രശംസിച്ചു.

തസ്യാവലോകനാദേവ മുനേഃ കൃഷ്ണസ്യ ധീമതഃ നഷ്ടമാസീന്മലം സര്വം മായാജം കാര്മമേവ ച

ആ മുനിയെ കണ്ടുമാത്രം, ധീരനായ കൃഷ്ണന്റെ എല്ലാ അശുദ്ധിയും മായാജാലവും കര്‍മഫലവും അകന്നു പോയി.