പാവിതശ്ചാശ്രമസ്സോ ഽയം മമ ദേവേശ്വര സ്വയമ് പ്രാപ്തോ യത്ത്വം ജഗന്നാഥ ഭഗവന്ദേവസത്തമ
ദേവേശ്വരാ, സ്വയം ഇവിടെ എത്തിയത് കൊണ്ടു എന്റെ ആശ്രമം പാവനമായി. ജഗന്നാഥാ, ദേവസത്തമാ, നിങ്ങൾ തന്നെ ഇവിടെ വന്നതിൽ ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്.
ഏവമുക്ത്വാ സ്ഥിതം പ്രേക്ഷ്യ കൃതാംജലിപുടം ദ്വിജമ് പ്രാഹ ഗംഭീരയാ വാചാ ശക്രരൂപധരോ ഹരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടശേഷം, ഇന്ദ്രന്റെ രൂപം ധരിച്ച ഹരൻ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ അവനോട് പറഞ്ഞു.
തുഷ്ടോ ഽസ്മി തേ വരം ബ്രൂഹി തപസാനേന സുവ്രത ദദാമി ചേപ്സിതാന്സര്വാന്ധൌമ്യാഗ്രജ മഹാമുനേ
നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്; നീ എനിക്ക് ഒരു വരം ചോദിക്കൂ, ധൗമ്യയുടെ മൂത്ത സഹോദരനായ മഹർഷേ, ഞാൻ നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂരിപ്പിക്കും.
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന ശക്രേണ മുനിപുംഗവഃ വാരയാമി ശിവേ ഭക്തിമിത്യുവാച കൃതാഞ്ജലിഃ
അങ്ങനെ ആ ഇന്ദ്രൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹർഷി കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് ശിവഭക്തി വേണം.'
ത്രൈലോക്യാധിപതിം ശക്രം സര്വദേവനമസ്കൃതമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ആദരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ—
മദ്ഭക്തോ ഭവ വിപ്രര്ഷേ മാമേവാര്ചയ സര്വദാ ദദാമി സര്വം ഭദ്രം തേ ത്യജ രുദ്രം ച നിര്ഗുണമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നീ എന്റെ ഭക്തനാകൂ; എപ്പോഴും എന്നെ മാത്രം ആരാധിക്കൂ. ഞാൻ നിനക്ക് എല്ലാ മംഗളങ്ങളും നൽകാം; നീ ആ രൂപരഹിതനായ രുദ്രനെ ഉപേക്ഷിക്കൂ.
രുദ്രേണ നിര്ഗുണേനാപി കിം തേ കാര്യം ഭവിഷ്യതി ദേവപങ്ക്തിബഹിര്ഭൂതോ യഃ പിശാചത്വമാഗതഃ
രൂപരഹിതനായ രുദ്രനിൽ നിന്നെന്ത് പ്രയോജനം? ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവൻ, ഇപ്പോൾ പിശാചുപോലെയാണ്.
തച്ഛ്രുത്വാ പ്രാഹ സ മുനിര്ജപന്പഞ്ചാക്ഷരം മനുമ് മന്യമാനോ ധര്മവിഘ്നം പ്രാഹ തം കര്തുമാഗതമ്
അത് കേട്ട മഹർഷി, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട്, ഇതെല്ലാം ധർമ്മത്തിന് തടസ്സമാണെന്ന് കരുതി, അവനോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ത്വയൈവം കഥിതം സര്വം ഭവനിംദാരതേന വൈ പ്രസംഗാദേവ ദേവസ്യ നിര്ഗുണത്വം മഹാത്മനഃ
നീ ഭവനെ അപമാനിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെ പറഞ്ഞത്. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ദേവന്റെ ഗുണരഹിതത്വം നീ അന്യഥാ പറഞ്ഞുവെന്നു തോന്നുന്നു.
ത്വം ന ജാനാമി വൈ രുദ്രം സര്വദേവേശ്വരേശ്വരമ് ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാനാം ജനക പ്രകൃതേഃ പരമ്
ഞാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ രുദ്രനെ അറിയുന്നില്ല. എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായവൻ, ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മഹേശ്വരനുമുള്ള പിതാവും പ്രകൃതിക്കപ്പുറമായവനുമാണ് അവൻ.
സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം യമാഹുര്ബ്രഹ്മവാദിനഃ നിത്യമേകമനേകം ച വരം തസ്മാദ്വൃണോമ്യഹമ്
ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവർ സതും അസതും, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതും, ശാശ്വതവും ഏകവുമാണ് എന്നും പലതും ഒരുമിച്ചുമാണ് എന്നും വിളിക്കുന്നതെന്താണോ, അതാണ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.
ഹേതുവാദവിനിര്മുക്തം സാംഖ്യയോഗാര്ഥദമ്പരമ് ഉപാസതേ യം തത്ത്വജ്ഞാ വരം തസ്മാദ്വൃണോമ്യഹമ്
കാരണത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാദങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നിരിക്കുകയും, സാംഖ്യയോ യോഗയോ അനുസരിക്കുന്നവർക്ക് ഫലം നൽകുകയും, സത്യത്തെ അറിയുന്നവർ ആരാധിക്കുന്നതും അതേ പരമത്തെയാണ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.
നാസ്തി ശംഭോഃ പരം തത്ത്വം സര്വകാരണകാരണാത് ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വാദിദേവാനാം സ്രഷ്ടുര്ഗുണപരാദ്വിഭോഃ
സർവ്വകാരണങ്ങളുടെയും കാരണം ആയ ശംഭുവിനേക്കാൾ ഉയർന്ന സത്യം ഇല്ല. ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മറ്റുള്ള ദേവന്മാർക്കും സ്രഷ്ടാവായവൻ ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവനാണ്.
ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന മയാദ്യാനുമിതം മഹത് ഭവാംതരേ കൃതം പാപം ശ്രുതാ നിന്ദാ ഭവസ്യ ചേത്
ഇനി ഞാൻ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല. ഇപ്പോൾ ഞാൻ വലിയ സത്യം മനസ്സിലാക്കി. മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ഞാൻ ഭവന്റെ അപമാനം കേട്ട പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—
ശ്രുത്വാ നിംദാം ഭവസ്യാഥ തത്ക്ഷണാദേവ സന്ത്യജേത് സ്വദേഹം തന്നിഹത്യാശു ശിവലോകം സ ഗച്ഛതി
—ഭവന്റെ അപമാനം കേട്ടാൽ, ഉടൻ തന്നെ തൻറെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അതിവേഗം ശിവലോകം ലഭിക്കും.
ആസ്താം താവന്മമേച്ഛേയം ക്ഷീരം പ്രതി സുരാധമ നിഹത്യ ത്വാം ശിവാസ്ത്രേണ ത്യജാമ്യേതം കലേവരമ്
എന്റെ പാലിനുള്ള ആഗ്രഹം ഇനി വേണ്ട. ദൈവങ്ങളിലേറെ താഴ്ന്നവനേ, ഞാൻ ശിവാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് നിന്നെ സംഹരിച്ച് ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും.
ഏവമുക്ത്വോപമന്യുസ്തം മര്തും വ്യവസിതസ്സ്വയമ് ക്ഷീരേ വാഞ്ഛാമപി ത്യക്ത്വാ നിഹന്തും ശക്രമുദ്യതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഉപമന്യു മരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പാലിനുള്ള ആഗ്രഹം പോലും ഉപേക്ഷിച്ച് ഇന്ദ്രനെ സംഹരിക്കാൻ അവൻ തയ്യാറായി.
ഭസ്മാദായ തദാ ഘോരമഘോരാസ്ത്രാഭിമംത്രിതമ് വിസൃജ്യ ശക്രമുദ്ദിശ്യ നനാദ സ മുനിസ്തദാ
അപ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ അഘോരാസ്ത്രം ചൊല്ലി ശക്തിയുള്ള ചാരടു എടുത്ത്, ഉപമന്യു അതു ഇന്ദ്രനിലേക്ക് എറിഞ്ഞു, ഉഗ്രശബ്ദം മുഴക്കി.
സ്മൃത്വാ ശംഭുപദദ്വംദ്വം സ്വദേഹം ദുഗ്ധുമുദ്യതഃ ആഗ്നേയീം ധാരണാം ബിഭ്രദുപമന്യുരവസ്ഥിതഃ
ശംഭുവിന്റെ തിരുവടികൾ ഓർത്ത്, ഉപമന്യു തൻറെ ശരീരം ദഹിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായി. അഗ്നിസമമായ ധാരണയിൽ അവൻ നിലകൊണ്ടു.
ഏവം വ്യവസിതേ വിപ്രേ ഭഗവാന്ഭഗനേത്രഹാ വാരയാമാസ സൌമ്യേന ധാരണാം തസ്യ യോഗിനഃ
ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ ഉറച്ചുനിൽക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ, ഭഗയുടെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ചവൻ, സൗമ്യമായി അവന്റെ യോഗധാരണ തടഞ്ഞു.
തദ്വിസൃഷ്ടമഘോരാസ്ത്രം നംദീശ്വരനിയോഗതഃ ജഗൃഹേ മധ്യതഃ ക്ഷിപ്തം നന്ദീ ശംകരവല്ലഭഃ
നന്ദീശ്വരന്റെ കല്പനപ്രകാരം, ശങ്കരന്റെ പ്രിയനായ നന്ദി, ഉപമന്യു എറിഞ്ഞ അഘോരാസ്ത്രം ഇടയിൽ തന്നെ പിടിച്ചു.
സ്വം രൂപമേവ ഭഗവാനാസ്ഥായ പരമേശ്വരഃ ദര്ശയാമാസ ശിപ്രായ ബാലേന്ദുകൃതശേഖരമ്
പരമേശ്വരൻ തൻറെ യഥാർത്ഥ രൂപം ധരിച്ചു, ചന്ദ്രൻ കിരീടത്തിൽ അലങ്കരിച്ച നിലയിൽ, ശിപ്രയ്ക്ക് ദർശനം നൽകി.
ക്ഷീരാര്ണവസഹസ്രം ച പീയൂഷാര്ണവമേവ വാ ദധ്യാദേരര്ണവാംശ്ചൈവ ഘൃതോദാര്ണവമേവ ച
അവൻ ആയിരം പാലാഴികൾ, അമൃതത്തിന്റെ അഴികൾ, തൈരിന്റെ അഴികൾ, നെയ്യിന്റെ അഴികൾ എന്നിവയും കാണിച്ചു.
ഫലാര്ണവം ച ബാലസ്യ ഭക്ഷ്യ ഭോജ്യാര്ണവം തഥാ അപൂപാനാം ഗിരിം ചൈവ ദര്ശയാമാസ സ പ്രഭുഃ
കുട്ടിക്ക് വേണ്ടി പഴങ്ങളുടെ അഴിയും, വിഭവങ്ങളുടെ അഴികളും, ഭക്ഷ്യങ്ങളുടെ അഴികളും, അപ്പം കൂറ്റൻ പർവ്വതവും ആ ഭഗവാൻ കാണിച്ചു.
ഏവം സ ദദൃശേ ദേവോ ദേവ്യാ സാര്ധം വൃഷോപരി ഗണേശ്വരൈസ്ത്രിശൂലാദ്യൈര്ദിവ്യാസ്ത്രൈരപി സംവൃതഃ
അങ്ങനെ ദേവൻ, ദേവിയോടൊപ്പം, കാളയുടെ മേൽ ഇരുന്നു, ഗണപതിമാരും ത്രിശൂലാദി ദിവ്യായുധങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ നിലയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദിവി ദുംദുഭയോ നേദുഃ പുഷ്പവൃഷ്ടിഃ പപാത ച വിഷ്ണുബ്രഹ്മേന്ദ്രപ്രമുഖൈര്ദേവൈശ്ഛന്നാ ദിശോ ദശ
ആകാശത്ത് ദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു, വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മ, ഇന്ദ്രന്മാർ മുന്നിൽ നിന്നു, പത്ത് ദിക്കുകളും ദേവന്മാർ നിറഞ്ഞു.
അഥോപമന്യുരാനന്ദസമുദ്രോര്മിഭിരാവൃതഃ പപാത ദണ്ഡവദ്ഭൂമൌ ഭക്തിനമ്രേണ ചേതസാ
അന്നേരം ആനന്ദത്തിന്റെ തിരമാലകളാൽ ആവൃതനായ ഉപമന്യു ഭക്തിയോടെ മനസ്സ് നമിച്ച് നിലത്തേക്ക് വീണു ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്സമയേ തത്ര സസ്മിതോ ഭഗവാന്ഭവഃ ഏഹ്യേഹീതി തമാഹൂയ മൂര്ധ്ന്യാഘ്രായ ദദൌ വരാന്
അപ്പോഴാണ് ഭഗവാൻ ഭവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവനെ വിളിച്ചു, 'വാ, വാ' എന്നു പറഞ്ഞു, തലയിൽ മണം വീശി അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യാന്യഥാകാമം ബാന്ധവൈര്ഭുക്ഷ്വ സര്വദാ സുഖീ ഭവ സദാ ദുഃഖാന്നിര്മുക്താ ഭക്തിമാന്മമ
നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഭക്ഷണവും വിഭവങ്ങളും ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം എപ്പോഴും ആസ്വദിക്കൂ. എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ ദുഃഖമില്ലാതെ എന്റെ ഭക്തനായിരിക്കുക.
ഉപമന്യോ മഹാഭാഗ തവാമ്ബൈഷാ ഹി പാര്വതീ മയാ പുത്രീകൃതോ ഹ്യദ്യ ദത്തഃ ക്ഷീരോദകാര്ണവഃ
ഉപമന്യുവേ, ഭാഗ്യശാലിയായ നീ, ഈ പാർവതി തന്നെയാണ് നിന്റെ അമ്മ. ഇന്നുമുതൽ അവളെ ഞാൻ എന്റെ മകളാക്കി, നിനക്ക് ക്ഷീരസമുദ്രം സമ്മാനിച്ചു.