പൂര്വജന്മനി യദ്ദത്തം ശിവമുദ്ദിശ്യ വൈ സുതഃ തദേവ ലഭ്യതേ നാന്യദ്വിഷ്ണുമുദ്ദിശ്യ വാ പ്രഭുമ്
മുൻജന്മത്തിൽ ശിവനുവേണ്ടി നൽകിയതെന്താണോ, അതേ മകനേ, അതാണ് ലഭിക്കുന്നത്; വിഷ്ണുവിനോ മറ്റേതെങ്കിലും ദൈവത്തിനോ നൽകിയാലും മറ്റൊന്നും ലഭിക്കില്ല.
ഇതി മാതൃവചഃ ശ്രുത്വാ തഥ്യം ശോകാദിസൂചകമ് ബാലോ ഽപ്യനുതപന്നംതഃ പ്രഗല്ഭമിദമബ്രവീത്
അമ്മയുടെ ഈ സത്യമുള്ള, ദുഃഖം സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ബാലനാണെങ്കിലും, അകത്തൊന്നും വിഷമമില്ലാതെ ധൈര്യത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശോകേനാലമിതോ മതഃ സാംബോ യദ്യസ്തി ശംകരഃ ത്യജ ശോകം മഹാഭാഗേ സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
ശോകത്തിൽ നിന്നാണ് സാംബൻ മരിച്ചുവെന്നു സത്യമായാൽ, ശംകരൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മഹാഭാഗ്യവതിയേ, നീ ശോകം ഉപേക്ഷിക്കൂ; എല്ലാം നല്ലതായിരിക്കും.
ശൃണു മാതര്വചോ മേദ്യ മഹാദേവോ ഽസ്തി ചേത്ക്വചിത് ചിരാദ്വാ ഹ്യചിരാദ്വാപി ക്ഷീരോദം സാധയാമ്യഹമ്
അമ്മേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ: മഹാദേവൻ എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, വൈകിയാലോ ഉടനെയോ, ഞാൻ ക്ഷീരസമുദ്രം നേടും.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ ബാലകസ്യ മഹാമതേഃ പ്രയ്തുവാച തദാ മാതാ സുപ്രസന്നാ മനസ്വിനീ
ആ ബുദ്ധിമാൻ ബാലന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അമ്മയുടെ മനസ്സ് അതിയായി സന്തോഷിച്ചു, പിന്നെ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ശുഭം വിചാരിതം താത ത്വയാ മത്പ്രീതിവര്ധനമ് വിലംബം മാ കഥാസ്ത്വം ഹി ഭജ സാംബം സദാശിവമ്
കുഞ്ഞേ, നീ നല്ലതായാണ് ആലോചിച്ചത്, എന്റെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. നീ വൈകരുത്, സാംബ സദാശിവനെ എപ്പോഴും ഭജിക്കൂ.
സര്വസ്മാദധികോ ഽസ്ത്യേവ ശിവഃ പരമകാരണമ് തത്കൃതം ഹി ജഗത്സര്വം ബ്രഹ്മാദ്യാസ്തസ്യ കിംകരാഃ
ശിവൻ മാത്രമാണ് എല്ലാത്തിലും പരമോന്നതനും പരമകാരണമുമാണ്. അവന്റെ കൃപയാൽ തന്നെയാണ് ലോകം മുഴുവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്; ബ്രഹ്മാദിമാർ പോലും അവന്റെ ദാസന്മാരാണ്.
തത്പ്രസാദകൃതൈശ്വര്യാ ദാസാസ്തസ്യ വയം പ്രഭോഃ തം വിനാന്യം ന ജാനീമശ്ശംകരം ലോകശംകരമ്
അവന്റെ കൃപയാൽ ലഭിച്ച ഐശ്വര്യത്താൽ ഞങ്ങൾ അവന്റെ ദാസന്മാരാണ്. ശംകരനെ ഒഴികെ മറ്റാരെയും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല, ലോകത്തിന് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാണ് ശംകരൻ.
അന്യാന്ദേവാന്പരിത്യജ്യ കര്മണാ മനസാ ഗിരാ തമേവ സാംബം സഗണം ഭജ ഭാവപുരസ്സരമ്
മറ്റു ദേവന്മാരെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രവർത്തിയിലും മനസിലും വാക്കിലും, ഭാവപൂർവ്വം സാംബനും അവന്റെ അനുചിതരും മാത്രം ഭജിക്കൂ.
തസ്യ ദേവാധിദേവസ്യ ശിവസ്യ വരദായിനഃ സാക്ഷാന്നമശ്ശിവായേതി മംത്രോ ഽയം വാചകഃ സ്മൃതഃ
ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ, അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ശിവന്റെ ‘നമഃ ശിവായ’ എന്ന മന്ത്രം നേരിട്ട് അവനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
സപ്തകോടിമഹാമംത്രാഃ സര്വേ സപ്രണവാഃ പരേ തസ്മിന്നേവ വിലീയംതേ പുനസ്തസ്മാദ്വിനിര്ഗതാഃ
ഏഴു കോടി മഹാമന്ത്രങ്ങളും പ്രണവത്തോടുകൂടി ഒടുവിൽ അവനിൽ ലയിക്കുന്നു, പിന്നെയും അവനിൽ നിന്നാണ് വീണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
സപ്രസാദാശ്ച തേ മംത്രാഃ സ്വാധികാരാദ്യപേക്ഷയാ സര്വാധികാരസ്ത്വേകോ ഽയം മംത്ര ഏവേശ്വരാജ്ഞയാ
കൃപയോടോ അതില്ലാതെയോ ആ മന്ത്രങ്ങൾ ഓരോരുത്തരുടെയും യോഗ്യതപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ ഒരു മന്ത്രത്തിന് മാത്രം എല്ലാ അധികാരവും ഉണ്ട്, ഈശ്വരന്റെ ആജ്ഞയാൽ.
യഥാ നികൃഷ്ടാനുത്കൃഷ്ടാന്സര്വാനപ്യാത്മനഃ ശിവഃ ക്ഷമതേ രക്ഷിതും തദ്വന്മംത്രോ ഽയമപി സര്വദാ
ശിവൻ തന്നെ താഴ്ന്നവരെയും ഉയർന്നവരെയും എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നതുപോലെ, ഈ മന്ത്രവും എല്ലായ്പ്പോഴും അങ്ങനെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.
പ്രബലശ്ച തഥാ ഹ്യേഷ മംത്രോ മന്ത്രാന്തരാദപി സര്വരക്ഷാക്ഷമോ ഽപ്യേഷ നാപരഃ കശ്ചിദിഷ്യതേ
മറ്റെല്ലാ മന്ത്രങ്ങളേക്കാളും ഈ മന്ത്രം ശക്തിയേറിയതാണ്; പൂർണ്ണരക്ഷ നൽകുന്നതിൽ ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റൊന്നുമില്ല.
തസ്മാന്മന്ത്രാന്തരാംസ്ത്യക്ത്വാ പഞ്ചാക്ഷരപരോ ഭവ തസ്മിഞ്ജിഹ്വാംതരഗതേ ന കിംചിദിഹ ദുര്ലഭമ്
അതിനാല് മറ്റുള്ള മന്ത്രങ്ങളെ വിട്ട്, അഞ്ചക്ഷരമന്ത്രത്തില് മാത്രം മനസ്സ് നിക്ഷേപിക്കണം. ആ മന്ത്രം നാവിനകത്ത് നിലകൊള്ളുമ്പോള് ഇവിടെ ഒന്നും പ്രാപിക്കാനാവാത്തതല്ല.
അധോരാസ്ത്രം ച ശൈവാനാം രക്ഷാഹേതുരനുത്തമമ് തച്ച തത്പ്രഭവം മത്വാ തത്പരോ ഭവ നാന്യഥാ
ശൈവന്മാര്ക്ക് അതി ശ്രേഷ്ഠമായ സംരക്ഷണമാര്ഗ്ഗം ആധോരാസ്ത്രം തന്നെയാണ്. അതു അതില് നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്നു മനസ്സിലാക്കി, അതില് മാത്രം ഭക്തിയോടെ നിലകൊള്ളണം; മറ്റൊന്നിലും ആസക്തി വേണ്ട.
ഭസ്മേദന്തു മയാ ലബ്ധം പിതുരേവ തവോത്തമമ് വിരജാനലസംസിദ്ധം മഹാവ്യാപന്നിവാരണമ്
നിന്റെ അച്ഛനില് നിന്നു ലഭിച്ച ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഭസ്മം ഞാന് തന്നെയാണ് നേടിയത്. അതു നിര്മലവും, അഗ്നിയില് പാകപ്പെട്ടതുമായതും, വലിയ ദുരന്തങ്ങള് അകറ്റുന്നതുമായതാണ്.
മംത്രം ച തേ മയാ ദത്തം ഗൃഹാണ മദനുജ്ഞയാ അനേനൈവാശു ജപ്തേന രക്ഷാ തവ ഭവിഷ്യതി
മന്ത്രവും ഞാന് നിന്നെ ഏല്പ്പിച്ചു; എന്റെ അനുമതിയോടെ അതു സ്വീകരിക്കണം. ഇതു മാത്രം ജപിച്ചാല് നിന്നെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പായിരിക്കും.
ഏവം മാത്രാ സമാദിശ്യ ശിവമസ്ത്വിത്യുദീര്യ ച വിസൃഷ്ടസ്തദ്വചോ മൂര്ധ്നി കുര്വന്നേവ തദാ മുനിഃ
അവളിങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച് 'ശിവൻ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ' എന്നു ആശംസിച്ച്, ആ വാക്കുകൾ അവന്റെ തലയിൽ വച്ച് അവിടെ നിന്നു വിട്ടുപോയി.
താം പ്രണമ്യൈവമുക്ത്വാ ച തപഃ കര്തും പ്രചക്രമേ തമാഹ ച തദാ മാതാ ശുഭം കുര്വംതു തേ സുരാഃ
അവളെ നമസ്കരിച്ചു ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ തപസ്സിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. അപ്പോൾ അമ്മ പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാർ നിനക്കു ശുഭം വരുത്തട്ടെ.'
അനുജ്ഞാതസ്തയാ തത്ര തപസ്തേപേ സ ദുശ്ചരമ് ഹിമവത്പര്വതം പ്രാപ്യ വായുഭക്ഷഃ സമാഹിതഃ
അവളിൽനിന്ന് അനുമതി വാങ്ങി അവൻ അവിടെ കഠിനമായ തപസ്സ് തുടങ്ങി; ഹിമവത് പർവ്വതത്തിലെത്തിയപ്പോൾ വായു മാത്രം ആഹാരമാക്കി, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
അഷ്ടേഷ്ടകാഭിഃ പ്രസാദം കൃത്വാ ലിംഗം ച മൃന്മയമ് തത്രാവാഹ്യ മഹാദേവം സാംബം സഗണമവ്യയമ്
എട്ടു ഇഷ്ടികകളാൽ ഒരു പീഠം നിർമ്മിച്ചു, മണ്ണാൽ ഒരു ലിംഗവും ഉണ്ടാക്കി; അവിടെ മഹാദേവനെയും ആംബികയെയും സംഘത്തോടുകൂടെ ആഹ്വാനിച്ചു.
ഭക്ത്യാ പഞ്ചാക്ഷരേണൈവ പുത്രൈഃ പുഷ്പൈര്വനോദ്ഭവൈഃ സമഭ്യര്ച്യ ചിരം കാലം ചചാര പരമം തപഃ
ഭക്തിയോടെ, സ്വന്തം മക്കൾ കാട്ടിൽ നിന്ന് കൂട്ടിയ പൂക്കൾ കൊണ്ടും, അമ്പക്ഷരമന്ത്രം മാത്രം ഉപയോഗിച്ചും, ദീർഘകാലം ആരാധന നടത്തി, അത്യുത്തമമായ തപസ്സ് ആചരിച്ചു.
തതസ്തപശ്ചരത്തം തം ബാലമേകാകിനം കൃശമ് ഉപമന്യും ദ്വിജവരം ശിവസംസക്തമാനസമ്
അങ്ങനെ തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, ഏകാന്തമായും ക്ഷീണിച്ച ദേഹത്തോടും ശിവനിൽ മനസ്സു മുഴുവൻ ലയിച്ച ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ ബാലൻ ഉപമന്യു അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുരാ മരീചിനാ ശപ്താഃ കേചിന്മുനിപിശാചകാഃ സംപീഡ്യ രാക്ഷസൈര്ഭാവൈസ്തപസോവിഘ്നമാചരന്
മുന്പ് മരീചി ശപിച്ച ചില മുനിപിശാചുകൾ, രാക്ഷസശക്തികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉപമന്യുവിനെ പീഡിപ്പിച്ചു, അവന്റെ തപസ്സ് തടസ്സപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു.
സ ച തൈഃ പീഡ്യമാനോ ഽപി തപഃ കുര്വന്കഥഞ്ചന സദാ നമഃ ശിവായേതി ക്രോശതി സ്മാര്തനാദവത്
അവരാൽ എത്രയും പീഡനം അനുഭവിച്ചിട്ടും, ഉപമന്യു എങ്കിലും തപസ്സ് തുടരുകയും, എപ്പോഴും ഓർമ്മയോടെ 'ശിവായ നമഃ' എന്ന് ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.
തന്നാദശ്രവണാദേവ തപസോ വിഘ്നകാരിണഃ തേ തം ബാലം സമുത്സൃജ്യ മുനയസ്സമുപാചരന്
ആ നിലാവ് കേട്ടുമാത്രം, ഉപമന്യുവിന്റെ തപസ്സിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നവര് ആ ബാലനെ വിട്ട് വിട്ടു. ശേഷം, സകലമുനികളും ചേര്ന്ന് അവന്റെ അടുത്തെത്തി.
തപസാ തസ്യ വിപ്രസ്യ ചോപമന്യോര്മഹാത്മനഃ ചരാചരം ച മുനയഃ പ്രദീപിതമഭൂജ്ജഗത്
അവന്റെ മഹത്തായ തപസ്സുകൊണ്ട്, ഉപമന്യുവെന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയില്, സകലമുനികളും ഉള്പ്പെടെ സഞ്ചരിക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കാത്തതുമായ ഈ ലോകം മുഴുവന് പ്രകാശിച്ചു.
അഥ സര്വേ പ്രദീപ്താംഗാ വൈകുണ്ഠം പ്രയയുര്ദ്രുതമ് പ്രണമ്യാഹുശ്ച തത്സര്വം ഹരയേ ദേവസത്തമാഃ
അതിനുശേഷം, അവരൊക്കെയും ദേഹങ്ങള് പ്രകാശിച്ചവരായി, വേഗത്തില് വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഹരിയെ നമസ്കരിച്ച്, സംഭവിച്ചതെല്ലാം ദേവസ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രുത്വാ തേഷാം തദാ വാക്യം ഭഗവാന്പുരുഷോത്തമഃ കിമിദന്ത്വിതി സംചിന്ത്യ ജ്ഞാത്വാ തത്കാരണം ച സഃ
അവരുടെ വാക്കുകള് കേട്ട ഭഗവാന് പുരുഷോത്തമന് 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് ആലോചിച്ചു. പിന്നെ കാര്യം മനസ്സിലാക്കി,